Knolzijdeplant

Hoe herken je een knolzijdeplant?

Groeivorm

Rechtopgaande pol van 70 cm hoog en 45 cm breed, met stevige, behaarde stengels.

Blad

Smal lancetvormig, verspreid langs de stengel, donkergroen en ruw behaard.

Bloem

Platte schermen van kleine, stervormige bloempjes in feloranje, soms geel of rood, van juli tot september.

Vrucht

Smalle, spoelvormige zaaddozen die openbarsten; de zaden vliegen weg aan zijdeachtige pluizen.

Wortels

Een dikke, vlezige penwortel die diep de grond in gaat.

Bloei: juli–september · Zaaien: maart–april · Planten: mei–juni · Snoeien: maart en augustus

Waarom in je tuin?

• Een van de felste oranje bloemkleuren in de border, van juli tot september.
• Een echte vlinder- en bijenplant vol nectar.
• Droogtebestendig dankzij de diepe penwortel: ideaal voor een droge, zonnige plek of een grindtuin.
• Sierlijke zaaddozen met zijdepluis in de herfst.
• Mooi als snijbloem in een zomerboeket.

Waar staat een knolzijdeplant graag?

• Volle zon: hoe zonniger en warmer, hoe rijker de bloei.
• Arme tot gewone, goed doorlatende zand- of leemgrond, zuur tot neutraal.
• Droog: natte voeten, vooral in de winter, zijn zijn grootste vijand.
• Plant op 40–45 cm afstand, op een plek waar hij jaren mag blijven staan.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Droog

Grootte

0,7 m hoog, 0,45 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Rode zonnehoed: Ook een prairieplant, met roze bloemen naast het oranje.
• Kattenkruid: Blauwe wolken naast het oranje, op dezelfde droge grond.
• Steppesalie: Donkerblauwe aren als contrast, even droogtebestendig.
• Vedergras: Fijne, wuivende halmen voor een prairiesfeer.

Hoe en wanneer plant je een knolzijdeplant?

Planten in mei–juni.

1. Plant in mei of juni, als de grond goed opgewarmd is.
2. Graaf een diep plantgat, zodat de penwortel recht naar beneden kan.
3. Zet de plant even diep als in de pot en beschadig de wortelkluit niet.
4. Houd 40–45 cm tussen de planten.
5. Geef meteen water en daarna de eerste weken bij droogte; later nauwelijks nog.
6. Markeer de plek met een stokje, want in het voorjaar komt hij pas laat op.

Verzorgen

Water

Alleen het eerste jaar bij droogte; daarna redt hij zich met regenwater.

Bemesten

Niet nodig: op arme grond bloeit hij het best.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide schermen weg voor een nabloei, of laat er een paar staan voor de zaaddozen.

Markeren

Zet een label of stokje bij de plant: hij loopt pas in mei uit en wordt makkelijk beschadigd bij het wieden.

Verplanten

Vermijd verplanten: de penwortel breekt makkelijk en de plant herstelt slecht.

Tip: Markeer de plek met een stokje: hij komt pas in mei op en wordt zo niet per ongeluk uitgeschoffeld. Verplant hem nooit, want de penwortel herstelt slecht.

Wanneer snoei je een knolzijdeplant?

Snoeimaanden: maart en augustus.

Wanneer: Uitgebloeide schermen knip je in augustus weg; de dode stengels snoei je in maart.

Hoe:

• Knip uitgebloeide schermen terug tot op een zijscheut: vaak volgt er een tweede bloei.
• Laat in de winter een paar stengels staan, zodat je weet waar hij staat.
• Knip in maart de oude stengels af tot 10 cm boven de grond; de stompjes tonen de plek.

Let op: Draag handschoenen: het sap is giftig en kan huid en ogen irriteren.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zet het zaad in februari een maand in vochtig zand in de koelkast. Zaai het in maart–april binnen, 1 cm diep, in diepe potjes bij ongeveer 20 °C. Plant de jonge planten in mei–juni uit zonder de wortel te storen.

Scheuren

Af te raden: de diepe penwortel laat zich slecht delen en gescheurde planten slaan vaak niet aan.

Hoe komt een knolzijdeplant de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Winterhard tot ongeveer −30 °C: in België verdraagt hij de vorst goed, als de grond droog blijft.
• Natte winterse grond doet de wortel rotten: plant hem op een goed doorlatende, liefst wat verhoogde plek.
• Bovengronds sterft hij volledig af en hij loopt pas in mei weer uit: wees geduldig.
• In een diepe pot: zet de pot in de winter droog en beschut, bijvoorbeeld onder een afdak.

Ziektes en plagen

• Gele bladluis: Gele tot oranje bladluizen op de toppen in de zomer. Afspuiten met water of wegvegen; lieveheersbeestjes helpen.
• Wortelrot: Na een natte winter komt de plant niet meer op. Kies een drogere, zanderige plek.
• Uitgeschoffeld: Hij komt pas laat op en wordt vaak per ongeluk weggeschoffeld. Markeer de plek.
• Slakken: Ze vreten aan de jonge scheuten in mei. Raap ze ’s avonds weg.

Het jaar rond

• Februari: Zaad een maand koud zetten in de koelkast.
• Maart: Oude stengels afknippen. Binnen zaaien.
• April: Binnen zaaien. Plek markeren en daar niet schoffelen.
• Mei: De scheuten komen op. Planten. Letten op slakken.
• Juni: Planten. Jonge planten water geven bij droogte.
• Juli: Begin van de bloei. Vlinders en bijen op de bloemen.
• Augustus: Uitgebloeide schermen wegknippen voor een nabloei. Letten op bladluis.
• September: Laatste bloei. De zaaddozen rijpen.
• Oktober: Zaad oogsten. Een paar stengels laten staan als merkteken.
• November: Rust. Zorg dat de plek niet te nat wordt.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de zijdeplant zijn giftig: het witte melksap bevat hartglycosiden, stoffen die net als die van vingerhoedskruid op het hart werken; de rupsen van de monarchvlinder slaan ze op en worden er zelf giftig door. Inslikken geeft braken, buikpijn en diarree, en bij grotere hoeveelheden een onregelmatige hartslag. Grazende dieren, vooral schapen, maar ook paarden en koeien, kunnen er ernstig ziek van worden, ook van gedroogde planten in hooi: plant hem niet in of naast een weide. Het sap irriteert huid en ogen: draag handschoenen, wrijf niet in je ogen en was je handen na het snoeien. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Anders dan de meeste zijdeplanten heeft hij geen wit melksap, maar helder sap.
• In Noord-Amerika is hij een waardplant voor de rupsen van de monarchvlinder.
• De zaden hangen aan zijdezachte pluizen: daaraan dankt de zijdeplant zijn naam.