
Foto: Photo by and (c)2007 Derek Ramsey (Ram-Man), GFDL 1.2 · bron
Vaste plant · Asteraceae
Gele zonnehoed
Echinacea paradoxa
In andere talen: Échinacée jaune (Français) · Yellow coneflower (English)
De gele zonnehoed komt uit het Ozarkgebergte in het zuiden van de Verenigde Staten, waar hij groeit op open, rotsige prairies en kalkrijke hellingen. Hij vormt een pol van smalle, lancetvormige bladeren met stevige stengels tot zo’n 80 cm. Van juni tot augustus draagt hij heldergele, sierlijk afhangende straalbloemen rond een donkerbruin, stekelig hart. Het is de enige wilde zonnehoed met gele bloemen, en kwekers gebruikten hem om de gele en oranje zonnehoedhybriden te maken. Bijen en vlinders bezoeken de bloemen, en in de winter eten vogels de zaden uit de kegels.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Droog tot normaal
geen natte voeten
Grond
Zand of leem
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -30 °C
Grootte
0,8 m
hoog, 0,45 m breed
Bloei
juni–augustus
| Snoeimaanden | maart |
|---|---|
| Hoogte | 0,8 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen, vlinders en vogels |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | juni–augustus |
Herkennen
Hoe herken je een gele zonnehoed?
- Groeivorm
- Rechtopgaande pol van 60–80 cm hoog en zo’n 45 cm breed, met weinig vertakte stengels.
- Blad
- Smal lancetvormig en donkergroen, vooral aan de voet van de plant.
- Bloem
- Bloemhoofdjes met lange, smalle, naar beneden hangende straalbloemen rond een kegelvormig hart.
- Kleur
- Heldergeel, met een donkerbruin tot chocoladekleurig hart.
- Wortels
- Dik en diepgaand: eens ingeworteld verdraagt hij droogte, maar verplanten heeft hij liever niet.
Bloei: juni–augustus · Zaaien: maart–april · Planten: april–mei · Snoeien: maart
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Een zeldzame kleur bij zonnehoeden: helder geel met een donker hart.
- Lange bloei van juni tot augustus, met een natuurlijke, prairieachtige uitstraling.
- Een topplant voor bijen en vlinders, die op het brede hart landen.
- De zaadkegels blijven in de winter staan en voeden vogels zoals putters.
- Eens ingeworteld droogtebestendig: geschikt voor prairie- en grindtuinen.
Waar staat een gele zonnehoed graag?
- Volle zon: in de schaduw bloeit hij nauwelijks en zakt hij uit.
- Goed drainerende zand- of leemgrond; zuur, neutraal of kalkrijk is goed.
- Droog tot normaal in de zomer, maar nooit nat in de winter: natte voeten zijn zijn grootste vijand.
- Vermijd zware, natte klei, of verbeter ze eerst met grind en plant iets hoger.
- Plant op 40–45 cm afstand, in groepjes van 3–5 voor een natuurlijk effect.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand of leem
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Droog of normaal
- Grootte
- 0,8 m hoog, 0,45 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -30 °C)
Mooi samen met
- Rode zonnehoed: Roze en gele zonnehoeden samen geven een vrolijke prairiesfeer.
- Vingergras: Een luchtig prairiegras dat in de herfst mooi verkleurt.
- Dropplant: Blauwpaarse aren met anijsgeur, ook geliefd bij bijen.
- Steppesalie: Blauwe aren als contrast, voor dezelfde zonnige, droge plek.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een gele zonnehoed?
Planten in april–mei.
- Plant in april–mei, zodat hij voor de winter goed kan inwortelen.
- Maak een plantgat dubbel zo groot als de pot; in zware grond meng je er grind of grof zand door.
- Zet de plant even diep als in de pot; plant hem niet in een kuiltje waar water kan blijven staan.
- Houd 40–45 cm afstand tussen de planten.
- Geef bij het planten flink water en de eerste zomer bij droogte.
- Mulch met grind in plaats van compost of schors, zeker rond de stengelvoet.
Verzorgen
- Water
- Het eerste jaar bij droogte. Daarna alleen nog bij lange droge periodes.
- Bemesten
- Niet nodig; in rijke grond worden de stengels slap.
- Uitgebloeide bloemen
- Knip ze in juli weg voor nieuwe bloemen, maar laat vanaf augustus de kegels staan voor de vogels.
- Slakken
- Bescherm de jonge scheuten in het voorjaar: slakken zijn er dol op.
- Verplanten
- Liever niet: de dikke wortels herstellen traag.
Tip: Plant hem in het voorjaar op een plek waar de grond in de winter nooit nat blijft, bijvoorbeeld op een helling of in een verhoogd bed met grind: zo komt hij elk jaar terug.
Wanneer snoei je een gele zonnehoed?
Snoeimaanden: maart.
Wanneer: Hij wordt nauwelijks gesnoeid. Laat de stengels de hele winter staan en knip ze in maart weg.
Hoe:
- Knip in maart de dode stengels af tot vlak boven de nieuwe scheuten aan de voet.
- In de zomer kun je uitgebloeide bloemen wegknippen tot op het eerstvolgende blad, voor een langere bloei.
- Laat vanaf eind augustus de zaadkegels staan voor de vogels en als silhouet in de winter.
Let op: Knip in de herfst niet alles af: de zaadkegels zijn wintervoedsel voor vogels.
Vermeerderen
- Zaaien
- In maart–april binnen. Het zaad kiemt beter na een koudeperiode: zet de gezaaide pot eerst enkele weken in de koelkast en daarna op een lichte, warme plek.
- Scheuren
- Kan in het voorjaar bij oudere pollen, maar hij herstelt traag; zaaien is meestal de betere keuze.
Hoe komt een gele zonnehoed de winter door?
Winterhard tot −30 °C.
- Winterhard tot ongeveer −30 °C: kou is in België geen probleem.
- Natte, koude grond is wel een risico: zorg voor een goede drainage en geen dikke laag natte mulch op de voet.
- Laat de zaadkegels staan als voer voor vogels en als silhouet in de winter.
- In een pot: zet de pot onder een afdak, zodat de grond niet doornat wordt.
Ziektes en plagen
- Wortelrot: De plant komt in het voorjaar niet meer op na een natte winter. Plant op een drainerende plek of in een verhoogd bed.
- Slakken: Jonge scheuten worden in het voorjaar kaalgevreten. Controleer ’s avonds, vang ze weg of gebruik een slakkenkraag.
- Meeldauw: Wit poeder op de bladeren laat in de zomer. Geef de plant ruimte en een zonnige plek.
- Wegkwijnen: In zware of rijke grond wordt de pol na een paar jaar zwakker. Plant hem op een schralere, drogere plek of zaai bij.
Het jaar rond
- Maart: Dode stengels wegknippen. Binnen zaaien; de zaaipot eerst enkele weken koud zetten.
- April: Planten. Jonge scheuten beschermen tegen slakken.
- Mei: Planten. Voorgezaaide planten uitplanten.
- Juni: Begin van de bloei. Bijen en vlinders op bezoek.
- Juli: Volle bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen.
- Augustus: Einde van de bloei. Kegels laten staan voor de vogels.
- September: Zaadkegels laten staan. Jonge planten niet meer verplanten.
- November: Stengels en kegels laten staan als wintersilhouet.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
- Vlinders
- Nectar voor dagvlinders.
- Vogels
- Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Paradoxa verwijst naar de ‘tegenstrijdige’ gele kleur, in een geslacht waarvan de andere soorten roze, paars of wit bloeien.
- Echinacea komt van het Griekse echinos, egel, naar het stekelige bloemhart.
- Veel gele en oranje zonnehoeden in tuincentra stammen af van kruisingen met deze soort.