Euphorbia

Hoe herken je een euphorbia?

Groeivorm

Rechtopgroeiende vetplant, binnen meestal tot 1,5 m hoog en 50 cm breed; later vertakt hij zich met zijtakken die als kandelaar omhoog groeien.

Stengels

Driekantig, vlezig, donkergroen met een lichte, gemarmerde tekening. Langs de ribben zitten paarsgewijs kleine bruine doorntjes.

Blad

Klein, eirond, 3–6 cm, aan de ribben aan de top van de stengels. Het valt af in de winter of bij te weinig licht; de groene stengels doen dan het werk.

Sap

Alle delen bevatten wit melksap dat bij elke wond uitloopt en giftig is.

Wortels

Ondiep en vertakt: hij wil een brede, zware pot en weinig grond.

Planten: maart–april · Snoeien: april–mei

Waarom in je tuin?

• Opvallende, sculpturale plant met driekantige stengels, een echte blikvanger in een lichte hoek.
• Groeit snel en wordt met de jaren een stevige zuil van wel 1,5 m hoog.
• Heel zuinig met water: hij verdraagt droogte beter dan te veel water.
• De rode vorm geeft kleur zonder dat er bloemen nodig zijn.
• Makkelijk te vermeerderen met stekken.

Waar staat een euphorbia graag?

• Veel licht en liefst een paar uur zon per dag: een zuid-, oost- of westraam. Wen hem geleidelijk aan zon, want hij verbrandt bij een plotselinge overgang.
• Zeer goed doorlatende, schrale grond: cactus- en vetplantengrond met extra zand of puimsteen; neutraal tot licht zuur.
• Warm: 18–28 °C in de zomer en in de winter 12–18 °C, nooit onder 10 °C.
• Gebruik een zware pot, bij voorkeur van terracotta, want hij wordt kopzwaar. Zet hem uit de tocht.

Licht

Zonnig of licht, zonder felle zon

Potgrond

Cactusgrond

Zuurtegraad

Neutraal

Water geven

Weinig

Grootte

1,5 m hoog, 0,5 m breed

Temperatuur

Minimum 10 °C

Mooi samen met

• Vrouwentong (Sansevieria): Even zuinig met water en sterk in een lichte, droge hoek.
• Aloë: Een vetplant met dezelfde grond en hetzelfde zuinige water.
• Echeveria: Een lage rozet die mooi contrasteert met de hoge zuil.
• Cactussen: Zelfde licht en dezelfde droge grond voor een woestijnhoek.

Hoe en wanneer plant je een euphorbia?

Planten in maart–april.

1. Verpot in april, om de 2–3 jaar of wanneer de wortels de pot vullen. Draag handschoenen: het melksap is giftig.
2. Kies een zware pot met gaten in de bodem, een of twee maten groter, en leg onderin een laag kleikorrels.
3. Gebruik cactusgrond met een derde zand of puimsteen, zodat water meteen wegloopt.
4. Zet de plant even diep als eerst en druk de grond zachtjes aan. Wees voorzichtig met de doorntjes.
5. Geef de eerste week geen water en daarna weer sober; zo herstellen beschadigde wortels zonder te rotten.

Verzorgen

Water

In de zomer geven als de grond helemaal droog is, dan flink laten doorlopen. In de winter nauwelijks, hooguit om de 4–6 weken een klein beetje.

Bemesten

Van mei tot augustus eens per maand een halve dosis cactusvoeding. Niet in de winter.

Licht

Hoe meer licht, hoe compacter en steviger de plant. Bij te weinig licht strekt hij zich en laat hij zijn blad vallen.

Steun

Een hoge plant wordt kopzwaar: zet hem in een zware pot of geef hem een stok.

Schoonhouden

Neem stof af met een zachte, droge borstel of een vochtige doek; draag handschoenen.

Tip: Zet hem in een zware pot en wen hem geleidelijk aan de zon. Geef pas water als de grond helemaal droog is en draag handschoenen als je hem snoeit of verpot: het melksap is giftig en irriteert huid en ogen.

Wanneer snoei je een euphorbia?

Snoeimaanden: april–mei.

Wanneer: In april–mei, als de plant actief begint te groeien.

Hoe:

• Knip een te hoge of scheefgegroeide tak met een schoon, scherp mes af.
• Laat het sap uitlopen en dep het weg met een doek of spoel het af met lauw water.
• Haal dode of zachte stengels aan de voet weg.
• De afgesneden tak kun je als stek gebruiken; de moederplant loopt onder de snede opnieuw uit.

Let op: Draag altijd handschoenen en een veiligheidsbril: het melksap is giftig en irriteert de huid en de ogen. Was je handen en het gereedschap daarna.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stengelstekken

In mei–juli: snijd een stuk van 10–15 cm van een zijtak, spoel het sap af, laat de snede 1–2 weken drogen en plant het 3–5 cm diep in droge cactusgrond. Pas na 2–4 weken voorzichtig water geven; wortels na 1–2 maanden.

Hoe komt een euphorbia de winter door?

• Niet winterhard: de minimumtemperatuur is 10 °C. Hij mag nooit buiten overwinteren.
• Houd hem licht en koel (12–18 °C) en geef nauwelijks water: een natte, koude plant rot snel.
• Bladverlies in de winter is normaal. Zet hem uit de buurt van radiatoren en tocht.
• Vanaf maart langzaam weer wat meer water geven en zonlicht laten wennen.

Ziektes en plagen

• Rottende stengels: Een zachte, bruine of zwarte stengel is het gevolg van te veel water of koude voeten. Snijd het rotte deel weg tot gezond weefsel (met handschoenen) en laat de plant opdrogen. Soms redt een stek de plant.
• Bladval: Normaal in de winter. Bij veel bladverlies in de zomer: te donker, tocht, te nat of te droog. Zet hem lichter en geef regelmatig maar sober water.
• Wolluis en spint: Witte pluisjes of fijn spinrag op de stengels. Veeg met een wattenstaafje met wat alcohol of zeepwater en herhaal wekelijks.
• Strekken en omvallen: Te weinig licht geeft dunne, slappe groei. Zet hem helderder, steun hem en snoei zo nodig terug.

Het jaar rond

• Januari: Rust: licht en koel, nauwelijks water.
• Februari: Rust. Nog nauwelijks water.
• Maart: Meer licht. Langzaam weer wat water.
• April: Verpotten en snoeien (met handschoenen).
• Mei: Beginnen met bemesten. Stekken nemen; vanaf half mei buiten wennen aan zon.
• Juni: Groeiseizoen. Water als de grond helemaal droog is.
• Juli: Groeiseizoen. Stekken nemen.
• Augustus: Laatste keer bemesten.
• September: Minder water. Bemesten stoppen.
• Oktober: Binnenzetten voor het onder 10 °C komt.
• November: Rust. Nauwelijks water.
• December: Rust: licht, koel en droog.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Wolfsmelken als kamerplant, zoals de christusdoorn en Euphorbia trigona (die op een cactus lijkt), bevatten in alle delen een wit melksap dat giftig en bijtend is: op de huid geeft het roodheid en jeuk, in de ogen hevige pijn en mogelijk schade aan het hoornvlies. Katten, honden en kleine kinderen die eraan knabbelen, kunnen een branderige mond krijgen, kwijlen en braken. Zet de pot buiten hun bereik, draag handschoenen en een bril bij snoeien, stekken en verpotten, en was daarna je handen en je gereedschap. Krijg je melksap in je ogen, spoel ze dan meteen minstens een kwartier met lauw stromend water en ga naar een arts. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• Het is geen cactus maar een wolfsmelk (Euphorbia): de gelijkenis ontstond omdat beide planten in droge streken water bewaren in vlezige stengels. Cactussen hebben areolen, wolfsmelken hebben wit melksap.
• De kleine blaadjes vallen vaak af; de groene stengels nemen dan het licht op en zorgen voor de suikers.
• De kerstster (Euphorbia pulcherrima) is een verre verwant uit hetzelfde geslacht.