Lijsterbesspirea

Hoe herken je een lijsterbesspirea?

Groeivorm

Brede, dichte struik van 1,5–2 m hoog en tot 3 m breed, met rechtopgaande stengels en veel uitlopers.

Blad

Onevengeveerd, 15–30 cm lang, met 13–25 smalle, scherp gezaagde deelblaadjes; frisgroen, in de herfst geelgroen.

Bloem

Grote, rechtopstaande pluimen van 15–25 cm, romig wit en licht geurend, in juli–augustus.

Vrucht

Kleine, droge vruchtjes die in de herfst bruin worden en niet erg opvallen.

Wortels

Dicht, vezelig en uitlopend: ze vormen volop wortelopslag en breiden snel uit.

Bloei: juli–augustus · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Grote, witte bloempluimen in juli–augustus, een zomerbloei die rijk is aan nectar en stuifmeel voor bijen en andere insecten.
• Mooi, geveerd blad dat vroeg in het voorjaar uitloopt.
• Zeer winterhard, tot ongeveer −40 °C, en makkelijk in vrijwel elke tuingrond.
• Bloeit op nieuw hout, dus een flinke snoeibeurt kost geen bloemen.
• Handig om een grote, lastige hoek, een talud of een natuurlijke haag snel te vullen.

Waar staat een lijsterbesspirea graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst, in de halfschaduw blijft hij frisser.
• Bijna elke tuingrond: zand, leem, klei of veen, zuur tot kalkrijk.
• Normaal tot vochtig; hij houdt van regelmatig vocht, maar verdraagt ook tijdelijke droogte.
• Zeer winterhard en bestand tegen wind; ideaal voor een open, winderige plek.
• Reken op 2–3 m ruimte per plant; in een brede haag op 1,5 m.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal of nat

Grootte

2 m hoog, 3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -40 °C)

Mooi samen met

• Pluimhortensia: Een andere grote struik met witte pluimen, in dezelfde zon of halfschaduw.
• Daglelie: Een robuuste vaste plant die zijn eigen plek houdt naast de struik.
• Gelderse roos: Samen in een gemengde haag met bloemen en bessen.
• Rudbeckia: Gele bloemen die in de nazomer doorbloeien.

Hoe en wanneer plant je een lijsterbesspirea?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in oktober–november of in maart–april, als de grond niet bevroren of kletsnat is.
2. Graaf een plantgat dat dubbel zo breed is als de kluit en meng er een paar scheppen compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 2–3 m afstand tussen de planten, en minstens 1–2 m van kleine planten die hij kan overwoekeren.
5. Geef meteen een flinke gieter water en houd de grond het eerste jaar vochtig.
6. Leg een laag mulch van compost of schors rond de voet. Overweeg een wortelscherm als hij niet mag uitbreiden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte wekelijks flink water geven. Daarna redt hij zich, behalve in lange droge zomers.

Bemesten

Weinig nodig. Een laag compost in het voorjaar volstaat.

Mulchen

Een laag compost of schors in maart houdt de grond vochtig en onkruidvrij.

Uitlopers

Steek of maai uitlopers elk voorjaar en elke herfst weg waar de struik niet mag uitbreiden.

Uitgebloeide pluimen

Laat ze staan tot de snoei in maart; ze zijn in de herfst nog een tijdje decoratief.

Tip: Plant hem waar hij mag uitbreiden of werk met een wortelscherm van minstens 40 cm diep. Een jaarlijkse ronde met de spade houdt de uitlopers onder controle.

Wanneer snoei je een lijsterbesspirea?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor hij uitloopt. Eén snoeibeurt per jaar volstaat.

Hoe:

• Haal elk jaar een derde van de oudste stengels helemaal aan de voet weg.
• Of zet de hele struik om de 3–4 jaar terug tot 30–50 cm boven de grond; hij loopt krachtig weer uit.
• Haal dode, beschadigde en zwakke stengels weg.
• Steek of snoei uitlopers weg waar de struik niet mag uitbreiden.

Let op: Hij bloeit op nieuw hout, dus hard snoeien in maart kost geen bloemen. Snoei niet in de zomer: dan knip je de bloemscheuten weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afsteken

In oktober of maart een uitloper met wortels van de moederplant afsteken en meteen op een nieuwe plek zetten. Dit is de makkelijkste methode.

Houtstekken

In november–februari stekken van 20–25 cm van gerijpte takken, de helft in de grond. Slagen meestal goed.

Zaaien

Zaai in het voorjaar buiten of in een bak; het zaad is erg fijn. Dit is langzamer dan afsteken.

Hoe komt een lijsterbesspirea de winter door?

Winterhard tot −40 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −40 °C: in Belgische winters is geen bescherming nodig.
• Laat de droge pluimen staan tot de snoei in maart; ze geven structuur in de wintertuin.
• In een pot is hij minder geschikt, want hij wordt groot en breidt zich uit; plant hem liever in de volle grond.

Ziektes en plagen

• Te veel uitlopers: Hij breidt snel uit. Steek uitlopers jaarlijks af of plant hem op een plek waar hij vrij mag groeien.
• Bladluis: Kolonies op jonge scheuten in het voorjaar. Spuit ze af met water of laat lieveheersbeestjes en zweefvliegen hun werk doen.
• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in droge, windstille periodes. Zorg voor lucht in de struik en water bij droogte.
• Bruine bladranden: Teken van droogte of hitte: geef ruim water en mulch de grond.

Het jaar rond

• Maart: Snoeien: een derde van de oude stengels weg. Compost geven.
• April: Planten. Uitlopers afsteken. Mulch aanbrengen.
• Mei: Op bladluis letten. Water geven aan jonge planten.
• Juni: Water geven bij droogte. Uitlopers weghalen.
• Juli: Bloei begint: witte pluimen.
• Augustus: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• September: Pluimen verkleuren. Uitlopers weghalen.
• Oktober: Planten. Uitlopers afsteken.
• November: Planten. Dode bladeren opruimen.
• December: Rust. De droge pluimen geven structuur.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Sorbaria verwijst naar Sorbus, de lijsterbes: het geveerde blad lijkt sterk op dat van de lijsterbes.
• De struik loopt in het voorjaar vroeg uit en is dan een van de eerste die frisgroen blad draagt.
• In zijn thuisland groeit hij langs rivieroevers en in lichte bossen en is hij bestand tegen zeer strenge winters.