Kussenwolfsmelk

Hoe herken je een kussenwolfsmelk?

Groeivorm

Dichte, ronde bol van 30–40 cm hoog en tot 60 cm breed.

Blad

Langwerpig, tot 5 cm, zacht donkergroen en soms licht behaard; rood tot oranje in de herfst.

Bloem

Platte schermen van zwavelgele schutbladeren rond kleine bloempjes, van april tot juni; na de bloei wordt het geel groen.

Wortels

Een stevige, wat houtige wortelstok: de plant wordt langzaam breder maar woekert niet.

Melksap

Wit melksap in alle delen, irriterend voor huid en ogen.

Bloei: april–juni · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juni

Waarom in je tuin?

• Een van de felste kleuren in de voorjaarsborder: zwavelgele bollen van april tot juni.
• Mooi in twee seizoenen: in de herfst kleurt het blad rood en oranje.
• Vormt vanzelf een nette, ronde pol, zonder snoei of steun.
• Droogtebestendig en langlevend: hij blijft jaren mooi op dezelfde plek.
• Vroege bloemen voor bijen en zweefvliegen.

Waar staat een kussenwolfsmelk graag?

• Volle zon of lichte halfschaduw; in de zon blijft de bol het compactst en kleurt hij het mooist.
• Zand, leem of klei, zuur, neutraal of kalkrijk, als de grond maar goed draineert.
• Droge tot normale grond; eenmaal ingeworteld verdraagt hij droogte goed.
• Geef hem 50–60 cm ruimte; hij staat het mooist als solitair of in een groepje van drie vooraan in de border.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,4 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Tulp: Rode of paarse tulpen tussen de gele bollen geven een fel voorjaarsbeeld.
• Blauwe druifjes: Een blauwe onderlaag in april, precies tijdens de bloei.
• Wildemanskruid: Paarse klokjes en zilveren pluizen op dezelfde zonnige, droge plek.
• Baardiris: Bloeit in mei–juni en houdt van dezelfde droge, zonnige grond.
• Blauwkussen: Een lage, paarse rand vooraan in de border, ook in april.

Hoe en wanneer plant je een kussenwolfsmelk?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Kies meteen de definitieve plek: oudere planten verhuizen niet graag.
3. Draag handschoenen tegen het melksap.
4. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit; op zware klei meng je er wat grof zand of grind door.
5. Zet de plant even diep als in de pot, druk de grond aan en houd 50–60 cm afstand.
6. Geef meteen goed water en het eerste jaar opnieuw bij droogte.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte; daarna alleen in heel lange droge periodes.

Bemesten

Niet nodig. Een dun laagje compost in maart volstaat; te rijke grond maakt de bol los en slap.

Mulchen

Een laag grind of een dunne laag compost; houd de voet zelf vrij.

Uitgebloeide bloemen

Mogen blijven staan: ze worden groen. Wil je minder zaailingen, knip ze dan in juni in.

Verjongen

Een oude plant die in het midden openvalt, knip je na de bloei terug of vervang je door een jonge stek.

Tip: Laat hem gewoon zijn gang gaan: een kussenwolfsmelk die je met rust laat, vormt jaar na jaar zelf een perfecte bol. Wil je er meer, neem dan in april stekken in plaats van te scheiden.

Wanneer snoei je een kussenwolfsmelk?

Snoeimaanden: maart en juni.

Wanneer: Snoeien is nauwelijks nodig. Knip in maart de dode stengels van vorig jaar weg en, als je wilt, in juni de uitgebloeide stengels.

Hoe:

• Haal in maart de dode, verdroogde stengels aan de voet weg, voor de nieuwe scheuten uitlopen.
• Wil je geen zaailingen of een compactere bol, knip dan in juni de uitgebloeide stengels een derde in.
• Valt een oude plant in het midden open, knip dan na de bloei de stengels tot de helft terug: hij loopt opnieuw uit.
• Draag handschoenen en was na afloop je handen en je snoeischaar.

Let op: Knip hem niet in de herfst terug: de rode herfstkleur is net een van zijn troeven.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

In april–mei stekken van 6–8 cm van jonge scheuten aan de voet nemen. Dompel de snijwond in lauw water om het melksap te stelpen en zet ze in zanderige stekgrond.

Zaaien

Zaai het zaad in de zomer meteen na het rijpen buiten in een pot. Hij zaait zich ook zelf een beetje uit.

Scheiden

Kan bij jonge planten in het vroege voorjaar, maar oude pollen met een houtige voet slaan na het scheiden slecht aan.

Hoe komt een kussenwolfsmelk de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Uiterst winterhard, tot ongeveer −35 °C: in België geen bescherming nodig.
• De stengels sterven in de winter af; in maart verschijnen nieuwe scheuten aan de voet.
• Natte voeten in de winter zijn het grootste gevaar: zorg voor een goede afwatering.
• In een pot overwintert hij gewoon buiten, als het water weg kan.

Ziektes en plagen

• Openvallen: De bol valt in het midden uit elkaar, vooral in de schaduw of op rijke grond. Knip na de bloei terug en bemest niet.
• Wortelrot: Gele stengels en een rottende voet in natte grond. Verplant naar een drogere plek of verhoog het plantvak met grind.
• Bladluis: Soms op jonge scheuten in het voorjaar. Spuit ze af met water; natuurlijke vijanden doen de rest.
• Zaailingen: In grind of tussen tegels kiemen soms veel jonge plantjes. Wied ze jong of knip de uitgebloeide stengels in juni in.

Het jaar rond

• Maart: Dode stengels weghalen. Planten. Dun laagje compost.
• April: De bollen kleuren geel: begin van de bloei. Stekken nemen.
• Mei: Volle bloei. Bijen op de bloemen.
• Juni: Laatste bloei; het geel wordt groen. Eventueel uitgebloeide stengels inkorten.
• Juli: Zaad oogsten en zaaien, of zaailingen wieden.
• September: Planten.
• Oktober: Herfstkleur rood tot oranje. Planten.
• November: De stengels sterven af. Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van wolfsmelk bevatten een wit melksap dat giftig en bijtend is. Op de huid geeft het roodheid, jeuk en soms blaren; in de ogen is het zeer pijnlijk en kan het hoornvlies beschadigd raken. Draag bij elk werk aan de plant handschoenen, lange mouwen en liefst een bril, wrijf niet in je ogen, was daarna je handen en je snoeischaar, en leer kinderen geen stengels af te breken. Krijg je melksap in je ogen, spoel ze dan meteen minstens een kwartier met lauw stromend water en ga naar een arts. Inslikken geeft een branderige mond, braken en buikpijn, ook bij honden en katten; paarden en vee worden er ziek van: gooi snoeiafval nooit in een weide. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Het felle geel komt niet van bloemblaadjes maar van de schutbladeren rond de kleine bloempjes: daarom blijft de kleur wekenlang.
• Polychroma, de oude soortnaam, betekent ‘veelkleurig’: geel in het voorjaar, groen in de zomer en rood in de herfst.
• Wolfsmelk heet in het Latijn Euphorbia, naar Euphorbus, de lijfarts van koning Juba II van Mauretanië, zo’n 2000 jaar geleden.