Allium karataviense

Hoe herken je een Allium karataviense?

Bol

Ronde bol van enkele centimeters met een bruine huid; plant hem in de herfst.

Blad

Meestal twee, soms drie brede, ovale bladeren, grijsgroen met een paarse waas, bijna plat op de grond.

Bloem

Een dichte, ronde bol van 10–15 cm vol kleine stervormige bloempjes, lichtroze tot zilverlila, in mei.

Stengel

Kort en stevig, 15–25 cm; de bloem lijkt tussen de bladeren te rusten.

Zaadbol

Na de bloei vormen zich zaaddoosjes met zwart zaad; de bol blijft decoratief tot in de zomer.

Bloei: mei · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Sierlijk blad én bloem: de brede, grijspaarse bladeren zijn al mooi vanaf het voorjaar.
• Bloeit in mei met een dichte bol vol sterretjes, druk bezocht door bijen.
• Blijft laag: perfect voor de voorrand van een border, een rotstuin of een pot.
• Droogtebestendig en winterhard; vraagt bijna geen verzorging.
• De zaadbollen blijven lang mooi en zijn bruikbaar in droogboeketten.

Waar staat een Allium karataviense graag?

• Volle zon, liefst een warme plek.
• Zandige of lemige, goed doorlatende grond, neutraal tot kalkrijk.
• Droog tot matig vochtig; natte grond in de winter laat de bol rotten.
• Vooraan in de border, in een rotstuin, tussen grind of in een pot; plant 15–20 cm uit elkaar.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog

Grootte

0,25 m hoog, 0,25 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Tijm: Een lage, geurende bodembedekker voor dezelfde droge, zonnige plek.
• Vetkruid: Vlezig blad en late bloei in de rotstuin of grindtuin.
• Blauw schapengras: Blauwgrijze graspolletjes die mooi passen bij het grijspaarse blad.
• Botanische tulpen: Bloeien vlak ervoor of tegelijk, op dezelfde zonnige, droge plek.

Hoe en wanneer plant je een Allium karataviense?

Planten in september–november.

1. Plant de bollen in september–november.
2. Plant 8–10 cm diep, met de punt naar boven.
3. Strooi op zware grond grof zand of grind onder en rond de bol.
4. Plant 15–20 cm uit elkaar, liefst in groepjes van vijf of meer.
5. Geef bij een droge herfst één keer water; daarna is regen voldoende.
6. In een pot: potgrond met een derde grof zand of grind, in een pot met afvoergat.

Verzorgen

Water

Na het planten meestal niet nodig. In het voorjaar alleen bij lange droogte; na de bloei droog houden.

Bemesten

In de tuin niet nodig. In een pot in het voorjaar wat mest voor bolgewassen.

Bladeren

Laat het blad na de bloei vanzelf geel worden en afsterven: het voedt de bol voor volgend jaar.

Uitgebloeide bloemen

Laat de zaadbollen staan als decoratie, of knip ze af als je geen zaailingen wilt.

Tip: Plant hem vooraan, waar je het brede, grijspaarse blad goed ziet: al voor de bloei is dat een sieraad. In een pot op het terras komt hij ook mooi tot zijn recht.

Wanneer snoei je een Allium karataviense?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Na de bloei kun je de stengel afknippen of laten staan.

Hoe:

• Laat de zaadbol staan voor de sier, of knip hem af voor het zaad rijp is.
• Laat de bladeren helemaal afsterven voor je ze weghaalt.
• Haal verdroogd blad weg als het vanzelf loskomt.

Let op: Knip de bladeren niet groen af: dan bloeit hij het jaar erna minder.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Broedbolletjes

Graaf een dichte groep op als het blad afgestorven is, haal de kleine bolletjes los en plant ze in de herfst opnieuw.

Zaaien

Zaai rijp zaad in de herfst in een pot met zanderige zaaigrond en zet die buiten. Na enkele jaren bloeien de zaailingen.

Hoe komt een Allium karataviense de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het grootste gevaar is natte grond: zorg voor een goede afwatering.
• Potten zet je in de winter beschut tegen een muur, uit de ergste regen.

Ziektes en plagen

• Bolrot: De bol rot in natte, zware grond. Plant op een droge plek of in een pot met grof zand.
• Slakken: Vreten aan de jonge bladeren in het voorjaar. Raap ze ’s avonds op.
• Geel blad na de bloei: Normaal: het blad sterft na de bloei af. Laat het staan tot het droog is.
• Weinig bloei: Te veel schaduw, te nat of een te dichte groep. Verplaats de bollen of scheid ze in de zomer.

Het jaar rond

• Maart: Het blad komt boven. Letten op slakken.
• April: Het brede blad ontvouwt zich; de bloemknop verschijnt.
• Mei: Bloei. Bijen op de bloemen.
• Juni: Zaadbollen laten staan of afknippen. Blad laten afsterven.
• Juli: Afgestorven blad weghalen. Dichte groepen opgraven en scheiden.
• September: Bollen planten, 8–10 cm diep.
• Oktober: Bollen planten. Zaaien in een pot.
• November: Laatste bollen planten.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Sieruien zijn echte uien (Allium), familie van ui, look, prei en bieslook, en net als die zijn ze giftig voor honden en katten: alle delen, vooral de bollen, bevatten zwavelverbindingen die de rode bloedcellen beschadigen en bloedarmoede kunnen geven. Katten zijn er gevoeliger voor dan honden, en de klachten (sufheid, bleek tandvlees, rode of bruine urine) komen soms pas na enkele dagen. Ook paarden, schapen en ander vee kunnen er ziek van worden. Al ruiken blad en bol naar ui, ze worden niet als groente gekweekt: eet ze niet en bewaar bloembollen nooit bij de uien in de keuken, want ze zijn niet bedoeld om te eten en kunnen met bestrijdingsmiddelen behandeld zijn. Plant ze niet waar je hond graaft, bewaar losse bollen buiten het bereik van huisdieren en kinderen, en zet een vaas met sieruien niet waar je kat aan de stengels knabbelt. Heeft je hond of kat van een bol of blad gegeten, bel dan je dierenarts, ook als hij nog niets laat merken. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam karataviense verwijst naar het Karataugebergte in Kazachstan; Karatau betekent ‘zwarte berg’.
• Hij is een van de weinige sieruien die evenveel om het blad als om de bloem gekweekt worden.
• Net als bij ui en knoflook ruikt het blad naar ui als je het kneust.