Gevlekt leverkruid

Hoe herken je een gevlekt leverkruid?

Groeivorm

Brede pol van stevige, rechtopgaande stengels, 1,5–1,8 m hoog en ongeveer 1 m breed.

Stengels

Groen met purperen vlekken of helemaal purper, stevig en onvertakt tot aan de bloeiwijze.

Blad

Lancetvormig, 6–20 cm, getand, in kransen van drie tot vijf rond de stengel.

Bloem

Brede, vlakke tot licht gewelfde schermen van kleine purperroze bloempjes, van juli tot september.

Geur

Zoet, vooral op warme, windstille dagen.

Wortels

Een stevige, vezelige wortelstok; de pol wordt langzaam breder.

Bloei: juli–september · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en mei

Waarom in je tuin?

• Een van de beste vlinderplanten voor de late zomer: dagpauwogen, atalanta’s en kleine vossen komen er graag op af.
• Geeft hoogte en structuur achteraan in de border of aan de vijverrand.
• Lange bloei van juli tot september, met een zoete geur op warme dagen.
• De stengels en zaadhoofden blijven tot in de winter staan en bieden insecten een schuilplaats.
• Houdt van vochtige tot natte grond, waar veel andere borderplanten het moeilijk hebben.

Waar staat een gevlekt leverkruid graag?

• Volle zon of lichte halfschaduw; in de zon is de bloei het rijkst en blijven de stengels steviger.
• Leem, klei of veen, zuur, neutraal of kalkrijk; voedzame grond met veel humus.
• Normale tot natte grond die nooit uitdroogt: ideaal aan een vijverrand of in een natte border.
• Liefst beschut tegen harde wind, al zijn de stengels meestal sterk genoeg.
• Reken op 80–100 cm per plant, achter in de border of als solitair.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem, klei of veen

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal of nat

Grootte

1,8 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Prachtriet: Grote siergraspluimen die samen met het leverkruid de late zomer kleuren.
• Rode zonnehoed: Roze bloemen voor vlinders in dezelfde periode.
• Kattenstaart: Paarse aren op dezelfde vochtige grond.
• Virginische ereprijs: Slanke witte of lila aren als verticaal accent.

Hoe en wanneer plant je een gevlekt leverkruid?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Graaf een ruim plantgat en meng er een paar scheppen compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 80–100 cm afstand tot andere planten.
5. Geef meteen veel water en houd de grond het eerste jaar vochtig.
6. Mulch met compost of bladaarde, zodat de grond koel en vochtig blijft.

Verzorgen

Water

Bij droogte ruim water geven: anders laat hij snel het blad hangen en worden de onderste bladeren bruin.

Bemesten

In maart–april compost of organische mest.

Mulchen

Een dikke laag compost in het voorjaar houdt de grond vochtig.

Steun

Meestal niet nodig; op rijke grond of een winderige plek kan een stevige steun helpen.

Uitgebloeide bloemen

Laat ze staan: de pluizige zaadhoofden zijn mooi in de winter.

Tip: Markeer de plek in de winter: hij komt pas laat in het voorjaar boven en wordt dan makkelijk vergeten bij het wieden of planten.

Wanneer snoei je een gevlekt leverkruid?

Snoeimaanden: maart en mei.

Wanneer: Laat de stengels de hele winter staan en knip ze in maart terug. Wil je hem lager, knip dan eind mei de stengels een derde in.

Hoe:

• Knip in maart alle oude stengels tot ongeveer 10 cm boven de grond af.
• Eind mei kun je de stengels een derde inkorten: hij blijft dan lager en steviger en bloeit iets later.
• Je kunt ook alleen de voorste stengels inkorten, zodat de pol trapsgewijs bloeit.

Let op: Knip hem niet in de herfst terug: de stengels en zaadhoofden beschermen de pol en bieden insecten een schuilplaats.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheiden

In maart–april, als de scheuten net boven de grond komen: steek met een scherpe spade stukken van de rand af. Oude pollen zijn taai en houtig.

Stekken

In april–mei stekken van 8–10 cm van jonge scheuten nemen en in vochtige stekgrond zetten.

Zaaien

Zaai in de herfst buiten in een pot; het zaad kiemt na een koude periode.

Hoe komt een gevlekt leverkruid de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Uiterst winterhard, tot ongeveer −35 °C: in België geen bescherming nodig.
• De stengels sterven af maar blijven stevig staan: laat ze tot maart staan.
• Hij loopt laat uit, vaak pas in april: markeer de plek, zodat je hem niet beschadigt bij het wieden of spitten.
• In een grote pot of bak overwintert hij buiten; laat de grond ook in de winter niet uitdrogen.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad bij droogte. Water geven en de grond vochtig houden met mulch.
• Bladluis: Op jonge toppen in het voorjaar. Spuit ze af met water; lieveheersbeestjes helpen.
• Slakken: Vreten aan de jonge scheuten in april. Raap ze ’s avonds of bescherm de scheuten met een kraag.
• Bruine onderste bladeren: Teken van droogte. Geef ruim water en mulch de grond.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels terugknippen. Planten of scheiden. Compost geven.
• April: De eerste scheuten verschijnen. Planten. Letten op slakken.
• Mei: Eind mei eventueel een derde inknippen. Stekken nemen.
• Juni: Water geven bij droogte.
• Juli: Bloei begint. Vlinders op de schermen.
• Augustus: Volle bloei. Ruim water geven bij droogte.
• September: Laatste bloei. Planten.
• Oktober: Planten. Zaad buiten zaaien.
• December: Stengels en zaadhoofden laten staan.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Maculatum betekent ‘gevlekt’: een verwijzing naar de purperen vlekken op de stengels.
• Hij heette vroeger Eupatorium maculatum en is verwant aan ons inheemse koninginnekruid, dat ook vlinders lokt.
• De Engelse naam Joe Pye weed zou verwijzen naar een man die de plant gebruikte; wie dat precies was, is niet met zekerheid bekend.