Blauwe gomboom

Zo herken je hem

Groeivorm

In Australië een reus van 40–60 m, in Zuid-Europa vaak 30–40 m, met een rechte stam. Bij ons in een pot of als bladplant voor één seizoen meestal 1–3 m.

Blad

Twee soorten. Jeugdblad: tegenoverstaand, zonder steel, eirond, 7–15 cm, blauwgrijs berijpt, aan vierkante stengels. Volwassen blad: verspreid, gesteeld, lang en sikkelvormig, 15–30 cm, glanzend donkergroen en hangend. Geurt naar eucalyptus als je het kneust.

Bloem

Grote, roomwitte bloemen met een kwast van talrijke meeldraden, meestal één per bladoksel. De knop heeft een wrattig, blauwgrijs dekseltje dat bij de bloei afvalt. Bij ons bloeit hij zelden.

Vrucht

Een houtige, geribde doosvrucht van 1,5–2,5 cm breed, als een tolletje, met heel fijne zaadjes.

Schors

Glad; bladdert in lange repen af en laat een gladde, grijze tot crèmewitte stam zien. Onderaan blijft vaak wat ruwere schors zitten.

Verwarring met

Eucalyptus gunnii, de eucalyptus die je bij ons het vaakst in tuinen ziet, is veel winterharder en heeft kleine, ronde jeugdblaadjes van 2–4 cm en kleine bloemen in groepjes van drie. De blauwe gomboom heeft groter jeugdblad en grote, losse knoppen met een wrattig dekseltje.

Bloei: januari–april · Snoeien: april

Waarom in je tuin?

• Prachtig blauwgrijs jeugdblad, ideaal als snijgroen voor boeketten en kransen: het blijft lang mooi en geurt fris.
• Groeit razendsnel: een zaailing kan in één seizoen 1–2 m hoog worden.
• Een opvallende stam, waarvan de schors in lange repen afbladdert.
• Aromatisch: het blad geurt fris als je het kneust.
• In zijn thuisgebied en in Zuid-Europa bloeit hij in de winter en het vroege voorjaar en is hij een belangrijke nectarbron voor bijen en vogels.

Waar staat een blauwe gomboom graag?

• In Tasmanië en Victoria in open bossen op vochtige, diepe grond in valleien en op hellingen, in een mild, nat klimaat zonder strenge vorst.
• Bij ons: volle zon, warm en beschut tegen koude oostenwind.
• Goed doorlatende, vochthoudende grond, liefst zuur tot neutraal; geen natte grond of zware klei. In een pot: potgrond met wat grind.
• In de volle grond enkel in een heel milde, beschutte stads- of kusttuin, met het risico dat hij in een strenge winter bevriest. Meestal kweek je hem in een pot of als bladplant voor één seizoen.

Mooi samen met

• Blauw schapengras: Een laag, blauw siergras dat de blauwgrijze tint van het jeugdblad herhaalt.
• Russische salie: Zilvergrijs blad en paarsblauwe bloemen voor bijen, op dezelfde zonnige, droge plek.
• Lavendel: Geurig, grijs blad en zomerbloemen voor bijen en vlinders.
• Kattenkruid: Een lage, blauwe bloeier aan de voet die lang bloeit en bijen lokt.

Hoe en wanneer plant je een blauwe gomboom?

1. Koop een jonge plant van 30–60 cm in pot: eucalyptussen slaan slecht aan als ze lang in een te kleine pot stonden.
2. Of zaai in februari–maart binnen op 18–20 °C: strooi het fijne zaad op vochtige zaaigrond en dek het heel licht af. Verspeen de zaailingen in aparte potjes zodra ze twee echte blaadjes hebben.
3. Laat jonge planten na half mei een week wennen in de halfschaduw voor ze in de volle zon gaan.
4. Plant in een grote pot met een gat in de bodem, of eind mei in de volle grond op een beschutte, zonnige plek. Zet hem even diep als in de pot en geef ruim water.
5. Zet een korte paal en bind de stam laag aan: zo kan de stam bewegen en sterk worden, maar waait de kluit niet los.
6. Graaf nooit planten uit in de natuur: koop ze bij een kwekerij.

Verzorgen

Water

Jonge planten en potplanten in de zomer regelmatig water geven; in de volle grond daarna alleen bij langdurige droogte.

Bemesten

Weinig: in mei–juli af en toe wat mest voor potplanten. Te veel mest geeft zacht hout dat makkelijk bevriest.

Overwinteren

Zet een pot in oktober binnen, licht en koel op 3–8 °C, en geef weinig water.

Snijgroen

Knip in de zomer takken met jeugdblad voor boeketten; dat houdt de plant ook compact.

Steun

Bind de stam de eerste twee jaar laag aan een korte paal.

Tip: Wil je vooral het blauwe jeugdblad, behandel hem dan als bladplant: zet hem elk voorjaar terug of zaai elk jaar opnieuw. Voor een blijvende eucalyptusboom in de tuin is de veel winterhardere Eucalyptus gunnii een betere keuze.

Snoeien en maaien

Snoeimaanden: april.

Wanneer: In april, als de strengste vorst voorbij is en de plant weer gaat groeien.

Hoe:

• Wil je het blauwe jeugdblad houden, knip de plant dan elk voorjaar terug tot 30–60 cm boven de grond: hij loopt opnieuw uit met jeugdblad.
• Knip bevroren takken terug tot op levend hout; wacht daarmee tot je ziet waar nieuwe knoppen verschijnen.
• Kort in een pot de top en de zijtakken in om hem compact te houden.
• Een boom die je laat doorgroeien, snoei je alleen als er dode of gebroken takken zijn.

Let op: Snoei niet in de herfst: de nieuwe scheuten hebben dan geen tijd meer om af te harden en bevriezen in de winter.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

In februari–maart binnen op 18–20 °C, oppervlakkig zaaien. Het zaad kiemt meestal na 1–3 weken. Verspeen de zaailingen jong, want oudere planten verdragen verplanten slecht.

Stekken

Stekken wortelen heel moeilijk; zaaien is voor de tuinier de enige praktische manier.

Hoe komt een blauwe gomboom de winter door?

Winterhard tot −6 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet betrouwbaar winterhard: oudere planten overleven kortstondig ongeveer −5 tot −7 °C, jonge planten en potplanten minder.
• Een bevroren plant loopt soms opnieuw uit van onderaan de stam, als de voet niet bevroren is.
• Altijdgroen: in een zachte winter blijft het blad mooi blauwgrijs.
• Bescherm de voet in de volle grond met een dikke laag mulch; een pot zet je in een lichte, koele ruimte.

Ziektes en plagen

• Vorstschade: Bruine, verdroogde bladeren en dode twijgen na vorst. Wacht tot april met terugknippen; vaak loopt hij lager op de stam weer uit.
• Omwaaien: Door de snelle groei en de kleine wortelkluit waait hij makkelijk om. Plant jong, zet een lage paal en snoei de kroon kleiner.
• Draaiwortels: Planten die te lang in een pot stonden, krijgen rondgedraaide wortels en staan later nooit stevig. Koop jonge planten en verpot tijdig.
• Luizen in de winterberging: Wolluis en schildluis op stengels en blad. Wegvegen met een doekje of zacht borsteltje en koel en licht overwinteren.

Het jaar rond

• Januari: Pot in de winterberging: licht, koel, weinig water.
• Februari: Binnen zaaien op 18–20 °C. In Zuid-Europa bloeit hij nu.
• Maart: Zaailingen verspenen. Bij ons bloeit hij zelden.
• April: Terugknippen voor nieuw blauw jeugdblad. Bevroren takken wegknippen.
• Mei: Na half mei naar buiten zetten of uitplanten.
• Juni: Water geven. Topjes knippen voor een bossige plant.
• Juli: Takken knippen voor boeketten. Water geven bij droogte.
• Augustus: Snijgroen oogsten. Laatste keer bijmesten.
• Oktober: Pot binnenzetten voor de eerste vorst. Mulch rond planten in de volle grond.
• November: Winterberging: licht en koel, weinig water.
• December: Op luizen letten in de winterberging.

Wist je dat?

• De naam Eucalyptus komt van het Griekse eu (goed) en kalyptos (bedekt): de bloemknop is afgesloten met een dekseltje, dat er bij de bloei afvalt. Globulus betekent ‘bolletje’.
• Hij is het bloemenembleem van Tasmanië. Daar is de zeldzame en bedreigde zwaluwparkiet in het broedseizoen sterk afhankelijk van de nectar van zijn bloemen.
• In de 19de eeuw werd hij onder meer rond Rome aangeplant om natte, door malaria geteisterde gronden droger te maken; zo kreeg hij de bijnaam koortsboom.