Brem

Hoe herken je een brem?

Groeivorm

Dichte, ronde struik van 1–1,2 m hoog en tot 1,5 m breed, met talrijke dunne, overhangende twijgen.

Twijgen en blad

Groene, fijn geribde twijgen die een groot deel van het werk van de bladeren overnemen. Het blad is klein, smal en grijsgroen en valt vroeg af.

Bloem

Kleine, roomgele vlinderbloemen, alleen of per twee langs de hele lengte van de twijgen, in april–mei.

Geur

De bloemen hebben een zware, zoetige geur die niet iedereen aangenaam vindt.

Vrucht

Na de bloei kleine, platte peulen met giftige zaden.

Wortels

Een diepe penwortel met wortelknolletjes waarin bacteriën stikstof uit de lucht vastleggen. Verplanten verdraagt hij slecht.

Bloei: april–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Een overvloedige voorjaarsbloei: in april–mei zit elke twijg vol roomgele bloemen.
• De bloemen trekken bijen en hommels.
• Ideaal voor arme, droge zandgrond: hij legt zelf stikstof vast en heeft geen mest nodig.
• De groene twijgen geven ook in de winter structuur, al valt het kleine blad vroeg af.
• Compact genoeg voor een kleine tuin, een rotstuin, een talud of een grote pot.

Waar staat een brem graag?

• Volle zon: in de schaduw bloeit hij nauwelijks en wordt hij slap en kaal.
• Arme, droge, goed doorlatende grond: zand of lichte leem, zuur tot neutraal.
• Geen natte of zware grond: daar rotten de wortels in de winter.
• Een open, warme plek; wat beschutting tegen harde wind voorkomt dat de twijgen uit vorm waaien.
• Reken op 1–1,5 m ruimte per plant; als lage haag of op een talud op 80–100 cm.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Droog

Grootte

1,2 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Struikheide: Houdt van dezelfde arme, zure en zonnige grond; samen een kleurrijke, onderhoudsarme heidetuin.
• Lavendel: Bloeit in de zomer, na de brem, en zet zilvergrijs blad naast de groene twijgen.
• Blauw schapengras: Blauwe graspollen naast de gele bloemen, op dezelfde droge plek.
• Zonneroosje: Een lage bodembedekker voor vooraan, voor zon en droogte.
• Blauwe druifjes: Blauwe bloempjes aan de voet, die in april samen met de brem bloeien.

Hoe en wanneer plant je een brem?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Kies een jonge plant in pot: brem slaat slecht aan als de penwortel beschadigd raakt, en een grotere plant verplanten lukt zelden.
3. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot; meng op zwaardere grond grof zand of grind door de aarde. Geen compost of mest.
4. Haal de plant voorzichtig uit de pot zonder de kluit te breken en zet hem even diep als in de pot.
5. Giet goed aan en geef het eerste jaar water bij langdurige droogte.
6. Zet in een winderige tuin het eerste jaar een kort steunpaaltje.

Verzorgen

Water

Alleen het eerste jaar bij droogte. Daarna kan hij zonder; te veel water is erger dan te weinig.

Bemesten

Niet nodig: hij legt zelf stikstof vast. Mest maakt hem slap en verkort zijn leven.

Na de bloei

Kort elk jaar de uitgebloeide twijgen in (zie snoeien); zo vormt hij minder zaad en blijft hij dicht.

Sneeuw

Schud natte sneeuw van de struik, anders splijten de twijgen of buigen ze uit vorm.

Levensduur

Brem leeft niet lang: na een jaar of tien wordt hij vaak kaal en houtig. Vervang hem dan door een jonge plant.

Tip: Begin al bij een jonge plant elk jaar na de bloei te snoeien: zo blijft de struik dicht en compact. Een kaal geworden brem vervang je beter door een nieuwe plant.

Wanneer snoei je een brem?

Snoeimaanden: mei–juni.

Wanneer: Meteen na de bloei, eind mei of in juni. Begin al bij een jonge plant en snoei elk jaar, anders wordt hij snel kaal.

Hoe:

• Kort de twijgen die gebloeid hebben in met hoogstens twee derde, net boven een jonge zijscheut.
• Blijf altijd in het groene, jonge hout: knip nooit in de oude, bruine takken.
• Knip dode en gebroken twijgen weg.
• Een oude, kale brem verjong je niet door hard te snoeien: vervang hem door een jonge plant.

Let op: Uit oud, bruin hout loopt brem niet meer uit: wie daarin knipt, houdt kale stompen over.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfrijpe stekken

In juli–augustus stekken van 8–10 cm van jonge zijscheuten, liefst met een hieltje oud hout. In zanderige stekgrond in een koude bak of onder plastic. Pot ze in het voorjaar apart op, voor de penwortel te lang wordt.

Zaaien

Niet zinvol: als hybride komt hij niet zuiver uit zaad. Neem stekken of koop een jonge plant.

Hoe komt een brem de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in België komt hij gewone winters zonder bescherming door.
• Natte grond in de winter is gevaarlijker dan vorst: zorg voor een goede afwatering.
• Schud zware sneeuw van de twijgen, zodat ze niet splijten.
• In een pot: zet hem tegen een beschutte muur, wikkel de pot in jute en hou de grond eerder droog.

Ziektes en plagen

• Kaal worden: De struik wordt onderaan houtig en kaal en bloeit alleen nog aan de toppen. Voorkom het met een jaarlijkse snoei na de bloei; een oude plant vervang je.
• Wortelrot: Plots afstervende takken op natte, zware grond. Er is weinig meer aan te doen: plant een nieuwe brem op een drogere plek of in een verhoogd bed.
• Bladluis: Op jonge scheuten in het voorjaar. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.
• Bremgalmijt: Kleine, bloemkoolachtige knobbels op de twijgen, veroorzaakt door een mijt. Knip aangetaste twijgen weg en gooi ze bij het restafval.

Het jaar rond

• Januari: Natte sneeuw van de twijgen schudden.
• Maart: Planten. Geen mest geven.
• April: Begin van de bloei; bijen en hommels op de bloemen.
• Mei: Volle bloei. Meteen na de bloei de uitgebloeide twijgen inkorten.
• Juni: Snoeien na de bloei afronden, voor de peulen rijpen.
• Juli: Halfrijpe stekken nemen. Jonge planten water geven bij droogte.
• Augustus: Stekken nemen.
• September: Planten.
• Oktober: Planten in pot nog voor de winter.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Brem en Spaanse brem zijn in al hun delen giftig, vooral de zaden in de peulen: de alkaloïden erin geven onder meer misselijkheid en braken. De platte peulen lijken op die van erwten of bonen, en de gele bloemen zijn geen eetbare bloemen. Leer kinderen dat ze de peulen niet openmaken, en plant brem niet in of aan een weide: paarden, schapen en geiten, en ook honden en katten, kunnen er ziek van worden. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Hij ontstond rond 1867 als toevallige kruising in een kwekerij in Warminster, in het zuiden van Engeland; daar komt zijn Engelse naam vandaan.
• Zijn ouders zijn twee bremsoorten uit Zuidwest-Europa: Cytisus multiflorus, met witte bloemen, en de geelbloeiende Cytisus purgans.
• Praecox betekent ‘vroeg’: hij bloeit eerder dan de meeste andere bremsoorten.