Fothergilla

Hoe herken je een fothergilla?

Groeivorm

Rechtopgaande, meerstammige en dicht vertakte struik van 2 m hoog en breed; trage groei.

Blad

Breed eirond tot rond, 5–10 cm, bovenaan grof getand, donkergroen met een blauwgroene onderkant; bladverliezend.

Bloem

Rechtopstaande, flessenborstelachtige aren van 3–5 cm, gevormd door witte meeldraden met gele helmknopjes, in april–mei.

Geur

Zoet, een beetje naar honing.

Herfstkleur

Geel, oranje, rood en purper, vaak allemaal tegelijk; het mooist in de zon.

Wortels

Fijn en vrij ondiep; met de jaren vormt hij soms wat uitlopers aan de voet.

Bloei: april–mei · Planten: maart–april en oktober–november · Snoeien: juni

Waarom in je tuin?

• Geurende witte bloemborstels in april–mei, als de tuin ontwaakt.
• Een van de mooiste herfstkleuren: geel, oranje, rood en purper aan één struik.
• Bijen en hommels vliegen op de vroege bloemen.
• Groeit traag en blijft compact: past ook in een kleinere tuin.
• Zelden ziek en weinig snoeiwerk.

Waar staat een fothergilla graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij rijker en kleurt hij het best.
• Zure, humusrijke grond: zand, leem of veen. Op kalkrijke grond krijgt hij gele bladeren.
• Normaal vochtig: niet laten uitdrogen, maar ook geen natte voeten.
• Een beschutte plek, uit de harde wind.
• Reken op 1,5–2 m ruimte per plant.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur

Vocht

Normaal

Grootte

2 m hoog, 2 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Rododendron: Dezelfde zure grond; bloeit verder in mei–juni, als de fothergilla uitgebloeid is.
• Japanse esdoorn: Samen een vuurwerk van herfstkleuren.
• Blauwe druifjes: Blauwe voorjaarsbloei aan de voet, tegelijk met de witte borstels.
• Struikheide: Dezelfde zure grond en zon; bloeit in de nazomer, als de fothergilla nog groen is.

Hoe en wanneer plant je een fothergilla?

Planten in maart–april en oktober–november.

1. Plant in maart–april of in oktober–november, als de grond niet bevroren is.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er bladcompost of rododendronaarde door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 1,5–2 m tussen de planten.
5. Giet goed aan, bij voorkeur met regenwater.
6. Mulch met bladcompost, schors of dennennaalden.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte; daarna in lange droge periodes, het liefst met regenwater.

Bemesten

In april wat bladcompost of organische mest voor zuurminnende planten.

Mulchen

Elk voorjaar een laag bladcompost of schors: zo blijft de grond koel, vochtig en zuur.

Ruimte

Plant geen grote struiken vlak ernaast: in de schaduw van de buren bloeit en kleurt hij minder.

Uitgebloeide bloemen

Hoeven niet weg; de vruchtjes zijn onopvallend.

Tip: Plant hem op een zonnige plek in zure, humusrijke grond: dan bloeit hij rijk en kleurt hij in de herfst het mooist. Zet hem vooraan in de border, waar je de geurende borstels van dichtbij ruikt.

Wanneer snoei je een fothergilla?

Snoeimaanden: juni.

Wanneer: Nauwelijks nodig. Snoei zo nodig direct na de bloei, in juni.

Hoe:

• Haal dode, zieke en kruisende takken weg.
• Knip een te lange tak terug tot een zijtak of tot aan de voet.
• Een oude struik verjong je geleidelijk door om de paar jaar een van de oudste stammen aan de voet weg te halen.

Let op: Hij bloeit op takken van vorig jaar: snoei niet in de winter of het vroege voorjaar, anders verdwijnen de bloemknoppen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen

In het voorjaar een lage tak in de grond vastpinnen en afdekken met zure aarde; na een à twee jaar loskoppelen en verplanten.

Zachte stekken

In juni stekken van 8–10 cm van jonge scheuten in zure, vochtige stekgrond onder plastic. Laat ze de eerste winter vorstvrij doorbrengen voor je ze uitplant.

Uitlopers

Bewortelde uitlopers aan de voet in maart of oktober voorzichtig afsteken en verplanten.

Hoe komt een fothergilla de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Late nachtvorst kan de bloemen in april bruin kleuren; de struik zelf heeft er geen last van.
• In een pot: kies een grote pot met rododendronaarde en zet hem beschut tegen een muur, uit de wind.

Ziektes en plagen

• Gele bladeren: Gele bladeren met groene nerven (chlorose) wijzen op te kalkrijke grond of kalkrijk gietwater. Geef regenwater en mulch met bladcompost of dennennaalden.
• Weinig herfstkleur: Te veel schaduw of te veel stikstofmest. Geef hem een zonniger plek en bemest matig.
• Bruine bladranden: Door droogte in de zomer. Geef bij droogte ruim water en mulch.
• Bevroren bloemen: Bruine bloemen na een vorstnacht in april. Er is niets aan te doen; volgend jaar bloeit hij gewoon weer.

Het jaar rond

• Februari: Rust. De bloemknoppen zijn al aangelegd.
• Maart: Planten. Bladcompost geven.
• April: Bloei: geurende witte borstels. Planten.
• Mei: Laatste bloemen; het blad loopt uit.
• Juni: Zo nodig licht snoeien na de bloei. Zachte stekken nemen.
• Juli: Water geven bij droogte, liefst regenwater.
• Augustus: Water geven bij droogte.
• Oktober: Volle herfstkleur. Planten.
• November: Planten. Gevallen blad als mulch laten liggen.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Het geslacht is genoemd naar John Fothergill, een achttiende-eeuwse Engelse arts en plantenverzamelaar die veel Noord-Amerikaanse planten kweekte.
• De witte ‘borstels’ hebben geen bloemblaadjes: ze bestaan uit de witte meeldraden van vele kleine bloempjes.
• Hij hoort bij dezelfde familie als de toverhazelaar en de Perzische ijzerboom.