Bosanemoon

Hoe herken je een bosanemoon?

Groeivorm

Laag tapijt van 10–15 cm hoog; één plant breidt langzaam uit tot 30 cm en meer.

Blad

Een krans van drie diep ingesneden bladeren onder de bloem; uit de wortelstok groeien ook losse bladeren. In juni sterft alles af.

Bloem

Eén bloem per stengel, 2–4 cm breed, met 6–8 bloemdekbladen en gele meeldraden. Van maart tot mei.

Kleur

Wit, vaak roze of paars aangelopen aan de achterkant; rassen in lichtblauw of lila.

Wortelstok

Dunne, bruine, kruipende wortelstokjes vlak onder de oppervlakte, die op kleine takjes lijken.

Bloei: maart–mei · Planten: maart en september–oktober

Waarom in je tuin?

• Een van de eerste bloeiers onder bomen en struiken, van maart tot mei.
• Inheems en een vroege bron van stuifmeel voor bijen en zweefvliegen.
• Vormt na enkele jaren een wit tapijt dat in het voorjaar de bodem bedekt.
• Geen werk: geen snoei, geen mest, en in de zomer is hij gewoon verdwenen.
• Ideaal voor een natuurlijke tuin of een schaduwrijke hoek onder loofbomen.

Waar staat een bosanemoon graag?

• Halfschaduw tot schaduw, het liefst onder bladverliezende bomen en struiken: licht in het voorjaar, schaduw in de zomer.
• Humusrijke grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk. Een laag bladafval is ideaal.
• Normaal vochtig: in het voorjaar mag de grond niet uitdrogen. Natte voeten en kurkdroge grond onder naaldbomen verdraagt hij slecht.
• Plant de wortelstokjes 10–15 cm uit elkaar, in groepen; ze groeien samen tot een tapijt.

Licht

Halfschaduw en schaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,15 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Sneeuwklokje: Bloeit net voor de bosanemoon, op dezelfde plek onder bomen.
• Longkruid: Roze en blauwe bloemen in hetzelfde voorjaar, ook in de schaduw.
• Wilde hyacint: Blauwe trossen in april–mei die het witte tapijt aflossen.
• Varens: Ontrollen als de anemoon intrekt en vullen de lege plek in de zomer.
• Hosta: Groot blad dat in de zomer de kale plek bedekt.

Hoe en wanneer plant je een bosanemoon?

Planten in maart en september–oktober.

1. Plant losse wortelstokjes in september–oktober, of plantjes in pot in maart, als ze in blad staan.
2. Week gedroogde wortelstokjes een nacht in lauw water voor je ze plant.
3. Leg ze plat, 3–5 cm diep, in losse, humusrijke grond.
4. Houd 10–15 cm tussen de stukjes en plant in groepjes van tien of meer.
5. Geef water en bedek de grond met bladcompost of een laag gevallen blad.
6. Markeer de plek, zodat je er in de zomer niet per ongeluk in graaft.

Verzorgen

Water

Alleen in een droog voorjaar water geven; in de zomer is dat niet nodig.

Bemesten

Niet nodig. Een laag bladcompost in de herfst is genoeg.

Bladafval

Laat gevallen blad in de herfst liggen: het voedt de grond en beschermt de wortelstokjes.

Wieden

Wied met de hand, niet met de schoffel: de wortelstokjes zitten vlak onder de oppervlakte.

Intrekken

Laat het blad in juni vanzelf afsterven; niet maaien of wegharken zolang het groen is.

Tip: Laat gevallen blad gewoon liggen en schoffel nooit waar hij groeit: dan breidt hij zich jaar na jaar langzaam uit tot een wit voorjaarstapijt.

Wanneer snoei je een bosanemoon?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Het blad sterft in juni vanzelf af en verdwijnt.

Hoe:

• Laat het blad na de bloei staan tot het vanzelf geel wordt: zo slaat de wortelstok voedsel op voor volgend jaar.
• Knip of maai het blad niet weg, ook al ziet het er wat rommelig uit.
• Laat in de herfst het bladafval liggen als natuurlijke mulch.

Let op: Schoffel en hark niet op de plek waar hij groeit: zo beschadig je de ondiepe wortelstokjes.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

Steek na de bloei, in april–mei, een plukje met kluit uit een groot tapijt en plant het meteen elders. Geef goed water.

Wortelstokjes

In september, als hij rust: graaf een stukje op, breek de wortelstokjes in stukken van 2–3 cm met een knop en plant ze 3–5 cm diep terug.

Hoe komt een bosanemoon de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Volledig winterhard, tot ongeveer −35 °C: geen bescherming nodig.
• Van juni tot het voorjaar rust hij onder de grond; in februari–maart verschijnt het eerste blad.
• In een pot is hij minder geschikt; zet de pot op een koele plek en laat de grond nooit helemaal uitdrogen.

Ziektes en plagen

• Komt niet op: Gedroogde wortelstokjes uit een zakje slaan vaak slecht aan. Week ze voor het planten of koop plantjes in pot in maart.
• Verdwijnt in juni: Geen probleem: na de bloei trekt hij normaal in voor zijn zomerrust. Markeer de plek en plant er later bloeiende schaduwplanten naast.
• Weinig bloei of verdwijnen: Te donker (onder groenblijvende struiken of naaldbomen), te droog in het voorjaar of te veel concurrentie van gras of woekeraars. Kies een lichtere plek onder loofhout.
• Beschadigde wortelstokjes: Door schoffelen, harken of spitten. Wied met de hand en spit niet onder de bomen waar hij groeit.

Het jaar rond

• Februari: Eerste blad verschijnt. Bladlaag laten liggen.
• Maart: Begin van de bloei. Plantjes in pot planten.
• April: Volle bloei. Water geven in een droog voorjaar.
• Mei: Laatste bloemen. Na de bloei scheuren.
• Juni: Het blad sterft af. Laten liggen; plek markeren.
• September: Wortelstokjes planten of verdelen.
• Oktober: Planten. Gevallen blad laten liggen.
• November: Bladcompost of gevallen blad als mulch.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van deze voorjaarsbloeiers zijn giftig, vooral vers: als de plant beschadigd wordt, komt protoanemonine vrij, een scherpe stof die ook in boterbloemen zit en in de mond een brandend gevoel, braken en buikpijn geeft, en op de huid roodheid en blaartjes. Pluk in het voorjaar geen blad van bosanemoon, gele anemoon, leverbloempje of wildemanskruid als groenvoer voor konijnen of cavia’s: ze kunnen er ernstig ziek van worden. Leverbloempje en wildemanskruid werden vroeger als geneesmiddel gebruikt; maak er zelf geen thee of middeltjes van. Houd jonge kinderen, honden en katten weg, laat kinderen geen bloemen in de mond steken, en draag handschoenen bij het verplanten en scheuren. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De bosanemoon breidt zich zo traag uit dat een groot tapijt erop wijst dat een bos al heel oud is. Hij geldt daarom als oudbosplant.
• De bloemen sluiten zich ’s avonds en bij regen en buigen dan hun kopje naar beneden.
• Hij groeit en bloeit in de korte tijd voor de bomen blad krijgen. Tegen juni heeft hij genoeg voedsel in zijn wortelstok opgeslagen en trekt hij in.