Ananas

Hoe herken je een ananas?

Groeivorm

Brede, open rozet van 60–80 cm hoog en even breed.

Blad

Stijf, smal en gootvormig, grijsgroen; de rand draagt vaak scherpe stekeltjes en de top is puntig.

Bloem

Na enkele jaren een dichte, kegelvormige aar met kleine paarse tot violette bloempjes op een stevige stengel uit het hart.

Vrucht

Een samengestelde vrucht met een nieuwe bladkroon bovenop; binnen blijft ze meestal kleiner dan in de winkel.

Wortels

Een vrij klein, ondiep wortelgestel: een niet te grote pot volstaat.

Oogst en vruchten: januari–december · Planten: april–mei

Waarom in je tuin?

• Een gratis plant uit de kroon van een gekochte vrucht.
• Een exotische, sculpturale rozet die het hele jaar mooi blijft.
• Kan na enkele jaren een eetbare vrucht geven.
• Verdraagt droge kamerlucht en een keer vergeten gieten.
• Een leuk kweekproject om samen met kinderen te volgen.

Waar staat een ananas graag?

• Zo licht mogelijk: een zonnige vensterbank, ook op het zuiden.
• Warm: liefst 20–25 °C en nooit onder 15 °C.
• Luchtige, goed doorlatende potgrond, licht zuur, bijvoorbeeld gemengd met wat orchideeënschors of zand.
• Droog tot normaal vochtig: laat de grond tussen twee gietbeurten opdrogen.
• Genoeg ruimte rondom: de bladeren worden breed en zijn scherp.

Licht

Zonnig

Potgrond

Gewone potgrond of luchtige, humusrijke potgrond

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Water geven

Weinig of gewoon

Grootte

0,8 m hoog, 0,8 m breed

Temperatuur

Minimum 15 °C

Mooi samen met

• Vetplanten: Delen dezelfde zonnige vensterbank en houden ook van weinig water.
• Cactussen: Zelfde lichte plek en droge verzorging.
• Aloë: Ook een zonminnende rozetplant met stevig blad.
• Tillandsia: Kleine verwanten uit dezelfde familie, mooi naast de ananas.
• Yucca: Een stoere, architecturale kamerplant met dezelfde voorkeur voor licht.

Hoe en wanneer plant je een ananas?

Planten in april–mei.

1. Draai in april–mei de bladkroon los van een rijpe, gezonde ananas en haal de onderste bladeren weg, zodat 2–3 cm stengel vrij komt.
2. Laat de kroon enkele dagen drogen tot de wonde dicht is.
3. Zet hem 2–3 cm diep in een pot van 12–15 cm met luchtige, licht zure potgrond.
4. Geef een beetje water en zet hem warm en licht. Na enkele weken verschijnen wortels en nieuw blad in het hart.
5. Verpot na een jaar naar een pot van ongeveer 20 cm; groter is meestal niet nodig.
6. Kies een stevige, zware pot: de grote rozet valt anders makkelijk om.

Verzorgen

Water

Matig: laat de grond tussen twee beurten opdrogen. Gebruik lauw, liefst kalkarm water.

Bemesten

Van april tot september om de drie à vier weken een halve dosis kamerplantenmest.

Luchtvochtigheid

Verdraagt droge lucht, maar af en toe vernevelen doet hem goed.

Verpotten

Zelden nodig; om de twee jaar in het voorjaar, enkel als de pot te klein wordt.

Oogsten

De vrucht is rijp als ze geel kleurt en zoet ruikt. Snijd ze af en eet ze vers, bijvoorbeeld in een fruitsla.

Tip: Wil een plant van enkele jaren oud niet bloeien, zet hem dan een week samen met een rijpe appel in een doorzichtige plastic zak: het gas dat de appel afgeeft, kan de bloei op gang brengen.

Wanneer snoei je een ananas?

Wanneer: Een ananas wordt niet gesnoeid. Je verwijdert enkel droge bladeren en na de oogst de oude moederplant.

Hoe:

• Trek of knip verdroogde onderste bladeren weg.
• Na de oogst sterft de moederplant langzaam af; laat de zijscheuten eerst flink groeien.
• Snijd daarna de oude rozet weg of pot de zijscheuten apart.
• Draag handschoenen: de bladranden zijn scherp.

Let op: De bladranden en bladpunten zijn scherp: draag handschoenen bij het verpotten.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Bladkroon

In april–mei de kroon van een rijpe ananas losdraaien, de onderste bladeren weghalen, enkele dagen laten drogen en 2–3 cm diep in luchtige grond zetten.

Zijscheuten

Na de vrucht verschijnen scheuten aan de voet. Laat ze 15–20 cm groot worden, snijd ze los en pot ze apart op.

Hoe komt een ananas de winter door?

• Kamerplant: nooit onder 15 °C en geen koude tocht.
• Geef in de winter minder water, enkel als de grond helemaal droog is, en geen mest.
• Zet hem op de lichtste plek in huis, maar niet tegen koud vensterglas.
• Droge lucht van de verwarming verdraagt hij vrij goed; af en toe vernevelen helpt.

Ziektes en plagen

• Wortelrot: De bladeren worden bruin aan de voet en de rozet komt los. Te veel water: giet minder en gebruik luchtige grond.
• Wolluis en schildluis: Witte plukjes of bruine schildjes aan de bladvoet. Wegvegen met een wattenstaafje gedrenkt in alcohol.
• Geen bloei: De plant is nog te jong of staat te donker. Zet een plant van enkele jaren een week samen met een rijpe appel in een doorzichtige plastic zak.
• Bleek, slap blad: Te weinig licht. Zet hem op een zonnigere plek.

Het jaar rond

• Januari: Weinig water. Lichtste plek in huis.
• Maart: Iets meer water geven naarmate het lichter wordt.
• April: Bladkroon laten wortelen. Verpotten indien nodig.
• Mei: Bladkroon planten. Beginnen met bijmesten.
• Juni: Groei. Om de drie à vier weken bijmesten.
• Juli: Oudere planten eventueel met een appel tot bloei aanzetten.
• Augustus: Groei. Water geven als de grond droog is.
• September: Laatste keer bijmesten.
• Oktober: Minder water geven.
• November: Rust: weinig water, geen mest.
• December: Licht en warm zetten, weg van koud vensterglas.

Eetbaar en bruikbaar

Vruchten (januari–december)

Een ananas in een pot draagt zelden, en pas na twee à drie jaar of later: uit het hart van de rozet komt dan een bloeistengel, en ongeveer een half jaar later is de vrucht rijp. Een vast seizoen is er dus niet: het hangt af van wanneer de plant bloeide. De vrucht blijft meestal kleiner dan in de winkel. Ze is rijp als ze van onder naar boven goudgeel kleurt, aan de voet zoet ruikt en een heel klein beetje meegeeft. Laat ze aan de plant rijpen: na het plukken wordt een ananas niet zoeter meer. Snijd de vrucht af met een stukje steel, snijd de kroon eraf en de schil weg, haal de bruine ‘oogjes’ eruit en eet het vruchtvlees vers, in een fruitsalade of een salsa. De kroon kan je opnieuw laten wortelen.

Bewaring

Een rijpe ananas houdt twee à drie dagen op kamertemperatuur. Gesneden stukken bewaar je in een gesloten doos 3 à 4 dagen in de koelkast, of je vriest ze los van elkaar in, tot 3 maanden: lekker in smoothies en sorbet.

Fermenteren

Van de schil en het harde hart maak je tepache, een licht gegiste, frisse drank uit Mexico: met suiker, water en wat kaneel gist hij in twee à drie dagen op kamertemperatuur.

Let op: Eet enkel rijpe vruchten: een onrijpe ananas is erg zuur en prikt in de mond en de keel. Ook rijpe, verse ananas bevat bromelaïne, een enzym dat eiwitten afbreekt: na veel stukken kunnen je lippen en tong prikken of gevoelig worden. Koken maakt het enzym onwerkzaam. Daarom wordt gelatine met verse ananas niet stijf, en wordt verse ananas in yoghurt of room na een tijdje bitter: voeg hem pas vlak voor het opdienen toe. De schil, de oogjes en het blad eet je niet; de bladranden en punten zijn scherp. Tepache bevat een beetje alcohol, meer naarmate hij langer gist. Eet geen vruchten van een gekochte sierananas in bloei of met vrucht: sierplanten worden soms behandeld met middelen die voor voedsel niet toegelaten zijn.

Eten en gebruiken doe je op eigen risico: zie de gebruiksvoorwaarden.

Recepten

• Ananassalsa met rode peper en koriander (Gerecht · 4 personen · 15 min)
• Tepache (gegiste ananasdrank) (Fermentatie · ± 1 liter · 15 min + 2 à 3 dagen gisten)

Wist je dat?

• Christoffel Columbus maakte in 1493 op het eiland Guadeloupe kennis met de ananas.
• In de 17e en 18e eeuw kweekten rijke Europeanen ananassen in verwarmde serres: een vrucht op tafel was een statussymbool.
• Verse ananas bevat een enzym dat eiwitten afbreekt: daarom wordt een dessert met gelatine en verse ananas niet stijf. Met ananas uit blik lukt het wel.