Allium cristophii

Hoe herken je een Allium cristophii?

Groeivorm

Bolgewas met een paar brede grondbladeren en één stevige, bladloze bloemsteel van 40–50 cm.

Blad

Grijsgroen, lintvormig en wat buigend; het vergeelt al voor of tijdens de bloei.

Bloem

Een losse, ronde bol van 15–20 cm met tientallen stervormige bloempjes met smalle, puntige bloemblaadjes, in mei–juni.

Kleur

Paarslila met een metaalachtige glans; na de bloei verdroogt de bol tot een strokleurig, stekelig skelet.

Geur

Gekneusd blad ruikt naar ui; de bloemen zelf geuren nauwelijks.

Bol

Ronde bol met een bruine rok, die na een paar jaar broedbolletjes vormt.

Bloei: mei–juni · Planten: september–november

Waarom in je tuin?

• Spectaculaire bloembollen van 15–20 cm in mei–juni, net in de rustige periode tussen de voorjaarsbollen en de zomerbloeiers.
• Een echte bijenplant: honingbijen, hommels en solitaire bijen halen er nectar en stuifmeel.
• De uitgebloeide zaadbollen blijven tot in de herfst mooi staan en zijn prachtig in droogboeketten.
• Droogtebestendig en winterhard: eenmaal geplant komt hij elk jaar terug.
• Neemt weinig plaats in, zodat je hem makkelijk tussen vaste planten kwijt kunt.

Waar staat een Allium cristophii graag?

• Volle zon: dan blijven de stelen stevig en kleuren de bloemen het mooist.
• Goed doorlatende grond: zand, leem of lichte klei, neutraal tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig; natte grond in de winter laat de bollen rotten.
• Plant 20–30 cm uit elkaar, in groepjes van vijf of meer, tussen lagere vaste planten die het afstervende blad verbergen.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,5 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Kattenkruid: Blauwe bloemwolken aan de voet die het vergelende blad verbergen.
• Steppesalie: Rechtopstaande blauwe of paarse aren in dezelfde zonnige, droge grond.
• Vedergras: Fijne, wuivende halmen rond de stevige paarse bollen.
• Wolfsmelk: Limegroene bloemen als fris contrast met het paars.
• Ooievaarsbek: Een bloeiend tapijt dat het afstervende blad maskeert.

Hoe en wanneer plant je een Allium cristophii?

Planten in september–november.

1. Plant in september–november, als de grond nog wat warmte heeft.
2. Maak de grond los en meng bij zware klei grof zand of fijn grind onder voor een betere afwatering.
3. Zet de bollen met de punt naar boven, 10–15 cm diep: ongeveer drie keer de hoogte van de bol.
4. Hou 20–30 cm afstand en plant in groepjes, dat geeft het mooiste effect.
5. Druk de grond aan en geef enkel water als de grond erg droog is.
6. Markeer de plek met een stokje, zodat je de bollen niet raakt bij het schoffelen of verplanten.

Verzorgen

Water

Normaal niet nodig. Enkel bij een erg droog voorjaar water geven, zolang het blad groen is.

Bemesten

Een dun laagje compost in maart volstaat; te veel mest geeft slappe stelen.

Blad

Laat het vergelende blad staan tot het vanzelf afsterft: zo laadt de bol zich op voor volgend jaar.

Uitgebloeide bloemen

Laat de zaadbollen staan voor het effect, of knip ze af en droog ze voor boeketten.

In pot

Kan in een diepe pot met doorlatende potgrond en een laag grind onderin; giet zuinig.

Tip: Plant hem tussen vaste planten die in juni breed uitgroeien, zoals kattenkruid: die verbergen het vergelende blad, en de paarse bollen lijken boven de border te zweven.

Wanneer snoei je een Allium cristophii?

Wanneer: Allium cristophii wordt niet gesnoeid. Je knipt hoogstens de droge bloemstelen af in de zomer of de herfst.

Hoe:

• Knip zaadbollen voor droogboeketten af in juli–augustus, als ze verkleurd zijn en droog aanvoelen.
• Wil je geen zaailingen, knip de bollen dan af voor de zaden rijp zijn.
• Haal het afgestorven blad pas weg als het helemaal geel en verdroogd is.

Let op: Knip nooit groen blad af: de bol heeft het nodig om volgend jaar opnieuw te bloeien.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Broedbolletjes

Graaf een dichte groep in de zomer op, als het blad is afgestorven, en plant de bolletjes in de herfst apart uit. Na een à twee jaar bloeien ze.

Zaad

Laat een paar zaadbollen staan: hij zaait zich op een droge, zonnige plek vaak zelf uit. Zaailingen bloeien pas na een paar jaar.

Hoe komt een Allium cristophii de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in Belgische tuinen kan hij gewoon in de grond blijven.
• Natte grond is gevaarlijker dan vorst: zorg voor een goede afwatering.
• In een pot: zet hem in de winter droog, onder een afdak of tegen een muur, en wikkel de pot bij strenge vorst in jute.

Ziektes en plagen

• Bolrot: De bollen verdwijnen of worden zacht en bruin in natte, zware grond. Plant op een drogere plek of op een laagje grind.
• Slakken: Vreten in het voorjaar aan het jonge blad. Raap ze ’s avonds weg of leg een strook grof zand rond de plant.
• Geel blad bij de bloei: Is normaal en geen ziekte. Verberg het met vaste planten ervoor.
• Weinig bloei: Na jaren staan de bollen te dicht of te veel in de schaduw. Graaf ze na het afsterven op en plant ze verder uit elkaar in de zon.

Het jaar rond

• Maart: Het blad komt boven. Dun laagje compost geven.
• April: Letten op slakken bij het jonge blad.
• Mei: Begin van de bloei. Volop bijen.
• Juni: Volle bloei. Bloemen snijden voor de vaas.
• Juli: Het blad sterft af. Zaadbollen laten staan of afknippen om te drogen.
• Augustus: Rust. Te dichte groepen opgraven en scheiden.
• September: Nieuwe bollen planten.
• Oktober: Bollen planten, 10–15 cm diep.
• November: Laatste bollen planten. De plek markeren.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Sieruien zijn echte uien (Allium), familie van ui, look, prei en bieslook, en net als die zijn ze giftig voor honden en katten: alle delen, vooral de bollen, bevatten zwavelverbindingen die de rode bloedcellen beschadigen en bloedarmoede kunnen geven. Katten zijn er gevoeliger voor dan honden, en de klachten (sufheid, bleek tandvlees, rode of bruine urine) komen soms pas na enkele dagen. Ook paarden, schapen en ander vee kunnen er ziek van worden. Al ruiken blad en bol naar ui, ze worden niet als groente gekweekt: eet ze niet en bewaar bloembollen nooit bij de uien in de keuken, want ze zijn niet bedoeld om te eten en kunnen met bestrijdingsmiddelen behandeld zijn. Plant ze niet waar je hond graaft, bewaar losse bollen buiten het bereik van huisdieren en kinderen, en zet een vaas met sieruien niet waar je kat aan de stengels knabbelt. Heeft je hond of kat van een bol of blad gegeten, bel dan je dierenarts, ook als hij nog niets laat merken. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Allium is de Latijnse naam voor knoflook: de sierui is familie van ui, prei, bieslook en knoflook.
• Elke bloembol bestaat uit tientallen afzonderlijke bloempjes, elk op een eigen steeltje.
• De droge zaadbollen houden jarenlang hun vorm en worden soms zilver of goud gespoten als kerstdecoratie.