Struikganzerik

Hoe herken je een struikganzerik?

Groeivorm

Dichte, ronde, sterk vertakte struik van ongeveer 1 m hoog en 1,2 m breed.

Blad

Geveerd, met meestal 5 smalle blaadjes van 1–2 cm; grijsgroen en zijdeachtig behaard. Bladverliezend.

Bloem

Schotelvormige bloemen van 2–3 cm met vijf ronde kroonblaadjes, alleen of in kleine groepjes, van juni tot oktober.

Kleur

Geel bij de soort; rassen in wit, crème, lichtgeel, oranje, roze en rood.

Schors

Bruine schors die op oudere takken in reepjes afschilfert.

Bloei: juni–oktober · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Een van de langst bloeiende struiken: van juni tot oktober komen er steeds nieuwe bloemen.
• IJzersterk: winterhard tot ongeveer −40 °C en, eens ingegroeid, goed bestand tegen droogte.
• Bijen, zweefvliegen en vlinders vinden makkelijk hun weg in de open bloemen.
• Blijft compact: ideaal als lage haag, in een border, op een talud of in een grote pot.
• Tevreden met bijna elke grond, van zand tot klei en van zuur tot kalkrijk.

Waar staat een struikganzerik graag?

• Volle zon geeft de rijkste bloei; halfschaduw kan ook. Oranje, roze en rode rassen houden hun kleur beter met wat middagschaduw.
• Zand, leem of klei, zuur, neutraal of kalkrijk: hij is niet kieskeurig, als de grond maar doorlaat.
• Droge tot normale grond; eens ingegroeid verdraagt hij droogte goed, maar stilstaand water in de winter niet.
• Reken op 1–1,2 m ruimte per plant; voor een lage haag plant je 50–60 cm uit elkaar.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

1 m hoog, 1,2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -40 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Blauwpaarse aren naast de gele bloemen, op dezelfde zonnige, droge plek.
• Kattenkruid: Bloeit ook lang en houdt van dezelfde zon.
• Lampenpoetsersgras: Geeft beweging en een luchtig contrast met de ronde struik.
• Blauwe spirea: Blauwe bloemen in de nazomer, een mooi contrast met geel.
• Steppesalie: Paarse aren in de vroege zomer, ook tevreden met droge grond.

Hoe en wanneer plant je een struikganzerik?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat dat twee keer zo breed is als de kluit en meng er wat compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 1 m afstand tussen losse struiken, of 50–60 cm voor een lage haag.
5. Geef meteen ruim water, en het eerste jaar opnieuw bij droogte.
6. Een dunne mulchlaag van compost of houtsnippers houdt het onkruid weg.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte; daarna enkel in lange hete periodes, zeker in een pot.

Bemesten

In maart, na de snoei, wat compost. Te veel mest geeft veel blad en minder bloemen.

Mulchen

Een laag compost of houtsnippers in het voorjaar houdt vocht vast en onkruid weg.

Uitgebloeide bloemen

Hoeven niet weg: de kroonblaadjes vallen vanzelf af en de struik bloeit gewoon door.

In een pot

Goed mogelijk in een pot van minstens 40 cm met potgrond voor buitenplanten; in de zomer geregeld water geven.

Tip: Geef oranje en rode rassen een plek met wat middagschaduw: in de felle zon verbleken die kleuren snel.

Wanneer snoei je een struikganzerik?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: In maart, voor de nieuwe groei begint. Hij bloeit op hout van dit jaar, dus snoeien in het voorjaar kost geen bloemen.

Hoe:

• Knip ongeveer een derde van de takken terug, of kort de hele struik met een derde in voor een compacte vorm.
• Haal elk jaar een paar van de oudste, grijze takken aan de voet weg, zodat de struik jong blijft.
• Verwijder dode en zwakke takjes uit het midden.
• Een verwaarloosde struik verjong je over twee à drie jaar door telkens een deel van de oudste takken aan de grond weg te nemen.

Let op: Scheer niet alleen het buitenste laagje met de heggenschaar: haal ook oude takken weg, anders wordt de struik van binnen kaal en houterig.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zachte stekken

In juni–juli: stekken van 8–10 cm van niet-bloeiende scheuten, onderste bladeren weg, in vochtige stekgrond onder plastic. Ze wortelen vlot binnen enkele weken.

Halfrijpe stekken

In augustus–september, in een pot buiten op een beschutte plek of in een koude bak; in het voorjaar oppotten.

Afleggen

In het voorjaar een lage tak in de grond vastpinnen; na een jaar loskoppelen en verplanten.

Hoe komt een struikganzerik de winter door?

Winterhard tot −40 °C.

• Een van de meest winterharde struiken: tot ongeveer −40 °C, dus in België nooit bescherming nodig.
• Hij verliest in de herfst zijn blad; de fijne, bruine takken blijven in de winter netjes staan.
• In een pot is hij ook winterhard, maar zorg dat het water weg kan: een natte, bevroren kluit is schadelijker dan de kou zelf.

Ziektes en plagen

• Spint: In hete, droge zomers en tegen een warme muur: het blad wordt fijn gespikkeld en grauw, soms met fijne webjes. Geef water, spuit het blad nat en kies een luchtigere plek.
• Kale, houterige struik: Gevolg van jarenlang niet of alleen oppervlakkig snoeien. Haal elk voorjaar wat oude takken aan de voet weg.
• Verbleekte bloemen: Oranje, roze en rode rassen verkleuren in felle zon en hitte. Een plek met lichte middagschaduw helpt; bij koeler weer in de herfst wordt de kleur weer dieper.
• Weinig bloemen: Te veel schaduw of te veel mest. Geef meer zon en bemest minder.

Het jaar rond

• Maart: Snoeien: een derde van de takken terug. Compost geven. Planten.
• April: Planten. Mulch aanbrengen.
• Juni: Begin van de bloei. Zachte stekken nemen.
• Juli: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• Augustus: Bloei. Halfrijpe stekken nemen.
• September: De bloei gaat door.
• Oktober: Laatste bloemen. Planten.
• November: Planten. Het blad valt af.
• December: Rust.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Hij heette lang Potentilla fruticosa en wordt vaak nog onder die naam verkocht; fruticosa betekent ‘struikvormig’.
• Hij groeit wild in koude en bergachtige streken van Europa, Azië en Noord-Amerika, van de Pyreneeën tot de Himalaya en Canada.
• In Groot-Brittannië en Ierland groeit hij wild op enkele plekken, zoals in Upper Teesdale en in de Burren.