Begonia

Hoe herken je een begonia?

Groeivorm

Rechtopgaande rietbegonia met geledingde, bamboeachtige stengels, tot ongeveer 1 m hoog en 50 cm breed.

Blad

Lang en scheef, 10–20 cm, met een licht golvende rand; olijfgroen met zilverwitte stippen, de onderkant dieprood.

Bloem

Hangende trosjes kleine witte tot lichtroze bloemetjes met gele meeldraden, van mei tot september.

Stengels

Sappig en wat broos; ze worden met de tijd topzwaar en hebben steun nodig.

Wortels

Fijn en vrij ondiep: hij houdt van een pot die niet te groot is.

Bloei: mei–september · Planten: maart–april · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Opvallend blad: zilveren stippen op olijfgroen, met een dieprode onderkant.
• Bloeit van mei tot september met hangende trosjes witte tot lichtroze bloemetjes.
• Groeit snel en wordt een slanke, rechtopgaande plant die weinig vloerruimte vraagt.
• Heel makkelijk te stekken, zelfs in een glas water.
• Blijft het hele jaar groen op een lichte plek zonder felle zon.

Waar staat een begonia graag?

• Licht, maar geen directe middagzon: een raam op het oosten of westen, of een eind van een zuidraam. Felle zon verbrandt het blad en laat de stippen verbleken.
• Te donker maakt hem lang en slap, met minder stippen en bloemen.
• Kamertemperatuur van 18–24 °C, nooit onder 13 °C, zonder koude tocht.
• Een luchtige, humusrijke potgrond die goed afwatert, licht zuur tot neutraal.
• Hij houdt van vochtige lucht, maar niet van natte bladeren: zet hem op een schotel met natte kiezels of bij andere planten.

Licht

Licht, zonder felle zon

Potgrond

Gewone potgrond of luchtige, humusrijke potgrond

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Water geven

Gewoon

Grootte

1 m hoog, 0,5 m breed

Temperatuur

Minimum 13 °C

Mooi samen met

• Pannenkoekenplant: Ronde bladeren als contrast met de lange, gestippelde bladeren, voor dezelfde lichte plek.
• Peperomia: Klein en compact, met dezelfde wens: laten opdrogen tussen twee gietbeurten.
• Gebedsplant: Getekend blad met rode nerven dat mooi past bij de rode bladonderkant.
• Zwaardvaren: Fris, fijn blad dat de lucht rond de plant vochtiger houdt.

Hoe en wanneer plant je een begonia?

Planten in maart–april.

1. Verpot in maart–april, als de wortels de pot vullen.
2. Kies een pot met een gat in de bodem, slechts één maat groter: in een te grote pot blijft de grond te lang nat.
3. Gebruik potgrond gemengd met wat perliet of fijne schors, zodat ze luchtig blijft.
4. Zet de plant even diep als voordien en druk de grond licht aan.
5. Steek meteen een stok mee in de pot om de stengels aan vast te maken.
6. Giet aan en laat overtollig water weglopen.

Verzorgen

Water

Laat de bovenste 2–3 cm opdrogen voor je opnieuw giet, en giet dan grondig op de grond, niet over het blad. Giet het water uit de schotel weg.

Luchtvochtigheid

Vochtige lucht is goed, maar vernevel het blad niet: dat geeft meeldauw. Een schotel met natte kiezels helpt.

Bemesten

Van april tot september om de twee à drie weken voeding voor bloeiende kamerplanten op halve sterkte.

Steun

Bind de stengels losjes aan een stok, want ze worden topzwaar.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide trosjes weg; zo blijft de plant netjes.

Verpotten

Om de 1–2 jaar in het voorjaar.

Tip: Stek elk voorjaar een paar toppen en zet ze terug bij de moederplant in de pot: zo blijft hij vol aan de voet, ook als de oude stengels kaal worden.

Wanneer snoei je een begonia?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Snoei in maart, voor de nieuwe groei begint. Tijdens het groeiseizoen mag je af en toe een top innijpen.

Hoe:

• Knip te lange of kale stengels terug tot net boven een knoop; daaronder lopen nieuwe scheuten uit.
• Knijp in de zomer af en toe een top uit voor een vollere, vertakte plant.
• Haal zwakke, dode of rotte stengels helemaal aan de voet weg.
• Gebruik de afgeknipte toppen als stek.

Let op: Snoei niet alle stengels tegelijk heel kort: laat er altijd een paar met blad staan.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken in water

Knip van april tot augustus een stengelstuk van 10–15 cm met twee à drie knopen, haal de onderste bladeren weg en zet het in een glas water op een lichte plek. Na 2–4 weken verschijnen wortels; pot het op als ze een paar centimeter lang zijn.

Stekken in grond

Steek hetzelfde soort stek in vochtige stekgrond, dek af met een doorzichtige zak en houd het warm (20–22 °C). Na enkele weken is het beworteld.

Hoe komt een begonia de winter door?

• Niet winterhard: hij staat het hele jaar binnen en mag niet kouder dan 13 °C staan.
• Geef in de winter minder water: laat de grond iets verder opdrogen en geef geen voeding.
• Zet hem op de lichtste plek, maar niet tegen een koude ruit of boven een hete radiator: droge lucht geeft bruine bladranden.
• Wat bladval na een verhuis of een temperatuurschok is normaal; hij loopt in het voorjaar weer uit.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Een wit, poederig laagje op het blad, vooral bij natte bladeren en stilstaande lucht. Knip aangetaste bladeren weg, vernevel niet en zorg voor wat luchtcirculatie.
• Stengel- en wortelrot: Zwarte, zachte stengelvoeten en slappe bladeren door te natte grond. Laat de grond opdrogen, verpot in verse grond en stek gezonde toppen als reserve.
• Bruine bladranden: Door droge lucht of te lang droog staan. Giet regelmatiger en zet hem weg van de radiator.
• Bladval: Door koude tocht, een grote temperatuurwissel of te weinig licht. Geef hem een vaste, lichte en warme plek.
• Wolluis en spint: Witte pluisjes in de bladoksels of fijne spinsels onder het blad. Veeg wolluis weg met een wattenstaafje en veeg de bladonderkant schoon met een vochtige doek.

Het jaar rond

• Januari: Weinig water, geen voeding. Lichtste plek, weg van tocht.
• Februari: Letten op spint en droge bladranden door de verwarming.
• Maart: Snoeien: lange of kale stengels terugknippen tot boven een knoop. Verpotten.
• April: Verpotten als dat nog moet. Weer voeding geven. Stekken nemen.
• Mei: Begin van de bloei. Stengels aan een stok binden.
• Juni: Bloei. Om de twee à drie weken voeding. Stekken nemen.
• Juli: Bloei. Water geven als de bovenste laag droog is; geen felle zon.
• Augustus: Bloei. Uitgebloeide trosjes wegknippen.
• September: Laatste bloemen. Laatste voeding.
• Oktober: Minder water. Lichtste plek kiezen.
• December: Rust. Weg van koude ruiten en een hete radiator.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle begonia’s zijn giftig, vooral de knollen en wortels: ze bevatten oxalaten, die bij kauwen een branderig gevoel en irritatie van mond en keel geven, met kwijlen en braken, bij kinderen en ook bij katten en honden; grazende dieren en konijnen kunnen er ook ziek van worden. Knolbegonia’s overwinteren droog in een kist of pot: bewaar de knollen buiten het bereik van kinderen en huisdieren, en niet bij de aardappelen. Kamerbegonia’s staan vaak op de vensterbank, op kinderhoogte en binnen bereik van katten: zet ze hoger of in een andere kamer. De bloemen van de knolbegonia staan soms in lijsten met eetbare bloemen, maar door de oxalaten eet je ze beter niet, zeker niet als je nierstenen hebt. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• Het geslacht Begonia is genoemd naar Michel Bégon, een Franse bestuurder en plantenliefhebber uit de 17e eeuw.
• Met zo’n 2000 soorten is Begonia een van de grootste plantengeslachten.
• De naam maculata betekent ‘gevlekt’, naar de zilverwitte stippen op het blad.