Foto: Nadja Korotkova, CC BY-SA 3.0 · bron
Vaste plant · Caprifoliaceae
Kaukasische scabiosa
Lomelosia caucasica
In andere talen: Scabieuse du Caucase (Français) · Caucasian scabious (English)
De Kaukasische scabiosa (Lomelosia caucasica, in tuincentra nog vaak Scabiosa caucasica) is een vaste plant uit de Kaukasus en omliggende bergstreken. Hij vormt een pol van grijsgroene bladeren waaruit stevige, draderige stengels opstijgen met grote, vlakke, kussenvormige bloemen van 6–8 cm in lavendelblauw. Hij bloeit van juni tot in september, trekt bijen en vlinders en is een uitstekende snijbloem. Bekende rassen zijn ‘Clive Greaves’ (lavendelblauw) en ‘Miss Willmott’ (wit). Hij houdt van zon, kalkrijke en goed doorlatende grond.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Droog tot normaal
geen natte voeten
Grond
Zand, leem of klei
neutraal tot kalkrijk
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
0,6 m
hoog, 0,45 m breed
Bloei
juni–september
| Snoeimaanden | maart |
|---|---|
| Hoogte | 0,6 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen en vlinders |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | juni–september |
Herkennen
Hoe herken je een Kaukasische scabiosa?
- Groeivorm
- Overblijvende pol van 50–60 cm hoog en 40–45 cm breed, met een bladrozet aan de basis en lange, draderige bloemstengels.
- Blad
- Grijsgroen en lancetvormig aan de basis; aan de stengels dieper ingesneden en smaller.
- Bloem
- Grote, vlakke, kussenvormige bloemhoofdjes (6–8 cm), met uitstekende meeldraden, van juni tot september.
- Kleur
- Lavendelblauw tot lila; er zijn ook witte en zachtblauwe rassen.
- Wortels
- Een stevige, diepe penwortel: hij verdraagt droogte, maar niet te natte, zware grond.
Bloei: juni–september · Zaaien: maart · Planten: maart–mei · Snoeien: maart
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Bloeit van juni tot in september, vaak tot de eerste vorst als je uitgebloeide bloemen wegknipt.
- Een prachtige snijbloem: de lange, stevige stengels blijven goed in de vaas.
- Trekt bijen en vlinders aan met veel nectar.
- Houdt van kalkrijke, droge grond waar veel andere planten het moeilijk hebben.
- Luchtige bloemen op dunne stengels geven elke border een zachte, natuurlijke uitstraling.
Waar staat een Kaukasische scabiosa graag?
- Volle zon voor de rijkste bloei; in halfschaduw wordt hij slap en bloeit hij minder.
- Doorlatende, kalkrijke tot neutrale grond: zand, leem of klei, bij zware klei meng je grind of zand door de grond.
- Droog tot normaal vochtig: natte voeten in de winter zijn de grootste vijand.
- Plant op 40–45 cm van elkaar.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand, leem of klei
- Zuurtegraad
- Neutraal of kalkrijk
- Vocht
- Droog of normaal
- Grootte
- 0,6 m hoog, 0,45 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -30 °C)
Mooi samen met
- Steppesalie: Violette aren naast de lavendelblauwe bloemen, dezelfde droge zon.
- Duizendblad: Gele of witte schermen als contrast in dezelfde droge border.
- Struikroos: Zachte pasteltinten in een romantische border.
- Siergrassen: Fijne halmen die de zachte bloemen mooi laten bewegen.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een Kaukasische scabiosa?
Planten in maart–mei.
- Plant in maart–mei, als de grond niet bevroren of drassig is.
- Graaf een plantgat dat dubbel zo breed is als de kluit en meng er grind of zand door als de grond zwaar is.
- Zet de plant even diep als in de pot, met de kroon op grondniveau.
- Houd 40–45 cm tussen de planten en druk de grond aan.
- Geef meteen water. Mulch met een laagje grind en laat de kroon vrij.
Verzorgen
- Water
- Het eerste jaar bij droogte wekelijks water geven. Daarna redt hij zich bij gewone droogte.
- Bemesten
- Weinig nodig: een beetje compost in het voorjaar volstaat. Te veel stikstof geeft slap blad en minder bloemen.
- Uitgebloeide bloemen
- Knip ze regelmatig weg, tot boven een zijknop of tot aan de basis: zo bloeit hij veel langer.
- Kalk
- Op zure grond geef je een beetje kalk in het voorjaar; hij houdt van een neutrale tot kalkrijke bodem.
- Delen
- Deel de pol om de 3–4 jaar in het voorjaar om hem vitaal te houden.
Tip: Knip uitgebloeide bloemen regelmatig weg: dan bloeit hij tot in september. Meng bij zware klei grind door de grond, want natte voeten in de winter zijn zijn grootste vijand.
Wanneer snoei je een Kaukasische scabiosa?
Snoeimaanden: maart.
Wanneer: In maart, als de nieuwe scheuten uit de basis komen. Tijdens de zomer knip je uitgebloeide bloemen weg.
Hoe:
- Knip in maart de dode bloemstengels van vorig jaar tot aan de bladrozetten.
- Verwijder in de zomer uitgebloeide bloemhoofdjes tot aan een gezonde zijknop of een bladrozet.
- Snij de bloemen voor in de vaas als ze net open zijn, ’s morgens, met een scherpe schaar.
Vermeerderen
- Scheuren
- In maart–april de pol uitgraven en in stukken met wortels en scheuten verdelen. Meteen herplanten en water geven.
- Zaad
- Zaai in maart binnen op zaaigrond bij 15–18 °C en bedek de zaadjes licht. Rassen komen niet altijd zuiver uit zaad.
- Basale stekken
- In het voorjaar stekken van 5–8 cm van nieuwe scheuten aan de basis in zandige potgrond.
Hoe komt een Kaukasische scabiosa de winter door?
Winterhard tot −30 °C.
- Winterhard tot ongeveer −30 °C: in Vlaanderen is de vorst geen probleem.
- Natte, zware grond in de winter is gevaarlijker dan kou: zorg voor drainage met zand of grind.
- In een pot: zet de pot beschut en tegen regen, zodat de wortels niet wegrotten.
Ziektes en plagen
- Slakken: Vreten jonge scheuten in het voorjaar kaal. Verzamel ze ’s avonds of leg een slakkenbarrière.
- Meeldauw: Wit poeder op het blad in warme, vochtige zomers. Meer ruimte geven en aangetaste bladeren wegknippen.
- Wortelrot: Bij natte, zware grond in de winter sterft de plant af. Zorg voor drainage en doorlatende grond.
- Slap en omvallend: In rijke grond of halfschaduw. Plant hem zonniger en geef geen mest.
Het jaar rond
- Maart: Terugsnoeien tot de bladrozetten. Planten, delen of binnen zaaien.
- April: Planten of delen. Compost geven.
- Mei: Planten. Letten op slakken.
- Juni: Begin van de bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen.
- Juli: Volle bloei: bloemen snijden en uitgebloeide bloemen verwijderen.
- Augustus: Bloei. Water geven bij langdurige droogte.
- September: Laatste bloei: bijen en vlinders op bezoek.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
- Vlinders
- Nectar voor dagvlinders.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- De Engelse bijnaam pincushion flower verwijst naar de meeldraden die als spelden uit het kussenvormige bloemhoofdje steken.
- In tuincentra heet hij nog vaak Scabiosa caucasica: de plant is later naar het geslacht Lomelosia verplaatst.
- Hoe vaker je bloemen snijdt of uitgebloeide bloemen wegknipt, hoe langer hij blijft bloeien.