Fritillaria uva-vulpis

Hoe herken je een Fritillaria uva-vulpis?

Groeivorm

Kleine bolplant van 20–25 cm hoog en ongeveer 8 cm breed, met een rechte, slanke steel.

Blad

Smal, lijnvormig en grijsgroen, verspreid langs de steel; het verdwijnt na de bloei.

Bloem

Een of twee hangende klokken van ongeveer 2–3 cm, pruimkleurig met gele punten en een gele binnenkant, in april en mei.

Bol

Kleine, witte bol van vlezige schubben zonder beschermend vlies; hij droogt snel uit.

Rust

Na de bloei sterft het blad af en rust de bol in de zomer.

Bloei: april–mei · Planten: september–oktober

Waarom in je tuin?

• Sierlijke, pruimkleurige klokken met een gele binnenkant: elegant en toch donker van kleur.
• Een van de gemakkelijkste kleine kievitsbloemen, ook in gewone tuingrond.
• Verdraagt zon en lichte schaduw en past in een border, rotstuin of in gras.
• Bloeit in april en mei en geeft hommels en bijen nectar.
• Breidt zich traag uit, zodat een groepje met de jaren dikker en mooier wordt.

Waar staat een Fritillaria uva-vulpis graag?

• Zon tot halfschaduw: een plek met zon in het voorjaar is ideaal.
• Goed doorlatende zand-, leem- of kleigrond, neutraal tot kalkrijk; meng door zware klei wat grof zand.
• Normaal vochtig in het voorjaar; in de zomer droger, maar niet kurkdroog.
• Plant op 8–10 cm van elkaar, in groepjes van tien of meer bollen.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,25 m hoog, 0,08 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Druifjes: Blauwe plukjes die tegelijk bloeien en mooi afsteken tegen de pruimkleur.
• Narcis: Kleine, botanische narcissen in geel of wit bloeien op hetzelfde moment.
• Vergeet-mij-nietje: Een zachte blauwe sluier rond de klokken, die tegelijk bloeit.
• Siergrassen: Fijne grassen vullen de plek in de zomer, als de bol rust.

Hoe en wanneer plant je een Fritillaria uva-vulpis?

Planten in september–oktober.

1. Plant in september–oktober, zo snel mogelijk na aankoop: de bollen drogen snel uit.
2. Graaf een gat van 8–10 cm diep, ongeveer drie keer de hoogte van de bol.
3. Meng op klei wat grof zand door de grond zodat het water goed wegtrekt.
4. Zet de bol met de platte onderkant naar beneden, op 8–10 cm van de volgende.
5. Dek af met grond, druk lichtjes aan en geef water als het droog is.

Verzorgen

Water

In het voorjaar bij droogte. In de zomer meestal niet nodig.

Bemesten

Na de bloei een lichte gift van een kaliumrijke meststof of wat compost.

Mulchen

Een dun laagje fijne compost in de herfst houdt de grond los.

Blad

Laat het blad staan tot het geel is, meestal in juni: zo vult de bol zijn reserves aan.

In gras

Maai pas als het blad geel is en vergeelde bladresten losgekomen zijn.

Tip: Plant hem in gras of tussen lage vaste planten, waar hij zich traag uitbreidt, en maai pas als het blad geel is.

Wanneer snoei je een Fritillaria uva-vulpis?

Wanneer: Deze bol wordt niet gesnoeid. Je knipt hoogstens de uitgebloeide bloemen weg en later het dode blad.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemen af als je geen zaad wilt.
• Laat het blad staan tot het geel is, meestal in juni.
• Haal bladresten pas weg als ze makkelijk loskomen.

Let op: Knip of maai nooit groen blad weg: de bol heeft het nodig om volgend jaar te bloeien.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Bolletjes scheiden

In juli–augustus, als het blad verdwenen is: graaf een pol op, haal de bolletjes voorzichtig uit elkaar en plant ze meteen terug op 8–10 cm diep.

Zaaien

Zaai vers zaad in de herfst in een pot met zandige grond en laat die buiten staan. Het duurt meerdere jaren voor de zaailingen bloeien.

Hoe komt een Fritillaria uva-vulpis de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −20 °C: geen bescherming nodig.
• Natte voeten in de winter zijn gevaarlijker dan kou: zorg voor goede drainage.
• In een pot: zet hem op een beschutte plek en bescherm de pot tegen doorvriezen, zonder hem te laten doorweken.

Ziektes en plagen

• Leliehaantje: Felrode kevertjes en hun slijmerige larven op blad en stengel van april tot juni. Pluk ze met de hand weg.
• Slakken: Ze eten jonge scheuten en knoppen in het voorjaar. Verzamel ze ’s avonds of leg een barrière van grof zand.
• Bolrot: De bol wordt zacht en het blad vergeelt vroeg of komt niet op. Meestal staat hij te nat; verbeter de drainage.
• Bollen komen niet op: De bollen waren uitgedroogd bij aankoop. Koop stevige bollen en plant ze meteen.

Het jaar rond

• Februari: De scheuten komen boven de grond.
• Maart: Letten op slakken. Water geven bij droogte.
• April: Begin van de bloei.
• Mei: Bloei. Uitgebloeide bloemen eventueel wegknippen.
• Juni: Het blad vergeelt: niet te vroeg wegknippen of maaien.
• Juli: Zomerrust. Pollen delen als dat nodig is.
• Augustus: Bollen scheiden en meteen terugplanten.
• September: Nieuwe bollen planten.
• Oktober: Bollen planten. Dun laagje compost.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van kievitsbloemen, keizerskronen en andere fritillaria’s zijn giftig, vooral de bollen: ze bevatten alkaloïden die braken, buikpijn en diarree kunnen geven, bij kinderen en ook bij honden en katten. De bollen hebben geen beschermend vlies, en zulke naakte, witte of gelige bollen kunnen verward worden met uien of look, al ruikt de bol van de keizerskroon sterk naar vos. Bewaar ze dus nooit bij de keukenuien, plant ze zo snel mogelijk na aankoop (ze drogen snel uit) en laat geen losse bollen rondslingeren waar honden of katten eraan kunnen knagen. Draag handschoenen bij het planten en als je stengels snijdt, en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam uva-vulpis is Latijn voor ‘vossendruif’.
• Vroeger werd hij Fritillaria assyriaca genoemd, naar het oude Assyrië, een streek in het huidige noordelijke Irak.
• Fritillaria-bollen hebben geen beschermend vlies; ze drogen daardoor sneller uit dan tulpen of narcissen.