Croton

Hoe herken je een croton?

Groeivorm

Rechtopgaande, vertakte struik; als kamerplant meestal 60 cm–1,2 m hoog en tot 80 cm breed.

Blad

Dik, leerachtig en glanzend, 10–30 cm lang; ovaal, gelobd, lintvormig of gedraaid, afhankelijk van het ras.

Kleur

Groen met geel, oranje, rood, roze of bijna zwart; meer licht geeft warmere, rodere tinten.

Bloem

Kleine, onopvallende witte of gelige bloempjes in lange, dunne trossen; binnen zelden en niet sierlijk.

Melksap

Uit elke wonde loopt wit melksap; het is giftig en irriteert huid en ogen.

Planten: maart–april · Snoeien: maart–april

Waarom in je tuin?

• Weinig kamerplanten hebben zulk kleurrijk blad: geel, oranje, rood en groen op één plant.
• Het hele jaar mooi: hij houdt zijn blad en zijn kleuren, zolang hij licht genoeg staat.
• Elk blad is anders: nieuwe bladeren lopen vaak groen of geel uit en kleuren later oranje en rood.
• Brengt een warme, tropische sfeer in de woonkamer of een verwarmde serre.
• Een grote croton is een opvallende solitair; jonge planten passen op een brede vensterbank.
• Makkelijk te stekken, zodat je een oude, kale plant door een jonge kunt vervangen.

Waar staat een croton graag?

• Veel licht: vlak bij een raam op het oosten of westen, of een eind van een zuidraam. Ochtend- en avondzon doen de kleuren goed, felle middagzon achter glas kan het blad verbranden.
• Op een te donkere plek worden de nieuwe bladeren groen en verliest de plant zijn kleuren.
• Warm: 18–24 °C het hele jaar, nooit onder 15 °C. Geen koude tocht en geen plek vlak boven de verwarming.
• Vochtige lucht: een lichte badkamer of keuken is ideaal, of zet de pot op een schotel met nat grind.
• Een vaste plek: hij houdt niet van verhuizen en laat na een verplaatsing vaak bladeren vallen.

Licht

Zonnig of licht, zonder felle zon

Potgrond

Gewone potgrond of luchtige, humusrijke potgrond

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Water geven

Gewoon

Grootte

1,2 m hoog, 0,8 m breed

Temperatuur

Minimum 15 °C

Mooi samen met

• Rubberboom: Houdt ook van een lichte, warme plek en geeft een rustige groene achtergrond voor het bonte blad.
• Chinese roos: Wil dezelfde lichte, warme plek en brengt bloemen in rood, oranje of geel.
• Flamingoplant: Glanzend blad en rode bloemen, en ook een liefhebber van warmte en vochtige lucht.
• Drakenboom: Smalle, rechtopstaande bladeren als rustig contrast naast de brede, bonte croton.

Hoe en wanneer plant je een croton?

Planten in maart–april.

1. Verpot in maart of april, om de twee tot drie jaar of als de wortels onderaan uit de pot groeien.
2. Kies een pot die 2–4 cm breder is dan de oude, met een gat in de bodem.
3. Gebruik luchtige potgrond voor kamerplanten, eventueel gemengd met wat perliet of fijne schors voor een betere afwatering.
4. Zet de plant even diep als in de oude pot, vul rondom aan met potgrond en druk licht aan.
5. Geef water op kamertemperatuur tot het onderaan uit de pot loopt, en giet de schotel na een kwartier leeg.
6. Draag handschoenen: bij het verpotten breekt er makkelijk een blad of stengel af en komt er melksap vrij.

Verzorgen

Water

Houd de potgrond licht vochtig: giet als de bovenste 2 cm droog aanvoelt. Gebruik water op kamertemperatuur; koud water en natte voeten geven bladval.

Luchtvochtigheid

Droge lucht geeft bruine randen en spint. Zet hem op een schotel met nat grind, groepeer hem met andere planten of gebruik een luchtbevochtiger.

Bemesten

Van april tot september om de twee weken vloeibare mest voor kamerplanten, aan de helft van de aangegeven dosis. In de winter niet bemesten.

Blad

Veeg de bladeren af en toe af met een vochtige doek: stof neemt licht weg en trekt spint aan.

Verpotten

Om de twee à drie jaar in het voorjaar, in een pot die maar iets groter is.

Vaste plek

Laat hem staan waar hij het goed doet: elke verandering van licht of temperatuur kan bladval geven.

Tip: Zoek meteen de juiste plek en laat hem daar staan: veel licht, warmte en geen tocht. Verliest hij na de aankoop toch wat bladeren, geef dan niet extra water, maar wacht rustig tot hij weer uitloopt.

Wanneer snoei je een croton?

Snoeimaanden: maart–april.

Wanneer: Snoeien is niet nodig, maar in maart of april kun je een te grote of kale plant terugknippen. Hij loopt dan onder de snoeiplek opnieuw uit.

Hoe:

• Draag handschoenen en knip met een scherpe, schone schaar net boven een blad of een knop.
• Knip te lange of kale stengels met een derde tot de helft in; daaronder vertakt de plant zich opnieuw.
• Het melksap stopt sneller als je de wonde even natmaakt met lauw water of er wat houtskoolpoeder op strooit.
• Gebruik de afgeknipte toppen als stekken.
• Knip de onopvallende bloemtrossen weg: zo steekt de plant zijn energie in nieuw blad.

Let op: Het melksap irriteert huid en ogen: was je handen na het snoeien en wrijf niet in je ogen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Topstekken

In mei–juli: knip toppen van 10–15 cm met een paar bladeren, spoel het melksap af in lauw water en laat de wonde even opdrogen. Steek ze in vochtige stekgrond onder plastic of in een kweekbakje, bij 22–25 °C. Na enkele weken vormen ze wortels.

Afleggen in de lucht

Voor een hoge, kale plant in het voorjaar: maak een ondiepe insnede in de stengel onder de bladeren, wikkel er vochtig veenmos rond en dek af met plastic. Groeien er wortels door het mos, knip dan de top eronder af en pot hem op.

Hoe komt een croton de winter door?

• Een echte kamerplant die het hele jaar binnen blijft: onder 15 °C laat hij bladeren vallen en kou kan hem doden.
• Zet hem in de winter op de lichtste plek van het huis, vlak bij het raam, maar laat de bladeren de koude ruit niet raken.
• Geef minder water: laat de bovenste laag iets meer opdrogen en geef geen mest van oktober tot maart.
• Droge lucht van de verwarming is in de winter het grootste probleem: zet hem niet boven een radiator en verhoog de luchtvochtigheid.

Ziektes en plagen

• Bladval: Plots vallende bladeren na verplaatsen, tocht, kou of koude, natte voeten. Zet hem op een vaste, warme, lichte plek en giet pas als de bovenlaag droog is; meestal loopt hij weer uit.
• Groen, kleurloos blad: De plant staat te donker. Zet hem lichter, met wat ochtend- of avondzon; de nieuwe bladeren kleuren dan weer.
• Spint: Fijne gele spikkeltjes op het blad en webjes aan de onderkant, vooral in droge lucht. Spoel de plant af onder de douche en verhoog de luchtvochtigheid.
• Wolluis en schildluis: Witte pluisjes of bruine bultjes langs de nerven en in de bladoksels, vaak met kleverig blad. Veeg ze weg met een doekje en wat zeepsop en herhaal na een week.
• Bruine bladranden: Te droge lucht of een uitgedroogde potkluit. Geef regelmatiger water en verhoog de luchtvochtigheid.

Het jaar rond

• Januari: Rust. Lichtste plek, weinig water, geen mest. Letten op spint.
• Februari: Rust. Bladeren afstoffen. Uit de buurt van de verwarming houden.
• Maart: Verpotten als het nodig is. Te grote planten terugknippen. Beginnen met bemesten.
• April: Verpotten of terugknippen. Om de twee weken mest geven.
• Mei: Groei. Regelmatig water en mest. Beschermen tegen felle middagzon achter glas.
• Juni: Topstekken nemen of een kale plant afleggen in de lucht.
• Juli: Groei. Luchtvochtigheid verhogen bij warm weer. Stekken nemen.
• Augustus: Mest geven. Controleren op spint en wolluis.
• September: Laatste mestbeurt. Lichter zetten als de dagen korter worden.
• Oktober: Minder water geven. Stoppen met bemesten.
• November: Rust. Weg van tocht en koude ruiten.
• December: Rust. Weinig water, warm houden boven 15 °C.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de croton zijn giftig, vooral het witte melksap en de zaden: hij hoort bij de wolfsmelkfamilie. Het sap irriteert huid en ogen en kan bij gevoelige mensen huiduitslag geven; opeten geeft een branderig gevoel in de mond, braken en diarree, ook bij katten en honden. De bonte bladeren trekken kinderen en dieren aan: zet de plant buiten hun bereik en ruim afgevallen bladeren op. Draag handschoenen bij het snoeien en stekken, laat geen sap in je ogen komen en was daarna je handen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Wist je dat?

• Linnaeus beschreef de plant in 1753 in het geslacht Croton. Later kwam hij in het geslacht Codiaeum terecht, maar de oude naam croton bleef in de volksmond hangen.
• Hij hoort bij de wolfsmelkfamilie, net als de kerstster: daarom heeft hij hetzelfde witte melksap.
• Hetzelfde blad kleurt roder en oranjer naarmate het meer licht krijgt; in de schaduw blijft het groener.