Haworthia

Hoe herken je een haworthia?

Groeivorm

Compacte rozet van 10–15 cm hoog en 15–20 cm breed, die met de tijd een groepje vormt door zijscheuten.

Blad

Driehoekig tot lancetvormig, 5–10 cm lang, hard en puntig, donkergroen. De buitenzijde draagt witte knobbeltjes in dwarse banden; de binnenzijde is glad.

Vetplant

De dikke bladeren slaan water op, daarom overleeft hij een droge periode makkelijk.

Bloem

Klein en onopvallend: wit tot groenachtig op een dunne, kale stengel. Hij wordt vooral om zijn blad gekweekt.

Wortels

Vlezig en ondiep: hij heeft geen diepe pot nodig.

Planten: maart–april

Waarom in je tuin?

• Een bijna onverwoestbare vetplant: ideaal als je weleens water vergeet.
• De witte zebrastrepen op donkergroen blad geven karakter aan de vensterbank.
• Blijft klein (ongeveer 15 cm hoog) en past in elke pot, ook in een schaal met andere vetplanten.
• Verdraagt minder zon dan veel andere vetplanten: een licht raam zonder middagzon is genoeg.
• Maakt zelf zijscheuten, zodat je gratis nieuwe plantjes krijgt.

Waar staat een haworthia graag?

• Licht: een lichte plek zonder felle middagzon, bij een oost- of westraam of een stukje voor een zuidraam. In volle zon kunnen de bladeren bruin of rood kleuren.
• Temperatuur: 15–25 °C; niet onder ongeveer 5 °C. Houd hem in de winter koeler (10–15 °C).
• Grond: heel goed doorlatende, magere grond: cactusgrond met ongeveer de helft grof zand of perliet.
• Droge lucht is geen probleem; natte voeten wel.
• Reken op een ondiepe, brede pot van 8–12 cm; hij heeft weinig ruimte nodig.

Licht

Zonnig of licht, zonder felle zon

Potgrond

Cactusgrond

Zuurtegraad

Neutraal

Water geven

Weinig

Grootte

0,15 m hoog, 0,2 m breed

Temperatuur

Minimum 5 °C

Mooi samen met

• Aloë: Zelfde licht, weinig water: mooi in een schaal met vetplanten.
• Echeveria: Pastelkleurige rozetten die contrasteren met de witte strepen.
• Gasteria: Verwant en even makkelijk op een lichte plek zonder felle zon.

Hoe en wanneer plant je een haworthia?

Planten in maart–april.

1. Verpot in maart–april, om de 2–3 jaar of als de pot vol zit met zijscheuten.
2. Kies een ondiepe pot die iets breder is dan de plant, met een gat onderin.
3. Vul met cactusgrond gemengd met ongeveer de helft grof zand of perliet.
4. Haal de plant uit de oude pot, verwijder dode wortels en bladeren en zet hem even diep als eerst; de rozet mag niet onder de grond zitten.
5. Wacht een week met water geven, zodat beschadigde wortels kunnen herstellen.
6. Strooi eventueel een laagje fijn grind rond de rozet, zodat het blad droog blijft.

Verzorgen

Water

Van lente tot herfst water geven als de grond helemaal droog is, ongeveer elke 2–3 weken. Giet niet in de rozet. In de winter eens per 4–6 weken heel weinig.

Bemesten

Van april tot september eens per maand een halve dosis cactusvoeding; in de winter niet.

Licht

Draai de pot af en toe. In felle zomerzon geef je hem lichte schaduw, bijvoorbeeld met een vitrage.

Dode bladeren

Droge onderste bladeren haal je voorzichtig weg met een pincet.

Tip: Zet hem in een lichte kamer zonder middagzon en wacht met water tot de grond helemaal droog is. Bij twijfel: niet gieten.

Wanneer snoei je een haworthia?

Wanneer: Hij wordt niet gesnoeid. Je verwijdert alleen verdorde bladeren en uitgebloeide bloemstengels, het hele jaar door.

Hoe:

• Trek verdorde onderste bladeren voorzichtig weg.
• Knip een uitgebloeide bloemstengel tot aan de rozet af.
• Haal zijscheuten in het voorjaar weg als de pot te vol wordt; gebruik ze om te vermeerderen.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zijscheuten

In maart–april de kleine rozetjes met wortel voorzichtig van de moederplant lostrekken of -snijden en in zanderige grond zetten. Een week niet water geven.

Zaaien

Zaad kiemt traag en ongelijkmatig; dit is vooral iets voor liefhebbers. Strooi het op zanderige grond en houd het licht vochtig onder een doorzichtige afdekking bij 20–25 °C.

Hoe komt een haworthia de winter door?

• Niet winterhard: houd hem het hele jaar binnen, niet onder ongeveer 5 °C.
• Zet hem koel en licht (10–15 °C) en geef bijna geen water: eens per 4–6 weken een klein beetje.
• Zet hem niet vlak boven de radiator: droge, warme lucht met weinig licht geeft slappe, uitgerekte rozetten.

Ziektes en plagen

• Rot: Zachte, doorzichtige of zwarte bladeren aan de voet door te veel water. Laat de grond helemaal opdrogen, snijd rotte delen weg en verpot in droge grond. Is het rot ver gevorderd, maak dan een nieuwe plant van een gezonde zijscheut.
• Uitgerekte groei: De rozet wordt slap, lang en bleek door te weinig licht. Zet hem lichter.
• Bruine of witte vlekken: Zonnebrand door felle middagzon. Zet hem lichter, maar zonder directe middagzon; beschadigde bladeren herstellen niet.
• Wolluis: Witte watjes tussen de bladeren. Dep ze met een wattenstaafje met alcohol of zeepwater.
• Gerimpelde bladeren: Teken van droogte: de bladeren worden rimpelig en plat. Geef een goede beurt water en laat de grond daarna weer opdrogen.

Het jaar rond

• Januari: Rust: koel en licht, nauwelijks water.
• Maart: Verpotten indien nodig. Zijscheuten afnemen.
• April: Beginnen met water geven (om de 2–3 weken) en eens per maand voeden.
• Mei: Een lichte plek zonder felle middagzon.
• Juni: Water als de grond droog is. Voeding geven.
• Juli: Water als de grond droog is. Bij hitte schaduw geven.
• Augustus: Water als de grond droog is. Voeding geven.
• September: Laatste voeding. Water geleidelijk verminderen.
• Oktober: Water om de 4–6 weken.
• December: Rust: koel en licht, nauwelijks water.

Wist je dat?

• De witte ‘zebrastrepen’ zitten aan de buitenzijde van het blad; de binnenzijde is glad.
• In de natuur groeit hij vaak half verscholen tussen stenen en lage struiken, wat verklaart waarom hij minder zon nodig heeft dan veel andere vetplanten.
• Hij hoort bij de familie Asphodelaceae, net als aloë en Gasteria.