Sisyrinchium

Hoe herken je een sisyrinchium?

Groeivorm

Compacte pol van waaiers, ongeveer 60 cm hoog (bloemaren) en 30 cm breed; het blad zelf is 30–50 cm.

Blad

Stijf, zwaardvormig, grijsgroen, in een platte waaier zoals bij iris; groenblijvend. Bij ‘Aunt May’ roomwit gestreept.

Bloem

Kleine sterretjes van ongeveer 2 cm in kransen langs een stijve aar, roomgeel met paarsbruine strepen op de achterkant, van juni tot juli.

Zaad

Bruine, bolronde zaaddozen die tot lang na de bloei blijven staan en gemakkelijk uitzaaien.

Wortels

Vezelig en ondiep; de plant vormt langzaam een dichtere pol.

Bloei: juni–juli · Planten: maart–mei en september · Snoeien: maart en augustus

Waarom in je tuin?

• Groenblijvende bladwaaiers die het hele jaar structuur geven aan de border.
• Roomgele bloemaren in juni en juli met strepen op de achterkant, die bijen aantrekken.
• Droogte- en schraaltolerant op zonnige, doorlatende grond.
• Vraagt weinig werk: één opruimbeurt per jaar volstaat.
• Zaait zich gemakkelijk uit in grind en tussen tegels, zodat je gratis nieuwe plantjes krijgt.

Waar staat een sisyrinchium graag?

• Volle zon is ideaal; in halfschaduw bloeit hij minder.
• Goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot kalkrijk. Hij verdraagt ook schrale grond en grind.
• Droog tot normaal vochtig; natte, zware grond in de winter veroorzaakt rot.
• Plant op 30–40 cm van elkaar, achteraan in een zonnige border of in een grindbed.
• In een koude, open tuin het best op een beschutte plek, tegen een muur of in de buurt van een gebouw.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Paarse aren en grijsgroen blad voor dezelfde zonnige, doorlatende plek.
• Salie: Blauwpaarse aren die mooi contrasteren met de romige bloemen.
• Duizendblad: Platte schermen en fijn blad in dezelfde zonnige border.
• Ooievaarsbek: Een lage, bloeiende voorgrond die de voet van de waaiers bedekt.

Hoe en wanneer plant je een sisyrinchium?

Planten in maart–mei en september.

1. Plant in maart–mei of in september, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Kies een zonnige plek en maak zware grond doorlatend met zand of grind; compost mag, geen verse mest.
3. Zet de waaier even diep als in de pot en begraaf de bladvoet niet te diep.
4. Plant op 30–40 cm van elkaar en geef één keer een flinke gieter water.
5. Leg een dun laagje grind of compost rond de plant, maar houd de bladvoet vrij.

Verzorgen

Water

Na het aanslaan zelden nodig; geef alleen in langdurige droogte water aan de voet.

Bemesten

Niet of nauwelijks: een beetje compost in het voorjaar volstaat.

Opruimen

Trek in het voorjaar zwart geworden of dode bladeren uit de waaier. Dat gaat gemakkelijk met een ruk aan het blad.

Uitgebloeide bloemen

Knip de aren af voor je ze laat uitzaaien, of laat ze staan als je nieuwe plantjes wilt.

Zaailingen

Trek te veel zaailingen uit of verplant ze in het voorjaar naar een andere plek.

Tip: Trek in het voorjaar zwart geworden bladeren uit de waaier en knip uitgebloeide aren af voor ze uitzaaien: zo blijft de pol netjes en krijg je geen onverwachte zaailingen in grind of tegels.

Wanneer snoei je een sisyrinchium?

Snoeimaanden: maart en augustus.

Wanneer: Er is nauwelijks snoei nodig: in maart dode bladeren opruimen en in augustus uitgebloeide aren wegknippen.

Hoe:

• Trek in maart zwart geworden of dode bladeren eruit.
• Knip in augustus de uitgebloeide aren tot aan de bladwaaier af als je niet wilt dat de plant uitzaait.
• Knip bij een pol die te hoog of rafelig is geworden de bladeren niet af, maar verwijder alleen wat dood is.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In maart–april of in september de pol uitgraven, in stukken met wortels en bladwaaiers verdelen en meteen herplanten. Elke 3–4 jaar delen houdt de pol jong.

Zaaien

Het zaad kan in het voorjaar buiten of binnen worden gezaaid, dun bedekt. Ook zaailingen die vanzelf opkomen kun je in het voorjaar verplanten.

Hoe komt een sisyrinchium de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C: in België overleeft hij gewoonlijk de winter, maar strenge vorst kan bladeren beschadigen.
• Een laagje droge bladeren of compost rond de voet helpt in koude winters.
• Natte grond is gevaarlijker dan vorst: zorg voor goede afwatering, zeker in een pot.

Ziektes en plagen

• Zwarte bladeren: Het oudste blad sterft af en wordt zwart; dat is normaal. Trek het in het voorjaar uit de waaier.
• Rot: De bladvoet wordt zacht en bruin op natte grond. Verbeter de afwatering met grind of verplant naar een droger plekje.
• Slakken: Eten soms het jonge blad in het voorjaar. Verzamel ze ’s avonds of leg een plank neer om ze te vangen.
• Uitzaaien: De plant zaait zich gemakkelijk uit, vooral in grind. Knip uitgebloeide aren weg of trek zaailingen uit.

Het jaar rond

• Maart: Zwarte bladeren uittrekken. Planten of delen.
• April: Planten. Slakken in de gaten houden.
• Mei: Planten. Water geven bij droogte.
• Juni: Begin van de bloei.
• Juli: Bloei. Zaaddozen vormen zich.
• Augustus: Uitgebloeide aren wegknippen of een paar laten staan voor zaad.
• September: Planten of delen.
• Oktober: Opruimen. Zaailingen verplanten.
• December: Rust. Het groenblijvende blad blijft staan.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam striatum is Latijn voor gestreept en verwijst naar de paarsbruine strepen op de achterkant van de bloemen.
• Ondanks zijn grasachtige blad hoort Sisyrinchium bij de irisfamilie (Iridaceae).
• Elke bloem is maar kort open, maar de aar bloeit wekenlang door omdat er steeds nieuwe knoppen open gaan.