Mammillaria

Hoe herken je een mammillaria?

Groeivorm

Groepsvormende cactus, ongeveer 15 cm hoog en tot ongeveer 30 cm breed, met veel dunne, cilindervormige stengels.

Stengel

Ongeveer 1,5–3 cm dik, bezet met kleine knobbeltjes (tepeltjes), vers groen met een dicht kleed van stekels.

Stekels

Veel korte, fijne stekels per knobbeltje, goudgeel tot bruin; ze zijn niet haakvormig maar kunnen toch prikken.

Bloem

Kleine, roomwitte tot lichtgele bloemetjes van ongeveer 1–1,5 cm, in een krans rond de top, in maart–april.

Wortels

Ondiepe, fijne wortels: een brede, niet te diepe pot past het best.

Bloei: maart–april · Planten: maart–april

Waarom in je tuin?

• Compact en netjes: een mooi kussen van stengels dat weinig plek nodig heeft op een vensterbank.
• Bloeit in maart–april met een krans van kleine, roomwitte bloemetjes, en dat vaak jaar na jaar.
• Weinig werk: weinig water, geen snoei en nauwelijks bemesting.
• Is makkelijk te vermeerderen: losse stengels wortelen vlot en geven snel een volle pot.
• De gouden stekels geven licht in een rijtje potten met cactussen en vetplanten.

Waar staat een mammillaria graag?

• Volle zon, bijvoorbeeld op een zuid- of westraam. In de zomer mag hij buiten staan, onder dak en beschut tegen regen.
• Zeer goed doorlatende, mineraal mengsel: cactusgrond half om half met grof zand, fijn grind of puimsteen. Neutraal, geen turfrijke grond.
• Droog: houd hem tussen twee gietbeurten helemaal droog en zorg dat er nooit water in de schotel blijft staan.
• Voldoende ruimte en frisse lucht, ook in de zomer; een stengelgroep van 30 cm breed heeft een pot van 12–15 cm doorsnee nodig.

Licht

Zonnig

Potgrond

Cactusgrond

Zuurtegraad

Neutraal

Water geven

Weinig

Grootte

0,15 m hoog, 0,3 m breed

Temperatuur

Minimum 5 °C

Mooi samen met

• Echinopsis: Een bolcactus met grote bloemen als contrast met de kleine bloemetjes.
• Echeveria: Een rozet in blauwgrijze tinten naast de gouden stekels.
• Haworthia: Blijft ook klein en past in dezelfde mineraalrijke grond.
• Sedum: Een lage, vlezige plant om open plekken in een schaal op te vullen.

Hoe en wanneer plant je een mammillaria?

Planten in maart–april.

1. Pot in maart–april, bij het begin van de groei, of zodra de plant zijn pot vol heeft. Om de 2–3 jaar is genoeg.
2. Draag dikke handschoenen of vouw een stuk krant om de plant als handvat; de stekels prikken.
3. Kies een brede, niet te diepe pot met een gat in de bodem; terracotta droogt sneller uit dan plastic.
4. Vul de pot met een mengsel van cactusgrond en grof zand of grind, zet de plant even diep als voorheen en druk de grond licht aan.
5. Geef na het verpotten ongeveer een week geen water, zodat beschadigde wortels kunnen helen.

Verzorgen

Water

Van april tot september water geven als de grond helemaal droog is, ongeveer elke 1–2 weken afhankelijk van de warmte; laat het overtollige water weglopen. Van oktober tot maart bijna geen of helemaal geen water.

Bemesten

Van mei tot augustus één keer per maand een zwakke dosis cactusvoeding (de helft van de aangegeven hoeveelheid). Niet in de winter.

Licht

Veel zon. Wen hem na de winter geleidelijk aan fel zonlicht, anders krijgt hij gele of bruine verbrandingsplekken.

Lucht

Houd de standplaats goed verlucht en droog; in de zomer geniet hij van frisse lucht.

Verpotten

Om de 2–3 jaar in het voorjaar in vers, mineraal mengsel; stengels die over de rand hangen kun je als stek gebruiken.

Tip: Een koele, droge winter bij 5–10 °C is het geheim van de bloei: geef van oktober tot maart geen water en zet hem zo licht mogelijk.

Wanneer snoei je een mammillaria?

Wanneer: Een Mammillaria wordt niet gesnoeid. Je verwijdert alleen dode of rotte stengels en neemt in het voorjaar eventueel stengels weg om te vermeerderen.

Hoe:

• Wil je een stengel wegnemen, draai hem dan los of snijd hem met een schoon mes vlak bij de voet af. Draag handschoenen of gebruik een opgevouwen krant.
• Snijd rotte of verschrompelde stengels tot in gezond weefsel weg en laat de wond een paar dagen drogen.
• Verwijder bloemresten en vuil tussen de stengels met een pincet.
• Gebruik de afgesneden stengels als stek, zie vermeerderen.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken (zijstengels)

In het voorjaar of de zomer een stengel losdraaien of afsnijden. Laat hem 3–7 dagen drogen en zet hem in droog, zandig mengsel. Geef pas na 2–3 weken een klein scheutje water, als hij wortelt.

Zaaien

In het voorjaar op een zandig mengsel zaaien, het zaad nauwelijks bedekken, onder folie bij 20–25 °C op een lichte plek. De plantjes groeien langzaam en worden pas na enkele jaren een volwassen plant.

Hoe komt een mammillaria de winter door?

• Niet winterhard in België: houd hem boven 5 °C. Zet hem in de winter koel, bij 5–10 °C, en zo licht mogelijk.
• Houd de grond van oktober tot maart bijna of helemaal droog; een koele, droge winter is nodig om hem in maart–april te laten bloeien.
• Laat hem niet in de koude, vochtige tocht bij een raam staan: koude plus vocht geeft rot.

Ziektes en plagen

• Rot: Zachte, bruine of donkere voet van de stengels, meestal door te veel water of water bij koude. Stop met water, snijd het rotte weg tot in gezond weefsel en laat een gezond deel als stek opnieuw wortelen.
• Uitrekken: Dunne, bleke, uitgerekte toppen betekenen te weinig licht. Zet hem op een zonnigere plek; het uitgerekte deel blijft helaas zo.
• Wolluis en schildluis: Witte, wollige plukjes of bruine schildjes tussen de knobbeltjes. Haal ze weg met een zacht penseeltje of wattenstaafje; zonder ingrijpen verspreiden ze zich snel, dus zet de plant apart van andere planten.
• Verbrande plekken: Gele of bruine vlekken na plots fel zonlicht, bijvoorbeeld na de winter. Wen hem geleidelijk aan zon; de plekken verdwijnen niet, maar nieuwe groei is gezond.
• Geen bloei: Meestal te weinig licht of een te warme, te natte winter. Zet hem lichter en geef hem een koele, droge winter.

Het jaar rond

• Januari: Rust: droog en koel (5–10 °C), zo licht mogelijk. Geen water.
• Februari: Rust: droog en koel. Geen water.
• Maart: Bloei begint. Geen water, veel licht. Verpotten kan.
• April: Bloei. Beginnen met water geven bij droge grond. Verpotten en stekken.
• Mei: Water bij droge grond. Beginnen met bemesten.
• Juni: Water bij droge grond en bemesten. Veel zon en frisse lucht.
• Juli: Water bij droge grond en bemesten.
• Augustus: Water bij droge grond. Laatste keer bemesten.
• September: Laatste keer water bij droge grond. Niet meer bemesten.
• Oktober: Geen water meer. Koel en licht zetten (5–10 °C).
• November: Rust: droog en koel.
• December: Rust: droog en koel.

Wist je dat?

• De naam Mammillaria komt van het Latijnse mammilla, ‘tepeltje’, en verwijst naar de knobbeltjes waarop de stekels staan.
• Bij een Mammillaria komen de bloemen niet uit de stekelkussentjes zelf, maar uit de oksels tussen de knobbeltjes, vaak in een krans rond de top.
• Het geslacht Mammillaria telt rond 200 soorten en is een van de grootste in de cactusfamilie.