Etagekornoelje

Hoe herken je een etagekornoelje?

Groeivorm

Brede boom of grote struik met een centrale stam en horizontale takken in etages; tot ongeveer 10 m hoog en even breed.

Blad

Eirond tot elliptisch, 6–13 cm, met gebogen nerven, verspreid langs de twijgen en vooral aan de toppen; glanzend groen, in de herfst rood tot paars.

Bloem

Kleine, roomwitte bloempjes in platte schermen tot 15 cm breed, in mei–juni, zonder de grote schutbladen van sommige andere kornoeljes.

Vrucht

Kleine, ronde blauwzwarte bessen in de nazomer, op rode steeltjes.

Takken

Jonge twijgen roodachtig tot purper; de zijtakken groeien in kransen rond de stam en bijna horizontaal uit.

Wortels

Vrij ondiep: hij houdt niet van droogte en graafwerk rond de voet.

Bloei: mei–juni · Planten: maart–april en oktober–december · Snoeien: november–januari

Waarom in je tuin?

• Een architecturaal silhouet met horizontale etages: het hele jaar een blikvanger, ook kaal in de winter.
• Overvloedige, roomwitte bloemschermen in mei–juni, waar bijen op afkomen.
• Blauwzwarte bessen in de nazomer, graag gegeten door vogels.
• Een mooie herfstkleur in rood en paars.
• Weinig werk: hij hoeft nauwelijks gesnoeid te worden.

Waar staat een etagekornoelje graag?

• Zon of halfschaduw; in volle zon moet de grond wel vochtig blijven.
• Humusrijke, goed doorlatende grond: zand of leem, zuur tot neutraal.
• Normaal vochtig: niet te droog, maar ook geen natte voeten.
• Beschut tegen harde wind, die de lange horizontale takken kan beschadigen.
• Geef hem veel ruimte, tot 10 m breed: vrij in een gazon komt het silhouet het best tot zijn recht.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

10 m hoog, 10 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -28 °C)

Mooi samen met

• Kaukasische vergeet-mij-niet: Blauwe voorjaarsbloemen en groot blad onder de kroon.
• Hosta: Grote bladeren in de lichte schaduw onder de etages.
• Varens: Fijn, fris groen dat de horizontale lijnen van de takken verzacht.
• Bosanemoon: Een wit tapijt in maart–april onder de nog kale takken.
• Narcis: Bloeit in het voorjaar, voor het blad van de boom schaduw geeft.

Hoe en wanneer plant je een etagekornoelje?

Planten in maart–april en oktober–december.

1. Plant in maart–april of van oktober tot december, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng wat compost of bladaarde door de uitgegraven grond.
3. Zet de boom even diep als hij in de pot stond: de wortelhals blijft op grondniveau.
4. Sla bij een grotere boom een schuine boompaal aan de windkant en bind de stam losjes vast.
5. Druk de grond goed aan en geef meteen een paar emmers water.
6. Leg een laag mulch van bladcompost of houtsnippers rond de voet, zonder de stam te raken.

Verzorgen

Water

De eerste twee jaar regelmatig water geven bij droogte. Ook later heeft hij in lange droge periodes graag een extra emmer.

Bemesten

Een laag compost in het voorjaar volstaat.

Mulchen

Elk voorjaar een laag bladcompost houdt de ondiepe wortels koel en vochtig.

Topscheut

Hou één doorgaande topscheut: die zorgt voor de mooie etages. Een concurrerende top haal je bij een jonge boom weg.

Onderbeplanting

Plant onder de kroon alleen ondiep wortelende schaduwplanten en spit er niet.

Tip: Zet hem vrij in het gazon of aan de rand van een groot terras, zodat je de etages van alle kanten ziet. Hou één doorgaande top en snoei zo weinig mogelijk.

Wanneer snoei je een etagekornoelje?

Snoeimaanden: november–januari.

Wanneer: Snoei zo weinig mogelijk. Als het toch moet, doe het in de winterrust, van november tot januari.

Hoe:

• Verwijder alleen dode, beschadigde of kruisende takken.
• Hou één centrale topscheut; snoei een tweede top bij een jonge boom weg.
• Kort de horizontale takken niet in: dan verlies je de etagevorm.
• Wil je onder de boom kunnen lopen, haal dan een hele onderste etage weg in plaats van stukken van takken.
• Bij ‘Variegata’ verschijnen soms helemaal groene scheuten: knip die tot aan de basis weg.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Haal het vruchtvlees van de bessen en zaai het zaad in de herfst in een pot buiten. Het kiemt na de winter, soms pas na twee winters.

Enten

Het bonte ras ‘Variegata’ wordt in de kwekerij geënt op een zaailing van de soort; dat is werk voor de vakman.

Hoe komt een etagekornoelje de winter door?

Winterhard tot −28 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −28 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Late nachtvorst kan het jonge blad soms beschadigen; meestal loopt de boom daarna opnieuw uit.
• Kaal in de winter blijft het etagesilhouet mooi, zeker met rijp of sneeuw op de takken.
• Een jonge boom in een pot: wikkel de pot in jute en zet hem beschut tegen een muur.

Ziektes en plagen

• Droogte: Slap of bruin verdroogd blad in hete zomers. Geef ruim water aan de voet en mulch.
• Bladvlekken: Bruine of paarse vlekken op het blad in natte zomers. Ruim aangetast, gevallen blad op en zorg voor een luchtige plek.
• Bladluis: Op de jonge scheuten in het voorjaar. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.
• Afgebroken top: Zonder topscheut wordt de kroon slordig. Kies een nieuwe, rechtopgaande scheut als top en bind die tijdelijk aan een stok.
• Schorsschade: Wonden door grasmaaier of trimmer verzwakken de boom. Hou een grasvrije cirkel rond de stam.

Het jaar rond

• Januari: Rust. Eventueel snoeien: dode of kruisende takken weghalen.
• Maart: Planten. Compost en mulch geven.
• April: Planten. Jonge bomen water geven bij droogte.
• Mei: Begin van de bloei. Letten op bladluis.
• Juni: Bloei. Water geven bij droogte.
• Juli: Water geven bij droogte.
• Augustus: Bessen rijpen; vogels komen ze eten.
• September: Bessen plukken en het zaad in een pot buiten zaaien.
• Oktober: Herfstkleur. Planten.
• November: Planten. Eventueel snoeien.
• December: Planten bij zacht weer. Eventueel snoeien.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Anders dan bij bijna alle andere kornoeljes staan de bladeren verspreid langs de takken en niet tegenover elkaar. Alleen de Amerikaanse Cornus alternifolia heeft dat ook.
• Het bonte ras ‘Variegata’ heet in het Engels ‘wedding cake tree’: de lagen met wit gerand blad doen denken aan een bruidstaart.
• De etages ontstaan doordat de zijtakken telkens in kransen rond de stam en bijna horizontaal uitgroeien.