Cryptanthus

Hoe herken je een cryptanthus?

Groeivorm

Lage, platte rozet van 15 cm hoog en tot 30 cm breed; hij groeit op de grond en niet op takken.

Blad

Stijf, 10–15 cm lang en golvend, met fijne stekeltjes langs de rand; groen tot bronskleurig met twee lichte lengtestrepen.

Kleur

Op een lichte plek zijn de strepen roze of crème; op een te donkere plek vergroent het blad en vervagen ze.

Bloem

Kleine, witte bloemetjes diep verborgen midden in de rozet; ze zijn onopvallend.

Wortels

Kort en ondiep: een brede, lage pot past het best.

Planten: maart–april

Waarom in je tuin?

• Kleurrijk, getekend blad in groen, roze en crème, het hele jaar door.
• Klein en plat: past in een kleine schaal, terrarium of flessentuin.
• Groenblijvend en makkelijk te combineren met andere planten die van vochtige lucht houden.
• Maakt jonge plantjes aan de voet, zodat je zonder moeite meer planten krijgt.
• Past in een lichte kamer zonder directe zon.

Waar staat een cryptanthus graag?

• Helder licht zonder felle zon: een plek achter een oost- of westraam of iets verder van een zuidraam.
• Losse, luchtige grond met veel humus: een mengsel van potgrond voor bromelia’s of orchideeën met wat schors en perliet; zuur tot neutraal.
• Gelijkmatig licht vochtig, niet nat.
• Warm: 18–24 °C, nooit onder 15 °C. Houd hem uit de buurt van tocht.
• Houd de lucht vochtig: ideaal in een terrarium of op een schaal met vochtige kleikorrels.

Licht

Licht, zonder felle zon

Potgrond

Gewone potgrond of luchtige, humusrijke potgrond

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Water geven

Gewoon

Grootte

0,15 m hoog, 0,3 m breed

Temperatuur

Minimum 15 °C

Mooi samen met

• Fittonia: Zelfde warmte en vochtigheid, met fijn getekend blad in roze of wit.
• Mosvaren (Selaginella): Een zachte, groene bodembedekker in een terrarium.
• Guzmania: Een andere bromelia met hoge, felle bloeiwijzen boven de platte rozet.
• Varens: Houden de lucht vochtig en geven een groene achtergrond.

Hoe en wanneer plant je een cryptanthus?

Planten in maart–april.

1. Verpot in maart–april, wanneer de plant uit de pot groeit of als de jonge plantjes los zijn.
2. Kies een brede, lage pot met afvoergaten; de wortels zijn kort en ondiep.
3. Vul met een luchtig mengsel van potgrond, fijne schors en perliet, dat vocht vasthoudt maar goed doorlaat.
4. Zet de plant even diep als eerst, met de rozet op de grond, en druk de grond zachtjes aan.
5. Geef een beetje water en zet hem op een warme, lichte plek zonder directe zon.

Verzorgen

Water

Houd de grond licht vochtig. In de zomer ongeveer wekelijks water geven, in de winter minder. Gebruik regenwater of ander kalkarm water en geef het aan de grond, niet in het hart van de rozet.

Bemesten

Van april tot september eens per maand een kwart dosis voeding voor groene planten. In de winter niet.

Luchtvochtigheid

Houd hem op een schaal met vochtige kleikorrels of in een terrarium. Nevel het blad af en toe.

Licht

Veel licht zonder felle zon: te weinig licht kost kleur, te veel zon geeft bruine plekken.

Opruimen

Verwijder dode buitenbladeren en haal jonge plantjes los als ze genoeg wortels hebben.

Tip: Een kleine bodembromelia, mooi in een terrarium of flessentuin. Houd de grond licht vochtig, geef kalkarm water en zet hem uit de zon.

Wanneer snoei je een cryptanthus?

Wanneer: Hij wordt niet gesnoeid. Verwijder het hele jaar door dode of verdorde bladeren.

Hoe:

• Trek dode buitenbladeren voorzichtig aan de voet weg of knip ze af.
• Knip bruine bladtoppen bij met een scherpe schaar, in de vorm van het blad.
• Na de bloei sterft de moederrozet langzaam af: knip hem weg zodra hij dor is.
• Gebruik een schone schaar om infecties te voorkomen.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Jonge plantjes

In het voorjaar (maart–april) groeien er jonge plantjes aan de voet van de moederplant. Maak ze los als ze ongeveer een derde van de moederplant zijn, zo mogelijk met een paar wortels, en pot ze apart op in vochtige bromeliagrond.

Zaad

Zaaien kan, maar het duurt jaren voor er een mooie plant is; jonge plantjes zijn veel sneller.

Hoe komt een cryptanthus de winter door?

• Niet winterhard: hij heeft minstens 15 °C nodig en voelt zich het best bij 18–22 °C.
• Geef minder water: de grond moet licht vochtig blijven, maar niet nat. Niet bemesten.
• Zet hem niet op een koude vensterbank en niet boven een radiator; droge lucht geeft bruine bladtoppen.

Ziektes en plagen

• Bruine bladtoppen: Droge lucht, kalkrijk water of te weinig water. Gebruik kalkarm water, verhoog de luchtvochtigheid en knip de toppen bij.
• Rot in de rozet: Door te veel water of kou. Laat de grond tussendoor iets drogen, gebruik een lichtere grond en zet hem warmer.
• Verbleekt blad: Te weinig licht: de strepen vervagen. Zet hem lichter, maar niet in de felle zon.
• Schildluis en wolluis: Bruine schildjes of witte pluisjes aan de voet van de bladeren. Dep met een wattenstaafje met alcohol of veeg met een vochtige doek en herhaal wekelijks.

Het jaar rond

• Januari: Rust: weinig water, geen voeding. Warm en licht.
• Februari: Rust: weinig water. Uit de buurt van radiatoren.
• Maart: Verpotten en jonge plantjes losmaken. Meer water geven.
• April: Verpotten. Beginnen met voeding (kwart dosis).
• Mei: Groeiseizoen: eens per week water, vochtige lucht.
• Juni: Groeiseizoen: water en voeding. Beschermen tegen felle zon.
• Juli: Groeiseizoen: water en voeding.
• Augustus: Groeiseizoen: water en voeding. Letten op schildluis.
• September: Laatste voeding. Langzaam minder water.
• Oktober: Minder water. Warm houden.
• November: Rust: weinig water, geen voeding.
• December: Rust: warm en licht, uit de buurt van radiatoren.

Wist je dat?

• De naam komt uit het Grieks: kryptos (verborgen) en anthos (bloem), omdat de bloemetjes diep in de rozet verstopt zitten.
• De soortnaam bivittatus betekent ‘met twee linten’ en verwijst naar de twee lengtestrepen op elk blad.
• Hij hoort bij de bromeliafamilie, waartoe ook de ananas behoort.