IJsbegonia

Hoe herken je een ijsbegonia?

Groeivorm

Laag, regelmatig bolletje van 15–25 cm hoog en even breed.

Blad

Rond tot eirond, glanzend en wasachtig; groen of bronsrood.

Stengel

Sappig en wat broos.

Bloem

2–3 cm, enkel of gevuld; mannelijke bloemen met een dotje gele meeldraden, vrouwelijke met een gevleugeld vruchtbeginsel achter de bloem.

Kleur

Wit, roze, rood en tweekleurig.

Bloei: mei–oktober · Zaaien: januari–februari · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Bloeit onafgebroken van mei tot de eerste vorst.
• Doet het in zon, halfschaduw en schaduw.
• Uitgebloeide bloemen wegknippen is niet nodig: hij blijft netjes.
• Compact en regelmatig: ideaal voor strakke randen, perken en bakken.
• Rassen met bronskleurig blad geven ook zonder bloemen kleur.

Waar staat een ijsbegonia graag?

• Zon, halfschaduw of schaduw: rassen met bronskleurig blad verdragen volle zon het best.
• Humusrijke, goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot neutraal.
• Gelijkmatig vochtig, maar nooit lang nat.
• Plant 15–20 cm uit elkaar.

Licht

Zon, halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

0,25 m hoog, 0,25 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: pas buiten na de laatste nachtvorst (half mei)

Mooi samen met

• Lobelia: Blauwe bloempjes naast wit, roze of rood.
• Leverbalsem: Lila donsbolletjes in een kleurige perkrand.
• Zoete alyssum: Een witte rand vooraan in het perk.
• Varens: Fris groen in de schaduw.
• Afrikaantje: Oranje en geel naast bronskleurig blad, op een zonnige plek.

Hoe en wanneer plant je een ijsbegonia?

Planten in mei–juni.

1. Plant na half mei, als er geen nachtvorst meer dreigt.
2. Laat zelf gezaaide plantjes eerst een week afharden: overdag buiten, ’s nachts binnen.
3. Maak de grond los en meng er wat compost door; in bakken gebruik je verse potgrond.
4. Zet de plantjes even diep als in hun potje, 15–20 cm uit elkaar, en druk licht aan.
5. Geef water, maar zet ze niet kletsnat.

Verzorgen

Water

Giet matig en laat de bovenste laag tussendoor licht opdrogen; laat de grond nooit lang nat staan.

Bemesten

In potten om de twee à drie weken bloemenmest; in de volle grond volstaat compost bij het planten.

Uitgebloeide bloemen

Wegknippen is niet nodig: ze vallen vanzelf af.

Potten

Gebruik een pot met afvoergat en laat geen water in de schotel staan.

Tip: Kies voor een zonnige plek rassen met bronskleurig blad en voor schaduw rassen met groen blad: zo blijft de plant de hele zomer mooi.

Wanneer snoei je een ijsbegonia?

Wanneer: Snoeien is niet nodig: hij blijft vanzelf compact en bloeit door tot de vorst.

Hoe:

• Haal hooguit een slordige of beschadigde stengel weg.
• Knip stengels met grijze schimmel meteen weg.
• Gebruik gezonde afgeknipte stengels als stek.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In januari–februari binnen bij ongeveer 22 °C. Meng het stoffijne zaad met wat fijn zand, strooi het op vochtige zaaigrond en dek niet af. Hou het vochtig onder glas of plastic; de zaailingen groeien traag.

Stekken

In de zomer: stengelstekken van 5–8 cm wortelen makkelijk in vochtige grond of in water.

Hoe komt een ijsbegonia de winter door?

Winterhard tot 2 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: de eerste vorst doet hem afsterven.
• Behandel hem als eenjarige en ruim de planten na de eerste vorst op.
• Wil je hem houden, pot dan in september een plant op en zet hem als kamerplant op een lichte vensterbank.

Ziektes en plagen

• Stengelrot: Stengels worden aan de voet zacht en zwart bij te natte grond. Giet minder en zorg voor een goede afwatering.
• Grijze schimmel: Grijs pluis op blad en bloemen bij lang nat weer. Haal aangetaste delen weg en plant niet te dicht.
• Slakken: Knabbelen aan jonge plantjes. Raap ze ’s avonds weg en bescherm de plantjes de eerste weken.
• Kiemschimmel: Zaailingen vallen om. Zaai in schone potjes en verse zaaigrond en verlucht elke dag.

Het jaar rond

• Januari: Zaaien binnen bij 22 °C, het zaad niet afdekken.
• Februari: Nog zaaien. Zaailingen licht en warm houden.
• Maart: Zaailingen verspenen in kleine potjes.
• April: Jonge plantjes opkweken op een lichte plek.
• Mei: Na half mei afharden en uitplanten.
• Juni: Bloei begint. Water geven bij droogte.
• Juli: Stekken nemen. Potten bemesten.
• Augustus: Bloei gaat door. Potten bemesten.
• September: Een plant oppotten om binnen te overwinteren.
• Oktober: Bloei tot de eerste vorst. Daarna opruimen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle begonia’s zijn giftig, vooral de knollen en wortels: ze bevatten oxalaten, die bij kauwen een branderig gevoel en irritatie van mond en keel geven, met kwijlen en braken, bij kinderen en ook bij katten en honden; grazende dieren en konijnen kunnen er ook ziek van worden. Knolbegonia’s overwinteren droog in een kist of pot: bewaar de knollen buiten het bereik van kinderen en huisdieren, en niet bij de aardappelen. Kamerbegonia’s staan vaak op de vensterbank, op kinderhoogte en binnen bereik van katten: zet ze hoger of in een andere kamer. De bloemen van de knolbegonia staan soms in lijsten met eetbare bloemen, maar door de oxalaten eet je ze beter niet, zeker niet als je nierstenen hebt. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• Semperflorens betekent ‘altijd bloeiend’: hij bloeit onafgebroken tot de vorst er een eind aan maakt.
• Begonia’s hebben aparte mannelijke en vrouwelijke bloemen op dezelfde plant; de vrouwelijke herken je aan het gevleugelde vruchtbeginsel achter de bloem.
• Het geslacht is genoemd naar Michel Bégon, een Franse ambtenaar en plantenliefhebber die rond 1700 de plantkundige Charles Plumier steunde.