Triteleia

Hoe herken je een triteleia?

Groeivorm

Knolgewas van ongeveer 50 cm hoog en 10 cm breed, met slanke, rechtopstaande bloemstengels.

Blad

Twee tot vier grasachtige bladeren aan de voet, 30–40 cm lang. Ze sterven al tijdens de bloei af.

Bloem

Los scherm van tien tot dertig trechtervormige bloemen van 2,5–4 cm, in juni en juli. Violetblauw met een donkere middennerf.

Knol

Klein, rond en afgeplat, ongeveer 2–3 cm, met een bruin vlies. Vormt na verloop van tijd zijknolletjes.

Snijbloem

De stengels zijn stevig en lang houdbaar: snijden als de eerste bloemen opengaan.

Bloei: juni–juli · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Een luchtige, violetblauwe bloem die in juni en juli bloeit als de lenteflora al voorbij is.
• Prachtig als snijbloem: de losse schermen zijn lang houdbaar in een boeket.
• Een zomerbron van nectar en stuifmeel voor bijen.
• Past tussen andere zomerbloeiers, in een droge of grindborder en in een pot.
• Weinig werk: hij vraagt alleen zon, goede afwatering en een droge zomerrust.

Waar staat een triteleia graag?

• Volle zon op een warme plek, bijvoorbeeld in een droge border of grindtuin.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, neutraal tot kalkrijk. Meng op zware grond zand of grind door de grond.
• Droog tot normaal vochtig; in de zomer na de bloei moet de grond droog blijven.
• Houd 8–10 cm tussen de knollen; plant ze in groepjes van minstens 10–25 tussen andere planten die het afstervende blad verbergen.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,5 m hoog, 0,1 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -10 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Sierui: Bolvormige bloemen in dezelfde weken en dezelfde zonnige, droge grond.
• Schapengras: Fijn siergras dat het afstervende blad verbergt en de border luchtig houdt.
• Kattenkruid: Lichtblauwe bloemen en grijsgroen blad in dezelfde zon en droogte.
• Zonneroosje: Een laag tapijt aan de voet in een droge, zonnige border.

Hoe en wanneer plant je een triteleia?

Planten in september–november.

1. Plant de knollen van september tot november, zodra je ze kunt kopen.
2. Kies een zonnige plek met zeer goed doorlatende grond; meng zo nodig zand of grind door het plantgat.
3. Plant ze ongeveer 8–10 cm diep, met de punt naar boven.
4. Zet ze 8–10 cm uit elkaar, in groepjes tussen andere planten.
5. Geef na het planten één flinke gieter water en dek in november licht af met bladeren of compost.

Verzorgen

Water

Geef in het voorjaar water bij droogte als het blad groeit. Na de bloei niet meer: de knol rust in een droge zomer.

Bemesten

Weinig nodig. In het voorjaar eventueel wat compost of een lichte gift voor bolgewassen.

Blad

Het blad sterft al tijdens de bloei af. Dat is normaal en geen ziekte.

Uitgebloeide bloemen

Knip de stengels na de bloei af, tenzij je zaad wilt.

Winterbedekking

Een laagje bladeren of compost in november beschermt de knollen tegen vorst.

Tip: Plant hem tussen andere planten, want het blad sterft al tijdens de bloei af. Hij wil een droge zomerrust en goede drainage: meng zand door de grond en geef na de bloei geen water meer.

Wanneer snoei je een triteleia?

Wanneer: Triteleia wordt niet gesnoeid. Je knipt alleen de uitgebloeide stengels en het afgestorven blad af.

Hoe:

• Snijd stengels voor een boeket als de eerste bloemen opengaan.
• Knip uitgebloeide stengels af als je geen zaad wilt.
• Ruim het afgestorven blad op als het droog is en vanzelf loskomt.

Let op: Knip het blad niet weg zolang het nog groen is; het sterft zelf af en wordt dan makkelijk verborgen door buurplanten.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zijknolletjes

Graaf dichte pollen op in augustus–september, als het blad afgestorven is. Haal de zijknolletjes los en plant ze meteen, 8–10 cm diep.

Zaaien

Zaai vers zaad in de herfst in een pot met zandige grond in een koude bak of buiten. Zaailingen bloeien na enkele jaren.

Hoe komt een triteleia de winter door?

Winterhard tot −10 °C: beschermen in strenge winters.

• Winterhard tot ongeveer −10 °C: in België overleeft hij de winter meestal als de grond goed doorlatend is.
• Natte winters zijn gevaarlijker dan vorst. Geef bij strenge vorst een extra laag droge bladeren of dennentakken.
• In een pot: zet hem in de winter op een beschutte plek, droog van boven, zodat de aarde niet doorweekt raakt.

Ziektes en plagen

• Afstervend blad: Het blad verdwijnt al tijdens de bloei. Dat is normaal. Plant hem tussen andere planten die het blad verbergen.
• Knolrot: Knollen worden zacht in natte grond. Plant in doorlatende grond en vermijd water na de bloei.
• Slakken: Vreten in het voorjaar aan jonge scheuten en blad. Raap ze ’s avonds op.
• Geen bloei: Te weinig zon, te kleine knollen of een natte winter. Kies een zonnige, droge plek en laat de knollen met rust.

Het jaar rond

• Maart: De eerste bladpunten komen boven.
• April: Het blad groeit. Water geven bij droogte.
• Mei: Bloemstengels groeien. Slakken in de gaten houden.
• Juni: Begin van de bloei. Stengels snijden voor een boeket.
• Juli: Volle bloei. Het blad sterft af.
• Augustus: Zomerrust: droog houden. Eventueel pollen scheiden.
• September: Planten of verplanten, 8–10 cm diep.
• Oktober: Planten. Het wortelstelsel ontwikkelt zich.
• November: Laatste kans om te planten. Licht afdekken.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Triteleia komt van het Grieks: tri (drie) en teleios (volmaakt). De bloemdelen zitten in drietallen.
• In Noord-Amerika heet hij ‘Ithuriel’s spear’, naar de speer van de engel Ithuriel in Miltons ‘Paradise Lost’.
• In het wild groeit hij in Californië en Oregon met natte winters en droge zomers; daarom wil hij hier een droge zomerrust.