Venusvliegenvanger

Hoe herken je een venusvliegenvanger?

Groeivorm

Lage rozet van 10–15 cm breed uit een korte, ondergrondse wortelstok.

Blad

Een platte, groene bladsteel met aan het eind een val van twee lobben met stijve tanden op de rand; in de zon kleurt de binnenkant rood.

Val

Op elke lob staan meestal drie tasthaartjes. De val sluit in een fractie van een seconde en verteert een prooi in ongeveer een à twee weken.

Bloem

Witte, vijfbladige bloemetjes van zo’n 2 cm in een tuiltje op een steel van 15–30 cm, in mei–juni.

Wortels

Zwart en fijn, heel gevoelig voor kalk en mest.

Bloei: mei–juni · Planten: februari–maart · Snoeien: maart en mei

Waarom in je tuin?

• Een fascinerende plant om van dichtbij te bekijken, voor kinderen en volwassenen.
• Klein en compact: past op elke zonnige vensterbank.
• Vangt zelf vliegjes en muggen, zonder mest of extra voeding.
• In de zomer kan hij buiten op een zonnig balkon of terras.
• Mooi te combineren met andere vleesetende planten in een schaal of moerasbak.

Waar staat een venusvliegenvanger graag?

• Volle zon: liefst meerdere uren rechtstreekse zon per dag, bij een raam op het zuiden of in de zomer buiten.
• Arme, zure grond: een mengsel van ongemest veen en zuiver zand of perliet, nooit gewone potgrond.
• Altijd nat in het groeiseizoen: zet de pot in een schoteltje met 1–2 cm regenwater.
• Een koele winterrust van november tot februari bij 0–10 °C, licht en vorstvrij.
• Gewone kamerlucht volstaat; een gesloten terrarium is meestal te donker en te vochtig.

Licht

Zonnig

Potgrond

Cactusgrond of luchtige, humusrijke potgrond

Zuurtegraad

Zuur

Water geven

Veel

Grootte

0,1 m hoog, 0,15 m breed

Temperatuur

Minimum 0 °C

Mooi samen met

• Zonnedauw: Vangt kleine mugjes met plakkerige tentakels en wil dezelfde verzorging.
• Trompetbekerplant: Hoge, kleurrijke bekers; ook regenwater, zon en een koele winter.
• Veenmos: Houdt de grond vochtig en zuur in een schaal of moerasbak.
• Vetblad: Een kleine vleesetende plant met plakkerig blad; sommige soorten passen in dezelfde schaal.

Hoe en wanneer plant je een venusvliegenvanger?

Planten in februari–maart.

1. Verpot in februari–maart, net voor de nieuwe groei begint, om de één à twee jaar.
2. Gebruik een mengsel van ongemest wit veen en zuiver kwartszand of perliet, ongeveer half om half.
3. Kies een plastic of geglazuurde pot van minstens 10 cm diep met afvoergaten; geen terracotta, want die geeft zouten af.
4. Zet de wortelstok even diep als voorheen, met de bladvoeten net boven de grond, en druk licht aan.
5. Zet de pot meteen in een schoteltje met regenwater en geef hem de zonnigste plek.

Verzorgen

Water

Alleen regenwater, gedemineraliseerd of gedestilleerd water. Van maart tot oktober staat de pot in 1–2 cm water; in de winter houd je de grond alleen vochtig.

Licht

Hoe meer zon, hoe beter: dan blijven de vallen stevig en kleuren ze rood.

Voeding

Niet bemesten en geen vlees geven. Binnen en buiten vangt hij zelf genoeg insecten.

Vallen

Laat de vallen niet voor de lol dichtklappen: elke val kan maar een beperkt aantal keer sluiten en dat kost de plant energie.

Zomer buiten

Van half mei tot september mag hij buiten op een zonnige, beschutte plek, in zijn schoteltje water.

Winterrust

Van november tot februari koel en licht bij 0–10 °C, bijvoorbeeld op een koude vensterbank of in een onverwarmde serre.

Tip: Zet hem van half mei tot september buiten op een zonnig balkon: daar krijgt hij meer licht dan achter glas en vangt hij zelf zijn eten.

Wanneer snoei je een venusvliegenvanger?

Snoeimaanden: maart en mei.

Wanneer: Knip in maart de dode bladeren weg. In mei knip je de bloeistengel af, tenzij je hem wilt laten bloeien of zaad wilt.

Hoe:

• Knip zwarte, afgestorven vallen en bladeren met een fijn schaartje aan de voet af.
• Knip de bloeistengel af zodra hij 5–10 cm lang is: de plant steekt zijn energie dan in nieuwe vallen.
• Wil je de bloemen zien of zaad oogsten, laat dan alleen een sterke, volgroeide plant bloeien.

Let op: Trek niet aan de bladeren: knip ze af, zodat je de wortelstok niet beschadigt.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

Oudere planten vormen meerdere rozetten. Trek of snijd ze in februari–maart bij het verpotten voorzichtig uit elkaar, elk met eigen wortels.

Bladstekken

Trek in het voorjaar een gezond blad met het witte voetje van de wortelstok. Leg het op nat veen in een afgedekt bakje op een lichte plek; na enkele weken tot maanden verschijnen er plantjes.

Zaad

Bestuif de bloemen met een penseeltje. Zaai het verse zaad op nat veen, zonder af te dekken, licht en warm. Het duurt enkele jaren voor de plant volgroeid is.

Hoe komt een venusvliegenvanger de winter door?

• Hij heeft een echte winterrust nodig: van november tot februari bij 0–10 °C op een lichte plek. Zonder die rust verzwakt hij en sterft hij na een paar jaar.
• In de herfst sterven veel vallen af en blijven er kleine, lage bladeren over: dat is normaal.
• Geef in de rust minder water: de grond moet vochtig blijven, maar de pot hoeft niet in water te staan.
• Bescherm hem tegen vorst; een koude, lichte vensterbank, een onverwarmde kamer of een koude serre is ideaal.

Ziektes en plagen

• Zwarte vallen: Na een vangst of na een paar keer sluiten sterft een val af: dat is normaal. Worden veel vallen zwart, dan is er te weinig licht, of krijgt hij kraanwater of mest.
• Lange, slappe bladeren: Te weinig licht. Zet hem op de zonnigste plek of in de zomer buiten.
• Grijze schimmel: Grijs pluis op afgestorven blad tijdens een donkere, vochtige winterrust. Knip dood blad weg en zorg voor licht en wat luchtbeweging.
• Kalkschade: Bruine bladranden en een kwijnende plant door kraanwater. Verpot in vers veenmengsel en geef alleen nog regenwater.
• Bladluis: Op jonge bladeren en de bloeistengel. Spoel ze weg met regenwater.

Het jaar rond

• Januari: Winterrust bij 0–10 °C. Grond net vochtig houden.
• Februari: Verpotten in vers veenmengsel. Delen.
• Maart: Dode bladeren wegknippen. Warmer en zonniger zetten, met een schoteltje water.
• April: Groei. Altijd een laagje regenwater in het schoteltje.
• Mei: Bloeistengel afknippen of laten bloeien. Na half mei naar buiten.
• Juni: Bloei. Bladstekken nemen. Volop zon.
• Juli: Vangt volop insecten. Elke dag het water controleren.
• Augustus: Water bijvullen bij warm weer.
• September: Zaad oogsten. Nog volop zon.
• Oktober: Groei vertraagt, vallen worden kleiner. Binnenhalen voor de vorst.
• November: Winterrust op een koele, lichte plek.
• December: Rust. Weinig water, geen mest.

Wist je dat?

• In het wild groeit hij alleen in een klein gebied langs de kust van North en South Carolina; daar is hij beschermd.
• Een val sluit pas als de tasthaartjes twee keer kort na elkaar worden aangeraakt: zo klapt hij niet dicht voor een regendruppel.
• Charles Darwin noemde hem ‘een van de wonderlijkste planten ter wereld’.