Agapanthus inapertus

Hoe herken je een Agapanthus inapertus?

Groeivorm

Rechtopstaande pol van blauwgroen blad met bloemstengels tot 1,2 m; 40–50 cm breed.

Blad

Lintvormig, breed en blauwgroen met een waslaag; sterft in de herfst af.

Bloem

Hangende, smalle buisbloemen van 3–5 cm die nauwelijks opengaan, in losse schermen; donkerblauw tot violet, in augustus–september.

Vrucht

Driehoekige doosvruchten met zwarte, platte zaden.

Wortels

Dikke, vlezige wortels aan een korte wortelstok: geen echte bol.

Bloei: augustus–september · Planten: april–mei

Waarom in je tuin?

• Een late bloei in augustus–september, als veel andere agapanthussen al uitgebloeid zijn.
• Bijzondere, hangende buisbloemen in een diepe, donkere kleur.
• Hoge, slanke stengels die boven lagere planten uitsteken en de border hoogte geven.
• Bijen en hommels bezoeken de bloemen.
• Een sierlijke snijbloem en mooie zaaddozen om te drogen.

Waar staat een Agapanthus inapertus graag?

• Volle zon, liefst op een warme plek: dan bloeit hij op tijd en rijk.
• Goed doorlatende zand- of leemgrond, neutraal tot kalkrijk.
• Normaal vochtig in de zomer, maar droog in de winter: natte voeten laten de wortels rotten.
• Een plek uit de wind voorkomt dat de hoge stengels omwaaien; reken op 40–50 cm tussen de planten.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Normaal

Grootte

1,2 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -12 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Lampenpoetsergras: Pluimen in de nazomer, tegelijk met de hangende bloemen.
• Kogeldistel: Blauwe bollen op dezelfde zonnige plek, ook geliefd bij bijen.
• Hemelsleutel: Platte roze schermen aan de voet in september.
• Herfstaster: Bloeit door als de agapanthus uitgebloeid is.
• Kattenkruid: Een lage, blauwe rand voor de hoge stengels.

Hoe en wanneer plant je een Agapanthus inapertus?

Planten in april–mei.

1. Plant in april–mei, als de grond opgewarmd is.
2. Draag handschoenen: het sap van wortels en blad kan de huid irriteren.
3. Graaf een plantgat iets breder dan de wortelkluit en meng grind door zwaardere grond.
4. Zet de plant met de top van de wortelstok 2–5 cm onder de grond, niet dieper.
5. Hou 40–50 cm afstand; in een pot reken je op een pot van 30 cm per plant.
6. Geef meteen water en hou de grond vochtig tot hij groeit.

Verzorgen

Water

Regelmatig van juni tot de bloei, vooral in potten. In de herfst minder; in de winter bijna droog.

Bemesten

In de border compost in april. In potten van mei tot augustus om de twee weken wat mest voor bloeiende planten.

Steun

Op een winderige plek kun je de hoge stengels aan een dun stokje vastbinden.

Uitgebloeide bloemen

Knip de stengels na de bloei aan de voet af, of laat de zaaddozen staan om te drogen.

Verpotten

Pas als de pot vol is, om de 3–4 jaar: in een krappe pot bloeit hij rijker.

Tip: Plant hem op de warmste plek van je border en dek de voet in de winter af: deze laatbloeier heeft een lange, warme zomer nodig om rijk te bloeien.

Wanneer snoei je een Agapanthus inapertus?

Wanneer: Een agapanthus snoei je niet. Knip na de bloei de uitgebloeide stengels weg en ruim in het voorjaar het afgestorven blad op.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemstengels aan de voet af, of laat ze staan als je de zaaddozen mooi vindt.
• Laat het blad in de herfst vanzelf afsterven: zo slaan de wortels voeding op.
• Trek in maart–april het dode blad voorzichtig weg, met handschoenen aan.

Let op: Het sap kan de huid irriteren; was na het werk je handen.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Delen

In april, als de pol te vol wordt of minder bloeit: opgraven en met twee spitvorken of een scherpe spade in stukken delen, elk met een paar scheuten en wortels. Draag handschoenen.

Zaaien

Zaai rijp zaad in de herfst of het voorjaar binnen in zaaigrond. Zaailingen bloeien pas na 2–3 jaar en lijken niet altijd op de moederplant.

Hoe komt een Agapanthus inapertus de winter door?

Winterhard tot −12 °C: beschermen in strenge winters.

• Redelijk winterhard, tot ongeveer −12 °C op doorlatende grond. In een strenge Belgische winter kan hij bevriezen.
• Dek de voet in de herfst altijd af met een dikke laag blad, stro of compost.
• Natte grond in de winter is gevaarlijker dan vorst: plant hem waar het water goed wegloopt.
• In een pot: zet hem in een koele, vorstvrije ruimte zoals een garage of serre en geef bijna geen water.

Ziektes en plagen

• Geen bloemen: Te weinig zon, te veel stikstof of pas gedeeld. Zet hem zonniger, geef minder mest en heb geduld.
• Omvallende stengels: Hoge stengels waaien om op een open plek. Kies een beschutte plek of geef ze steun.
• Slakken: Vreten aan het jonge blad in het voorjaar. Raap ze ’s avonds of leg een plankje waaronder ze schuilen.
• Wortelrot: Gele, slappe planten in natte grond. Verbeter de afwatering met grind of plant hem hoger.

Het jaar rond

• Maart: Afgestorven blad opruimen. Winterdek weghalen.
• April: Planten of delen. Compost geven.
• Mei: Planten. Letten op slakken. Potten weer buiten zetten.
• Juni: Water geven; potplanten bemesten.
• Juli: Bloemstengels verschijnen. Zo nodig steun geven.
• Augustus: Begin van de bloei. Bloemen snijden voor een boeket.
• September: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• Oktober: Uitgebloeide stengels afknippen of laten drogen. Potten naar een vorstvrije plek.
• November: Voet afdekken met blad, stro of compost.
• December: Rust: potten vorstvrij en bijna droog.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de Afrikaanse lelie (agapanthus) zijn giftig, vooral de vlezige wortels en het sap: opeten kan de mond irriteren, met een branderig gevoel en kwijlen, en braken, buikpijn en diarree geven, bij kinderen en ook bij honden en katten. Op de huid kan het sap roodheid en jeuk geven: draag handschoenen als je de pol deelt, verpot of het oude blad weghaalt, en was daarna je handen. Laat kinderen en huisdieren niet aan de wortels knagen die bij het delen vrijkomen. Ondanks de naam is ze geen echte lelie (Lilium), en dus voor katten niet zo gevaarlijk als lelies, maar zet een pot die binnen of in de serre overwintert, en een vaas met bloemen, toch buiten het bereik van katten en honden die aan blad knabbelen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Inapertus betekent ‘niet geopend’: de buisbloemen gaan aan de mond nauwelijks open.
• Het is een van de laatst bloeiende agapanthussoorten: zo verleng je de blauwe bloei in de border tot in september.
• De naam agapanthus komt van het Griekse agape (liefde) en anthos (bloem).