Begonia

Hoe herken je een begonia?

Groeivorm

Lage, brede pol van 30–40 cm hoog en tot 50 cm breed, uit een kruipende wortelstok.

Blad

Scheef hartvormig, tot 20 cm lang, sterk gerimpeld en bobbelig, met fijne roodachtige haartjes.

Tekening

Een donker chocoladebruin kruispatroon in het midden van het blad, langs de hoofdnerven.

Bloem

Kleine, groenig witte bloemetjes op lange stelen; onopvallend en zelden in huis.

Wortels

Een vlezige, kruipende wortelstok met fijne wortels; hij houdt van een brede, ondiepe pot.

Planten: maart–april

Waarom in je tuin?

• Een van de mooiste bladbegonia’s: het gerimpelde blad met het donkere kruis is het hele jaar een blikvanger.
• Groenblijvend en compact, ideaal op een tafel of brede vensterbank uit de zon.
• Doet het goed op een lichte plek zonder directe zon, waar bloeiende planten minder rijk bloeien.
• Makkelijk te vermeerderen: uit één blad groeien nieuwe plantjes.
• Een mooie partner voor andere bladplanten die van vochtige lucht houden.

Waar staat een begonia graag?

• Licht tot halfschaduw, zonder directe zon: felle zon verbrandt het blad en maakt de tekening flets.
• Warm: 18–24 °C, nooit onder 15 °C, en niet in de tocht.
• Vochtige lucht: een lichte badkamer of keuken is ideaal.
• Luchtige, humusrijke potgrond die vochtig blijft maar nooit drassig wordt.

Licht

Licht, zonder felle zon

Potgrond

Gewone potgrond of luchtige, humusrijke potgrond

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Water geven

Gewoon

Grootte

0,4 m hoog, 0,5 m breed

Temperatuur

Minimum 15 °C

Mooi samen met

• Rexbegonia: Nog meer kleur en tekening in het blad, met dezelfde verzorging.
• Mozaïekplant: Laag, fijn getekend blad dat ook van vochtige lucht houdt.
• Calathea: Sierlijk getekend blad voor een groene hoek met vochtige lucht.
• Venushaar: Een fijne, luchtige varen naast het grove, gerimpelde blad.

Hoe en wanneer plant je een begonia?

Planten in maart–april.

1. Verpot in maart of april, als de wortelstok de pot vult, meestal om de twee jaar.
2. Kies een brede, ondiepe pot met een afvoergat: de wortelstok groeit in de breedte.
3. Gebruik luchtige potgrond voor kamerplanten met wat perliet of fijne schors.
4. Leg de wortelstok net op of iets onder de oppervlakte, niet dieper.
5. Giet matig aan en laat het overschot weglopen.

Verzorgen

Water

Houd de grond licht vochtig: giet als de bovenkant droog aanvoelt, op de grond en niet over het blad. In de winter wat minder.

Luchtvochtigheid

Zet de pot op een schaal met natte kleikorrels of groepeer hem met andere planten. Nevel niet op het harige blad: dat geeft vlekken en schimmel.

Bemesten

Van april tot september om de twee à drie weken vloeibare kamerplantenmest op halve sterkte.

Blad

Haal oude, verkleurde bladeren met hun steel weg. Stof verwijder je met een zacht penseel.

Verpotten

Om de twee jaar in het voorjaar, in een brede, ondiepe pot.

Tip: Giet altijd op de grond en nooit over het harige blad, en geef vochtige lucht met een schaal natte kleikorrels in plaats van te nevelen. Zo blijft het blad mooi en gezond.

Wanneer snoei je een begonia?

Wanneer: Hij wordt niet echt gesnoeid; oude of beschadigde bladeren haal je weg wanneer nodig.

Hoe:

• Knip verkleurde of beschadigde bladeren met hun steel weg, dicht bij de wortelstok.
• Knip de onopvallende bloemstelen weg als je ze ziet, zodat de plant zijn energie in het blad steekt.
• Een te grote of kale plant verjong je in het voorjaar door de wortelstok te verdelen.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Bladstekken

In het voorjaar of de zomer een gezond blad met 2–3 cm steel in vochtige stekgrond steken, of een blad plat op de grond leggen en de hoofdnerven insnijden. Afdekken met plastic bij 20–22 °C; na 4–8 weken verschijnen kleine plantjes.

Scheuren

Bij het verpotten de wortelstok in stukken snijden, elk met een paar bladeren, en apart oppotten.

Hoe komt een begonia de winter door?

• Kamerplant: hij verdraagt geen kou en wil minstens 15 °C.
• Zet hem niet tegen een koude ruit en niet boven een radiator.
• Giet in de winter wat minder en stop met bemesten; hij maakt dan minder nieuw blad.
• Droge lucht door de verwarming geeft bruine bladranden: verhoog de luchtvochtigheid.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral bij schommelende temperaturen en weinig luchtcirculatie. Aangetaste bladeren wegknippen en de plant wat ruimer zetten.
• Bladrot en grauwe schimmel: Bruine, natte vlekken door water op het blad of te natte grond. Giet op de grond, haal aangetaste bladeren weg en geef minder water.
• Bruine bladranden: Door droge lucht of te droge grond. Verhoog de luchtvochtigheid en giet regelmatiger.
• Wolluis: Witte pluisjes in de bladoksels en op de bladstelen. Wegnemen met een wattenstaafje met wat spiritus.

Het jaar rond

• Januari: Luchtvochtigheid verhogen. Oude bladeren weghalen.
• Februari: Matig water. Verpotten voorbereiden.
• Maart: Verpotten of verdelen in een brede, ondiepe pot.
• April: Weer bemesten. Bladstekken nemen.
• Mei: Regelmatig water geven, op de grond.
• Juni: Om de twee à drie weken bemesten. Uit de zon houden.
• Juli: Water en mest geven. Luchtvochtigheid verhogen bij warm weer.
• Augustus: Bladstekken nemen. Letten op meeldauw.
• September: Laatste mestbeurt.
• Oktober: Minder water geven. Stoppen met bemesten.
• November: Warm zetten, niet tegen een koude ruit.
• December: Matig water. Luchtvochtigheid verhogen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle begonia’s zijn giftig, vooral de knollen en wortels: ze bevatten oxalaten, die bij kauwen een branderig gevoel en irritatie van mond en keel geven, met kwijlen en braken, bij kinderen en ook bij katten en honden; grazende dieren en konijnen kunnen er ook ziek van worden. Knolbegonia’s overwinteren droog in een kist of pot: bewaar de knollen buiten het bereik van kinderen en huisdieren, en niet bij de aardappelen. Kamerbegonia’s staan vaak op de vensterbank, op kinderhoogte en binnen bereik van katten: zet ze hoger of in een andere kamer. De bloemen van de knolbegonia staan soms in lijsten met eetbare bloemen, maar door de oxalaten eet je ze beter niet, zeker niet als je nierstenen hebt. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• Hij is genoemd naar Maurice Mason, een Engelse plantenverzamelaar die hem in de jaren 1950 naar Engeland bracht.
• Uit één blad kun je meerdere nieuwe plantjes kweken: waar je een nerf insnijdt, kunnen wortels en een scheutje ontstaan.
• Het geslacht Begonia is genoemd naar Michel Bégon, een Franse bestuurder uit de 17e eeuw die de plantkunde steunde.