Agapanthus campanulatus

Hoe herken je een Agapanthus campanulatus?

Groeivorm

Pol van lintvormige bladeren van 30–40 cm, met bloemstengels tot 80 cm; 40–50 cm breed.

Blad

Smal, 1–2 cm breed, grijsgroen en lintvormig; sterft in de herfst af.

Bloem

Ronde schermen van 10–15 cm vol open, klokvormige bloempjes, licht- tot donkerblauw, soms wit; juli–augustus.

Vrucht

Driehoekige doosvruchten met zwarte, platte zaden; mooi om te drogen.

Wortels

Dikke, vlezige wortels aan een korte wortelstok: geen echte bol.

Bloei: juli–augustus · Planten: april–mei

Waarom in je tuin?

• Blauwe zomerbloei in juli–augustus, een kleur die in de zomerborder schaars is.
• Bijen en hommels bezoeken de bloemen druk.
• Een lang houdbare snijbloem; de zaaddozen zijn mooi in droogboeketten.
• Bladverliezend en daardoor winterharder: hij kan buiten in de border blijven staan.
• Ook mooi in grote potten op een zonnig terras.

Waar staat een Agapanthus campanulatus graag?

• Volle zon: hoe meer zon, hoe meer bloemen.
• Goed doorlatende, voedzame grond: zand, leem of klei met grind, neutraal tot kalkrijk.
• Normaal vochtig in de zomer, maar nooit nat in de winter: natte voeten laten de wortels rotten.
• Reken op 40–50 cm tussen de planten; in een pot liefst wat krap, dat geeft meer bloemen.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

0,8 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Vedergras: Luchtige pluimen rond de blauwe bollen.
• Daglelie: Gele of oranje bloemen in dezelfde zomer, ook stevig en makkelijk.
• Rode zonnehoed: Roze schijfbloemen naast het blauw, ook geliefd bij bijen.
• Kattenkruid: Een lage, blauwe rand die het kale onderste deel van de stengels verbergt.
• Lavendel: Dezelfde zonnige plek, met paarse bloei vlak ervoor.

Hoe en wanneer plant je een Agapanthus campanulatus?

Planten in april–mei.

1. Plant in april–mei, als de grond opgewarmd is.
2. Draag handschoenen: het sap van wortels en blad kan de huid irriteren.
3. Graaf een plantgat iets breder dan de wortelkluit en meng grind door zware grond.
4. Zet de plant met de top van de wortelstok 2–5 cm onder de grond, niet dieper.
5. Hou 40–50 cm afstand; in een pot reken je op een pot van 25–30 cm per plant.
6. Geef meteen water en hou de grond vochtig tot hij groeit.

Verzorgen

Water

Regelmatig van mei tot de bloei, vooral in potten. In de herfst minder; in de winter hou je de potgrond bijna droog.

Bemesten

In de border volstaat compost in april. In potten van mei tot juli om de twee weken wat mest voor bloeiende planten. Te veel stikstof geeft veel blad en weinig bloemen.

Uitgebloeide bloemen

Knip de stengels na de bloei aan de voet af, tenzij je de zaaddozen wil laten drogen. Zo voorkom je ook zaailingen.

Verpotten

Pas als de pot echt vol is, om de 3–4 jaar: een krappe pot geeft meer bloemen.

Opruimen

Trek in maart–april het afgestorven blad voorzichtig weg, met handschoenen aan.

Tip: Dek de wortels in de herfst af met een laag blad of compost en zorg voor grond die in de winter niet nat blijft: zo blijft deze bladverliezende agapanthus jarenlang in de border staan.

Wanneer snoei je een Agapanthus campanulatus?

Wanneer: Een agapanthus snoei je niet. Knip na de bloei de uitgebloeide stengels weg en ruim in het voorjaar het afgestorven blad op.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemstengels aan de voet af, of laat ze staan als je de zaaddozen mooi vindt.
• Laat het blad in de herfst vanzelf afsterven: zo slaan de wortels voeding op voor volgend jaar.
• Trek in maart–april het dode blad voorzichtig weg.
• Draag handschoenen bij al deze klusjes.

Let op: Het sap kan de huid irriteren; was na het werk je handen.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In april, als de pol te vol wordt of minder bloeit: opgraven en met twee spitvorken of een scherpe spade in stukken delen, elk met een paar scheuten en wortels. Draag handschoenen.

Zaaien

Zaai rijp zaad in de herfst of het voorjaar binnen in zaaigrond. Zaailingen bloeien pas na 2–3 jaar en lijken niet altijd op de moederplant.

Hoe komt een Agapanthus campanulatus de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C op droge grond: in de meeste Belgische winters overleeft hij buiten.
• Dek de voet in de herfst af met een dikke laag blad, stro of compost.
• Natte grond in de winter is gevaarlijker dan vorst: plant hem op een plek waar het water goed wegloopt.
• In een pot: zet hem in een koele, vorstvrije ruimte zoals een garage of serre en geef bijna geen water.

Ziektes en plagen

• Geen bloemen: Te weinig zon, te veel stikstof, pas gedeeld of een te ruime pot. Zet hem zonniger, geef minder mest en heb geduld na het delen.
• Slakken: Vreten aan het jonge blad in het voorjaar. Raap ze ’s avonds of leg een plankje waaronder ze schuilen.
• Wortelrot: Gele, slappe planten in natte grond. Verbeter de afwatering met grind of plant hem hoger.
• Agapanthusgalmug: Misvormde, verkleurde knoppen die niet opengaan, met kleine larven erin. Knip aangetaste knoppen weg en gooi ze bij het restafval, niet op de composthoop.

Het jaar rond

• Maart: Afgestorven blad opruimen. Winterdek weghalen.
• April: Planten of delen. Compost geven.
• Mei: Planten. Letten op slakken. Potten weer buiten zetten.
• Juni: Water geven; potplanten bemesten.
• Juli: Bloei. Bloemen snijden voor een boeket.
• Augustus: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• September: Uitgebloeide stengels afknippen of laten drogen. Zaad oogsten.
• Oktober: Het blad sterft af. Potten naar een vorstvrije plek.
• November: Voet afdekken met blad, stro of compost.
• December: Rust: potten vorstvrij en bijna droog.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de Afrikaanse lelie (agapanthus) zijn giftig, vooral de vlezige wortels en het sap: opeten kan de mond irriteren, met een branderig gevoel en kwijlen, en braken, buikpijn en diarree geven, bij kinderen en ook bij honden en katten. Op de huid kan het sap roodheid en jeuk geven: draag handschoenen als je de pol deelt, verpot of het oude blad weghaalt, en was daarna je handen. Laat kinderen en huisdieren niet aan de wortels knagen die bij het delen vrijkomen. Ondanks de naam is ze geen echte lelie (Lilium), en dus voor katten niet zo gevaarlijk als lelies, maar zet een pot die binnen of in de serre overwintert, en een vaas met bloemen, toch buiten het bereik van katten en honden die aan blad knabbelen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam komt van het Griekse agape (liefde) en anthos (bloem): ‘bloem van de liefde’.
• In het Engels heet agapanthus ook ‘lily of the Nile’, al komt het geslacht alleen uit zuidelijk Afrika.
• Campanulatus betekent ‘klokvormig’, naar de vorm van de bloempjes.