Berglook

Hoe herken je een berglook?

Groeivorm

Dunne stengels van 30–40 cm boven een paar smalle bladeren; nauwelijks 10 cm breed.

Blad

Smal en grasachtig, groen; begint rond de bloei te verwelken.

Bloem

Losse schermen van hangende, klokvormige bloempjes in paarsroze, op lange, ongelijke steeltjes; juli–augustus.

Schutbladen

Twee lange, puntige schutbladen die ver boven het bloemscherm uitsteken.

Bol

Klein, eivormig bolletje van 1–2 cm; plantdiepte 5–8 cm.

Bloei: juli–augustus · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Bloeit in juli–augustus, als de meeste sieruien al uitgebloeid zijn.
• Sierlijke, hangende paarse bloempjes die mooi bewegen tussen grassen.
• Bijen en vlinders bezoeken de bloemen.
• Droogtebestendig: ideaal voor een rotstuin, grindtuin of muurtje.
• Klein en bescheiden: hij woekert niet en past ook in een kleine tuin.

Waar staat een berglook graag?

• Volle zon.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, neutraal tot kalkrijk; stenige grond is prima.
• Droog tot normaal vochtig: in natte winters rotten de bolletjes.
• Plant in groepjes van tien of meer, 5–10 cm uit elkaar, tussen lage grassen of in een rotstuin.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,4 m hoog, 0,1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Vedergras: Fijne, wuivende halmen tussen de hangende paarse bloempjes.
• Tijm: Een lage, geurende mat in een rotstuin of grindtuin.
• Blauw schapengras: Lage, blauwgrijze pollen die het verwelkende blad verbergen.
• Wilde marjolein: Bloeit tegelijk, lokt dezelfde vlinders en houdt van dezelfde droge grond.

Hoe en wanneer plant je een berglook?

Planten in september–november.

1. Plant de bolletjes in september–november, zolang de grond niet bevroren is.
2. Graaf een brede, ondiepe kuil van 5–8 cm diep en meng grind door zwaardere grond.
3. Zet de bolletjes met de punt naar boven, 5–10 cm uit elkaar, in groepjes van tien of meer.
4. Dek af met grond en druk licht aan; water geven is alleen nodig als de grond kurkdroog is.
5. Markeer de plek, zodat je de bolletjes in het voorjaar niet per ongeluk uitgraaft.
6. Hou de bolletjes voor het planten buiten het bereik van kinderen en huisdieren.

Verzorgen

Water

Bijna nooit nodig: hij is droogtebestendig.

Bemesten

Niet nodig; arme grond houdt hem compact.

Blad

Laat het blad vanzelf afsterven, zodat de bolletjes voeding kunnen opslaan.

Uitgebloeide bloemen

Laat ze staan als je wil dat hij zich wat uitzaait, of knip ze af voor het zaad rijp is.

Delen

Om de paar jaar te dichte groepjes opgraven en ruimer herplanten.

Tip: Plant hem in groepjes tussen lage grassen of in een rotstuin: daar komen de hangende bloempjes het best tot hun recht. Deze ondersoort woekert niet, dus je hoeft niet bang te zijn dat hij je border overneemt.

Wanneer snoei je een berglook?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Na de bloei kun je de uitgebloeide stengels afknippen; laat het blad altijd vanzelf afsterven.

Hoe:

• Knip uitgebloeide stengels af als je geen zaailingen wil.
• Haal het blad pas weg als het helemaal geel of bruin is.
• Trek de droge stengels in de herfst gewoon uit de grond.

Let op: Knip het blad niet groen af: dan worden de bolletjes zwakker en bloeien ze minder.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Broedbollen

De bolletjes vormen na enkele jaren zijbolletjes. Graaf de groep op als het blad afgestorven is, scheid ze en plant ze in de herfst opnieuw.

Zaaien

Zaai rijp zaad in de herfst in een pot die buiten blijft staan, of laat hem zich ter plaatse wat uitzaaien. Zaailingen bloeien na 2–3 jaar.

Hoe komt een berglook de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −25 °C: in België blijven de bolletjes gewoon in de grond.
• Natte grond is het grootste gevaar: plant op een doorlatende plek of tussen grind.
• In een pot of trog: zet die in de winter tegen een muur, uit de regen.

Ziektes en plagen

• Bolrot: Bolletjes die niet opkomen of zacht zijn in natte grond. Plant ze op een drogere plek of tussen grind.
• Slakken: Vreten aan het jonge blad in het voorjaar. Raap ze ’s avonds.
• Zaailingen: Hij zaait zich soms wat uit. Knip de bloemen af voor het zaad rijp is, of wied de zaailingen weg.
• Geel blad: Normaal rond en na de bloei. Laat het afsterven tussen lage planten die het verbergen.

Het jaar rond

• Maart: Het blad komt op.
• April: Letten op slakken.
• Juni: De bloemstengels met hun lange schutbladen verschijnen.
• Juli: Begin van de bloei. Bijen en vlinders op de bloemen.
• Augustus: Bloei. Uitgebloeide bloemen afknippen als je geen zaailingen wil.
• September: Bolletjes planten. Te dichte groepjes opgraven en verdelen.
• Oktober: Bolletjes planten. Zaaien in een pot buiten.
• November: Laatste bolletjes planten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Sieruien zijn echte uien (Allium), familie van ui, look, prei en bieslook, en net als die zijn ze giftig voor honden en katten: alle delen, vooral de bollen, bevatten zwavelverbindingen die de rode bloedcellen beschadigen en bloedarmoede kunnen geven. Katten zijn er gevoeliger voor dan honden, en de klachten (sufheid, bleek tandvlees, rode of bruine urine) komen soms pas na enkele dagen. Ook paarden, schapen en ander vee kunnen er ziek van worden. Al ruiken blad en bol naar ui, ze worden niet als groente gekweekt: eet ze niet en bewaar bloembollen nooit bij de uien in de keuken, want ze zijn niet bedoeld om te eten en kunnen met bestrijdingsmiddelen behandeld zijn. Plant ze niet waar je hond graaft, bewaar losse bollen buiten het bereik van huisdieren en kinderen, en zet een vaas met sieruien niet waar je kat aan de stengels knabbelt. Heeft je hond of kat van een bol of blad gegeten, bel dan je dierenarts, ook als hij nog niets laat merken. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Carinatum betekent ‘gekield’ en pulchellum ‘lieflijk’ of ‘mooi’.
• De gewone ondersoort, Allium carinatum subsp. carinatum, maakt broedbolletjes tussen de bloemen en kan daardoor woekeren. Pulchellum doet dat niet en is daarom de ondersoort voor de tuin.
• De lange, puntige schutbladen die boven het scherm uitsteken, zijn een kenmerk van deze groep sieruien.