Straalscherm

Hoe herken je een straalscherm?

Groeivorm

Losse, vertakte eenjarige van ongeveer 60 cm hoog en 30 cm breed.

Blad

Fijn ingesneden, bijna kantachtig, middengroen; typisch voor de schermbloemenfamilie.

Bloem

Platte schermen van ongeveer 6–8 cm; de buitenste bloemen hebben extra grote kroonbladen. Van mei tot augustus.

Kleur

Zuiver wit, soms met een lichtroze waas.

Vrucht

Een kleine splitvrucht met haakjes die blijft hangen aan kleren en vacht.

Bloei: mei–augustus · Zaaien: maart–april en september

Waarom in je tuin?

• Luchtige, witte schermen die doen denken aan kant, van mei tot augustus.
• Een mooie snijbloem die een boeket licht en elegant maakt.
• Bijen en zweefvliegen bezoeken de bloemen graag.
• Makkelijk uit zaad, ook op arme, kalkrijke grond.
• Herfstzaai geeft planten die al in mei bloeien, een tijd waarin weinig andere eenjarigen bloeien.

Waar staat een straalscherm graag?

• Zon of lichte halfschaduw; hij bloeit het rijkst in de zon.
• Goed doorlatende, eerder arme grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig; hij verdraagt geen natte grond.
• Op 25–30 cm van elkaar; in een groep of rij mag het iets dichter.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Verdraagt lichte vorst (tot -10 °C)

Mooi samen met

• Ridderspoor: Blauwe aren die goed bij de witte schermen passen.
• Slaapmutsje: Oranje en gele bloemen die contrasteren met het witte kant.
• Verfkamille: Gele bloemen die een beetje hoger staan, als achtergrond.
• Korenbloem: Blauwe bloemen en een wild, luchtig geheel.
• Siergrassen: Zachte halmen die de luchtigheid versterken.

Hoe en wanneer plant je een straalscherm?

1. Zaai in september of in maart–april rechtstreeks op de bloeiplaats; de penwortel verplant slecht.
2. Maak de grond fijn en zaai oppervlakkig, ongeveer 0,5–1 cm diep; druk het zaad aan.
3. Houd de grond vochtig tot het zaad kiemt, na 2–3 weken.
4. Dun uit tot 25–30 cm tussen de planten.
5. Herfstzaaisels overwinteren als kleine plantjes en bloeien al in mei; lentezaai bloeit enkele weken later.

Verzorgen

Water

Houd zaailingen vochtig. Daarna alleen water geven bij langdurige droogte.

Bemesten

Niet nodig; voedselrijke grond geeft slappe, te hoge planten.

Steun

Zet takken of een net bij de planten; de ranke stengels zakken door na regen.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze weg om de bloei te verlengen; laat de laatste staan als je zaad wil.

Snijden

Snijd de stengels in de ochtend als de eerste schermen openstaan; ze houden het enkele dagen vol in de vaas.

Tip: Zaai in september of vroeg in het voorjaar ter plaatse; herfstzaai bloeit al in mei. Hij houdt van kalkrijke, doorlatende grond en zaait zich goed uit.

Wanneer snoei je een straalscherm?

Wanneer: Een eenjarige wordt niet gesnoeid; je knipt alleen uitgebloeide schermen of bloemen voor de vaas.

Hoe:

• Snijd stengels voor de vaas in de ochtend.
• Knip uitgebloeide schermen weg om de bloei te verlengen.
• Laat enkele schermen uitrijpen als je zaad wil oogsten of wil dat hij zich uitzaait.
• Trek de planten in de herfst uit en ruim ze op.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In september of in maart–april ter plaatse, ongeveer 0,5–1 cm diep. Kieming na 2–3 weken.

Uitzaaien

Laat een paar schermen uitrijpen; de zaailingen komen vanzelf op in de herfst of het voorjaar.

Hoe komt een straalscherm de winter door?

Winterhard tot −10 °C: beschermen in strenge winters.

• Eenjarig, maar herfstzaaisels overwinteren als kleine plantjes en verdragen vorst tot ongeveer −10 °C.
• In strenge winters kun je ze beschermen met een dun laagje dennentakken of bladeren.
• Bewaar zaad in een papieren zakje op een koele, droge plek.

Ziektes en plagen

• Slakken: Jonge zaailingen en plantjes worden snel opgegeten. Zoek ze ’s avonds of leg een rand van grof zand of schelpengruis.
• Omvallen: De ranke stengels zakken door na regen. Zet ze vroeg vast met takken of een net.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad bij vochtig en dicht gewas. Geef de planten ruimte en verwijder aangetaste bladeren.
• Bladluis: Soms op jonge scheuten. Spoel af met water of laat lieveheersbeestjes hun werk doen.

Het jaar rond

• Maart: Zaaien in het voorjaar.
• April: Zaaien. Zaailingen uitdunnen.
• Mei: Begin van de bloei bij herfstzaai. Steun plaatsen.
• Juni: Bloei. Snijden voor de vaas.
• Juli: Bloei. Uitgebloeide schermen verwijderen.
• Augustus: Laatste bloei. Zaad oogsten.
• September: Zaaien voor bloei volgend jaar.
• Oktober: Planten opruimen. Zaad bewaren.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Het straalscherm hoort bij de schermbloemenfamilie (Apiaceae), net als wortel, peterselie en dille.
• De buitenste bloemen van elk scherm hebben veel grotere kroonbladen dan de binnenste; zo lijkt het scherm één grote bloem.
• De vruchten hebben haakjes waarmee ze aan vachten en kleren blijven plakken en zo worden verspreid.