Paarse toorts

Hoe herken je een Paarse toorts?

Groeivorm

Kortlevende vaste plant of tweejarige van 60–80 cm hoog en 30 cm breed, met een vlakke bladrozet en rechte, bijna onvertakte bloemaren.

Blad

Eirond tot langwerpig, 10–20 cm, donkergroen, licht behaard, met een gegolfde of gekartelde rand; vooral in een rozet aan de voet.

Bloem

Bloemen van 2–3 cm in losse, slanke aren, van mei tot juli.

Kleur

Paars, roze of wit, met paarse, harige meeldraden.

Wortels

Diepe penwortel: hij verdraagt droogte, maar niet goed verplanten.

Bloei: mei–juli · Zaaien: maart–juni · Planten: maart–mei en september · Snoeien: juli

Waarom in je tuin?

• Slanke, bloemrijke aren in paars, roze of wit van mei tot juli, een lichte, luchtige verschijning.
• Droogtebestendig en geschikt voor arme, droge grond waar weinig andere planten gedijen.
• Bijen en hommels bezoeken de bloemen voor het stuifmeel.
• Zaait zich uit: zo blijft er elk jaar nieuwe aanplant, ook als de moederplant verdwijnt.
• Weinig onderhoud: geen bemesting, nauwelijks water.

Waar staat een Paarse toorts graag?

• Volle zon: hoe zonniger, hoe steviger de bloemaren.
• Goed doorlatende, droge tot droge-normale grond: zand of leem, arm tot matig voedselrijk; ook kalkrijk.
• Houdt niet van natte voeten, vooral niet in de winter.
• Reken op 30 cm ruimte per plant, op arme, grindrijke grond.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog

Grootte

0,8 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Geurende, zilvergrijze struikjes die dezelfde droge zon verdragen.
• Duizendblad: Vlakke schermen in geel of wit tegenover de rechte aren.
• Vedergras: Fijne grassen zorgen voor een natuurlijke, losse sfeer.
• Stokroos: Ook kortlevend en zelfzaaiend, met hoge bloemtorens in dezelfde periode.

Hoe en wanneer plant je een Paarse toorts?

Planten in maart–mei en september.

1. Plant in maart–mei of in september, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Graaf een plantgat dat even breed is als de kluit; verbeter zware klei met grof zand of grind.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de rozet net boven het grondoppervlak.
4. Plant op 30 cm afstand van de buren.
5. Geef na het planten even water, daarna alleen bij langdurige droogte in het eerste jaar.

Verzorgen

Water

Na het aanslaan zelden nodig. Geef enkel water bij langdurige droogte in het eerste jaar.

Bemesten

Niet doen: op arme grond blijft hij compact en bloeit hij rijker.

Mulchen

Een laagje grind of fijn steenslag houdt de rozet droog; laat het hart van de plant vrij.

Steun

Op een beschutte, rijkere plek kan een hoge aar omwaaien; een stok biedt dan steun.

Uitzaaien

Laat enkele stengels in zaad staan als je nieuwe planten wilt.

Tip: Laat hem uitzaaien in grind of droge grond: zo blijft er elk jaar een nieuwe groep. Knip na de eerste bloei de aren terug voor een tweede, kleinere bloei.

Wanneer snoei je een Paarse toorts?

Snoeimaanden: juli.

Wanneer: Na de eerste bloei, in juli, en een opruimbeurt in februari–maart.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide aren terug tot net boven de rozet of onder de laagste bloem; zijscheuten bloeien vaak nog na.
• Laat enkele aren staan als je zaad wilt.
• Ruim de dode stengels op in het late voorjaar.

Let op: Hij zaait zich gemakkelijk uit en kruist met andere toortsen: knip de aren voor het zaad rijp is als je geen zaailingen wilt.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien binnen

In maart–april in zaaitrays bij 15–18 °C, zaad ondiep afdekken; verspenen en na de ijsheiligen (mei) uitplanten. Bloeit meestal in het tweede jaar.

Zaaien buiten

In mei–juni op de definitieve plek, dun uitgestrooid en licht aangedrukt; zaailingen uitdunnen of voorzichtig verplanten.

Wortelstekken

In december–februari stukken wortel van 5 cm horizontaal in potgrond leggen; in het voorjaar lopen nieuwe plantjes uit.

Hoe komt een Paarse toorts de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in Vlaanderen is geen bescherming nodig.
• Natte winters op zware klei zijn het grootste risico: zorg voor goede drainage, dan overleeft de rozet.
• In een pot: gebruik grond met veel grof zand en zet de pot niet in een natte hoek.

Ziektes en plagen

• Slakken: Aangevreten rozetten in het voorjaar. Raap ze ’s avonds op en strooi grof zand of grind rond de plant.
• Wortelrot: Slappe, bruine rozet in natte grond, vooral in de winter. Plant op een droge plek of verbeter de drainage.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad bij vochtig, benauwd weer. Zorg voor ruimte en verwijder aangetast blad.
• Rupsen: Geel met zwarte rupsen van een nachtvlinder (Cucullia verbasci) kunnen het blad kaalvreten. Meestal te tolereren; met de hand verwijderen kan.

Het jaar rond

• Februari: Opruimen van dode stengels.
• Maart: Binnen zaaien. Planten.
• April: Binnen zaaien. Planten.
• Mei: Buiten zaaien. Planten. Begin van de bloei.
• Juni: Volle bloei. Buiten zaaien.
• Juli: Bloei. Uitgebloeide aren terugknippen.
• Augustus: Mogelijke tweede bloei. Zaad oogsten.
• September: Planten. Zaailingen verplanten.
• Oktober: Rozet blijft groen; niets doen.
• December: Wortelstekken nemen (december–februari).

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soortnaam phoeniceum betekent ‘purperrood’, naar de kleur van de bloemen.
• Toortsen kruisen gemakkelijk met elkaar, daarom lijken zaailingen vaak niet op de moederplant.
• De bloemen in de aar gaan van onder naar boven open, zodat één aar weken in bloei kan blijven.