
Foto: Rasbak 13:31, 19 June 2007 (UTC), CC BY-SA 3.0 · bron
Vaste plant · Rosaceae
Vrouwenmantel
Alchemilla mollis
In andere talen: Alchémille (Français) · Lady’s mantle (English)
Vrouwenmantel is een vaste plant uit de bergen van Oost-Europa en West-Azië, van de Karpaten tot Turkije en de Kaukasus. Hij vormt brede, lage pollen van zacht behaarde, ronde bladeren met een gegolfde rand, waarop na regen of dauw parelende waterdruppels blijven liggen. Van juni tot augustus verschijnen losse wolken van piepkleine, geelgroene bloempjes boven het blad. Tuiniers zien hem als een onmisbare vulplant: hij verzacht borderranden, bedekt de grond onder rozen en is geliefd als snijgroen in boeketten. Hij is makkelijk, winterhard en groeit in zon en halfschaduw.
Licht
Zon of halfschaduw
liefst wat zon
Vocht
Normaal tot nat
mag niet uitdrogen
Grond
Zand, leem of klei
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
0,5 m
hoog, 0,6 m breed
Bloei
juni–augustus
| Snoeimaanden | maart en juli |
|---|---|
| Hoogte | 0,5 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | juni–augustus |
Herkennen
Hoe herken je een vrouwenmantel?
- Groeivorm
- Brede, lage pol van ongeveer 30 cm blad, met bloemen tot 50 cm; 60 cm breed.
- Blad
- Rond, ondiep gelobd, met een gegolfde, getande rand; zacht behaard en waterafstotend.
- Bloem
- Losse pluimen van piepkleine, geelgroene bloempjes zonder kroonblaadjes, in juni–augustus.
- Zaad
- Vormt veel zaad en zaait zich makkelijk uit als je de bloemen laat staan.
- Wortels
- Een stevige, houtige wortelstok die langzaam een bredere pol maakt.
Bloei: juni–augustus · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart en juli
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Een van de beste vulplanten en bodembedekkers voor borderranden en langs paden.
- Geelgroene bloemwolken in juni–augustus die bij bijna elke kleur passen.
- Het zachte blad met de parelende waterdruppels is zelf al een sieraad.
- Geliefd als snijgroen: de bloemen geven luchtigheid aan elk boeket.
- Makkelijk en winterhard; na terugknippen krijg je snel weer fris blad.
Waar staat een vrouwenmantel graag?
- Zon of halfschaduw; in hete, droge zon verbrandt het blad sneller.
- Gewone tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
- Normaal vochtig tot vochtig; bij langdurige droogte heeft hij water nodig.
- Houd 40–50 cm afstand; langs een pad mag het blad over de rand hangen.
- Licht
- Zon en halfschaduw
- Grondsoort
- Zand, leem of klei
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Normaal of nat
- Grootte
- 0,5 m hoog, 0,6 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -30 °C)
Mooi samen met
- Rozen: Een klassieker: het geelgroen past bij alle rozenkleuren en bedekt de kale voet.
- Ooievaarsbek: Blauw of paars naast het geelgroen, in dezelfde zon of halfschaduw.
- Kattenkruid: Lavendelblauwe kussens naast de zachte geelgroene wolken.
- Sierui: Paarse bollen boven de lage pollen.
- Daglelie: Felle kleuren die mooi afsteken tegen het rustige geelgroen.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een vrouwenmantel?
Planten in maart–mei en september–oktober.
- Plant in maart–mei of in september–oktober.
- Maak een plantgat dat twee keer zo breed is als de pot en meng er wat compost door.
- Zet de plant even diep als in de pot.
- Houd 40–50 cm afstand; als rand langs een pad mag het iets dichter.
- Druk aan en geef meteen een flinke gieter water.
- Houd de grond de eerste weken vochtig, zeker in de zon.
Verzorgen
- Water
- Bij droogte, zeker in volle zon of op zandgrond: het blad laat dan snel hangen.
- Bemesten
- Zelden nodig; wat compost in het voorjaar volstaat.
- Mulchen
- Een laagje compost in maart houdt de grond vochtig.
- Uitgebloeide bloemen
- Knip ze weg voor ze zaad vormen, of knip de hele plant na de eerste bloei terug.
- Snijden
- Snij bloemstengels als de bloempjes net open zijn; ze blijven lang mooi in de vaas en zijn ook goed te drogen.
Tip: Knip na de eerste bloei alles terug tot op de grond en geef water: je krijgt binnen enkele weken vers blad en voorkomt dat hij zich overal uitzaait.
Wanneer snoei je een vrouwenmantel?
Snoeimaanden: maart en juli.
Wanneer: Na de eerste bloei, meestal in juli, knip je alles terug. In maart haal je het oude, verdorde blad weg.
Hoe:
- Knip na de eerste bloei alle bloemstengels en bladeren terug tot vlak boven de grond.
- Geef daarna water: binnen enkele weken staat er een nieuwe pol vers blad.
- Soms volgt een kleine nabloei in augustus–september.
- Haal in maart het afgestorven blad weg, voor het nieuwe blad uitloopt.
Let op: Laat je de bloemen uitbloeien, dan duiken er het volgende jaar overal zaailingen op.
Vermeerderen
- Scheuren
- In maart–april of september–oktober: steek de pol met een spade in stukken met elk een paar knoppen en wortels.
- Zaailingen
- Zaailingen die vanzelf opkomen, kun je in het voorjaar met een kluitje verplanten. Ze zijn gelijk aan de moederplant.
Hoe komt een vrouwenmantel de winter door?
Winterhard tot −30 °C.
- Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
- Hij sterft grotendeels af en loopt in maart–april weer uit.
- In een pot of bak verdraagt hij vorst goed; laat de grond niet helemaal uitdrogen.
Ziektes en plagen
- Overal zaailingen: Hij zaait zich makkelijk uit, ook in voegen en tussen andere planten. Knip de bloemen af voor ze zaad vormen.
- Slordige pol: Na de bloei valt hij open en wordt het blad bruin. Knip alles terug tot op de grond.
- Bladverbranding: Bruine, droge bladeren in hete, droge zon. Geef water of verplant naar halfschaduw.
- Meeldauw: Wit poeder op het blad bij droogte. Terugknippen en water geven helpt.
Het jaar rond
- Maart: Oud blad weghalen. Compost geven.
- April: Planten of scheuren. Zaailingen verplanten.
- Mei: Het blad is op zijn mooist. Planten kan nog.
- Juni: Begin van de bloei. Bloemen snijden voor boeketten.
- Juli: Na de eerste bloei alles terugknippen. Water geven.
- Augustus: Vers blad, soms een kleine nabloei. Water bij droogte.
- September: Planten of scheuren.
- Oktober: Planten. Het blad begint af te sterven.
- November: Rust.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- De naam zou verwijzen naar de alchemisten, die de druppels op het blad als bijzonder zuiver water beschouwden.
- De druppels aan de bladrand ’s ochtends zijn vaak geen dauw: de plant perst zelf water naar buiten via kleine poriën aan de bladrand.
- Vrouwenmantel vormt zaad zonder bestuiving, waardoor zaailingen gelijk zijn aan de moederplant.