Foto: Walter Siegmund (talk), CC BY-SA 3.0 · bron
Vaste plant · Asteraceae
Zonnehoed
Rudbeckia occidentalis
In andere talen: Rudbeckie occidentale (Français) · Western coneflower (English)
Deze zonnehoed komt uit het westen van Noord-Amerika, waar hij in vochtige weiden en op berghellingen groeit; de naam occidentalis betekent dan ook ‘westelijk’. Hij heeft geen gele lintbloemen: je ziet alleen een grote, donkerbruine tot zwarte kegel met een kraag van groene schutbladen eromheen. Dat geeft de plant een bijzonder, bijna sculpturaal uiterlijk. De bloei duurt van juli tot september en de stengels worden 1–1,2 m hoog. Een bekende selectie is ‘Green Wizard’. Hij is volledig winterhard en is origineel in boeketten en droogschikkingen.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Normaal
geen natte voeten
Grond
Leem of klei
zuur tot neutraal
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
1,2 m
hoog, 0,5 m breed
Bloei
juli–september
| Snoeimaanden | maart |
|---|---|
| Hoogte | 1,2 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | juli–september |
Herkennen
Hoe herken je een zonnehoed?
- Groeivorm
- Rechtopgaande vaste plant van 1–1,2 m hoog en ongeveer 50 cm breed, met stevige, weinig vertakte stengels.
- Blad
- Groot, eirond, getand en wat ruw, tot ongeveer 20 cm lang aan de voet; bovenaan de stengel kleiner.
- Bloem
- Een hoge, donkere kegel zonder lintbloemen, omgeven door groene schutbladen, van juli tot september.
- Kleur
- Bijna zwart tot donkerbruin met groene kraag; bij ‘Green Wizard’ is het contrast het grootst.
- Wortels
- Een compacte pol, die met de jaren iets breder wordt en geen uitlopers vormt.
Bloei: juli–september · Zaaien: maart · Planten: maart–mei en september · Snoeien: maart
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Een zonnehoed zonder gele bloemblaadjes: de donkere kegel met groene kraag is erg opvallend.
- Bloeit van juli tot september en past goed in moderne of natuurlijke borders.
- Uitstekende snijbloem, vers in de vaas en gedroogd in droogschikkingen.
- Bijen bezoeken de kegels in de zomer.
- Winterhard en makkelijk: gewoon zon en een normale tuingrond.
- De donkere kegels blijven in de herfst mooi staan.
Waar staat een zonnehoed graag?
- Volle zon: dan staan de stengels stevig en bloeit hij het best.
- Leem of klei die vochtig blijft, zuur tot neutraal.
- Normaal vochtig; bij langdurige droogte water geven.
- Beschut tegen harde wind, zodat de hoge stengels niet omwaaien.
- Reken op 40–50 cm ruimte per plant.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Leem of klei
- Zuurtegraad
- Zuur of neutraal
- Vocht
- Normaal
- Grootte
- 1,2 m hoog, 0,5 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -30 °C)
Mooi samen met
- Rode zonnehoed: Paarsroze bloemen in dezelfde zon; de kegels van beide planten passen mooi bij elkaar.
- Siergrassen: Pluimen brengen beweging en zachtheid naast de stevige, donkere kegels.
- Phlox: Bloeit in dezelfde periode en geeft kleur in roze, wit of paars.
- Herfstaster: Paarse en blauwe bloemen die na de zonnehoed bloeien en het seizoen verlengen.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een zonnehoed?
Planten in maart–mei en september.
- Plant in maart–mei of in september, als de grond niet bevroren of drassig is.
- Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en meng er compost door.
- Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
- Houd 40–50 cm afstand en plant bij voorkeur in groepjes van drie of vijf.
- Geef meteen water en leg een laag mulch rond de voet.
Verzorgen
- Water
- Het eerste jaar bij droogte wekelijks. Daarna volstaat water in lange droge periodes, aan de voet.
- Bemesten
- In het voorjaar een schep compost. Niet te veel, want dan worden de stengels lang en slap.
- Mulchen
- Een laag bladcompost in het voorjaar houdt de grond vochtig en weert onkruid.
- Steun
- Op een winderige plek kunnen de hoge stengels steun gebruiken met een ring of takken.
- Snijden
- Snijd de bloemen als de kegel gekleurd is en de schutbladen openstaan; haal het onderste blad weg en zet ze meteen in water.
- Uitgebloeide bloemen
- Laat de laatste kegels staan als je ze mooi vindt, of knip ze in de herfst weg.
Tip: Laat de donkere kegels in de herfst staan: ze zijn opvallend mooi, ook gedroogd in een boeket. Snijd de bloemen als de kegel gekleurd is en de groene kraag openstaat.
Wanneer snoei je een zonnehoed?
Snoeimaanden: maart.
Wanneer: In februari–maart, voor de nieuwe scheuten verschijnen.
Hoe:
- Knip de afgestorven stengels van vorig jaar tot vlak boven de grond af.
- Snijd tijdens de bloei regelmatig bloemen voor de vaas: dat stimuleert nieuwe bloemstengels.
- Wil je geen zaailingen, knip de zaadhoofdjes dan in de herfst weg.
Vermeerderen
- Zaaien
- In maart binnen zaaien in een zaaibak met zaaigrond; het zaad nauwelijks bedekken. Uitpikken, na half mei uitplanten. Zaailingen bloeien vaak pas vanaf het tweede jaar volop.
- Delen
- In maart–april of september een oudere pol uitgraven en met een spade in stukken met wortels verdelen. Meteen herplanten en water geven.
Hoe komt een zonnehoed de winter door?
Winterhard tot −30 °C.
- Volledig winterhard, tot ongeveer −30 °C: in Belgische winters is geen bescherming nodig.
- Laat de donkere kegels na de bloei staan: ze sieren de tuin tot het late winterseizoen en geven insecten een schuilplaats.
- Zware, natte grond in de winter kan nadelig zijn: werk zand door de grond voor betere drainage.
Ziektes en plagen
- Slakken: Jonge scheuten en zaailingen worden in het voorjaar aangevreten. Raap slakken ’s avonds op of leg een barrière van grof zand.
- Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge, benauwde zomers. Geef ruimte, water aan de voet en knip aangetaste bladeren weg.
- Bladluis: Op jonge scheuten en bloemknoppen. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.
- Zaailingenziekte: Jonge zaailingen die omvallen met een dun, bruin stengeltje. Gebruik schone zaaigrond, geef niet te veel water en zorg voor frisse lucht.
Het jaar rond
- Februari: Afgestorven stengels tot vlak boven de grond afknippen.
- Maart: Binnen zaaien. Planten. Compost geven.
- April: Zaailingen uitpikken. Planten. Letten op slakken.
- Mei: Uitplanten na half mei. Mulch aanbrengen.
- Juni: Water geven bij droogte. Stengels ondersteunen.
- Juli: Start van de bloei. Bloemen snijden voor de vaas.
- Augustus: Volle bloei. Water geven bij droogte.
- September: Einde van de bloei. Planten of delen.
- Oktober: Kegels laten staan als wintersieraad.
- December: Rust. De donkere kegels sieren de tuin.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- De soortnaam occidentalis komt van het Latijn voor ‘westelijk’, naar het verspreidingsgebied in het westen van Noord-Amerika.
- Wat je als één bloem ziet, is in feite een samengestelde bloem: de kegel bestaat uit honderden kleine buisbloempjes.
- De groene ‘kraag’ rond de kegel bestaat uit schutbladen, aangepaste blaadjes die de bloem beschermen.