Perzisch ijzerhout

Hoe herken je een perzisch ijzerhout?

Groeivorm

Brede, vaak meerstammige boom van 6–12 m met gelaagde, bijna horizontale takken.

Blad

Verspreid, 6–12 cm, omgekeerd eivormig, gaaf in de onderste helft en golvend, grof getand in de bovenste; glanzend. Herfstkleur geel, oranje, rood en purper door elkaar.

Schors

Schilfert af in plakjes, met een mozaïek van grijs, groen, roze en bruin.

Bloem

Kleine bloempjes zonder kroonblaadjes, met opvallende rode meeldraden, in februari–maart op de kale takken.

Vrucht

Kleine, behaarde, houtige doosvruchtjes.

Verschil met de toverhazelaar

De toverhazelaar is een struik met gele of oranje, lintvormige bloempjes in de winter en een gladde schors.

Verschil met de beuk

De beuk heeft blad met een gave, golvende rand en een gladde, zilvergrijze stam.

Bloei: februari–maart · Snoeien: maart–april

Herkennen per kenmerk: Rode herfstkleur · Bloei in de winter · Afbladderende schors

Lijkt op, maar is het niet

• Toverhazelaar Hamamelis: struik met gele of oranje, lintvormige bloempjes in de winter en een gladde schors. Verschil met toverhazelaar
• Beuk Fagus sylvatica: blad met een gave, golvende rand en een gladde, zilvergrijze stam. Verschil met beuk

Waarom in je tuin?

• Een van de mooiste herfstkleurders: geel, oranje, rood en purper door elkaar.
• Rode bloempjes in februari–maart en een gevlekte, afschilferende schors: ook in de winter mooi.
• Groeit traag en blijft beperkt: geschikt voor een middelgrote tuin.
• De vroege bloempjes leveren stuifmeel voor de eerste bijen.

Waar staat een perzisch ijzerhout graag?

• Zon tot halfschaduw; in de zon kleurt hij in de herfst het mooist.
• Elke goed doorlatende grond die niet uitdroogt, ook kalkrijk; geen natte voeten.
• Reken op 8 m breed of meer: hij groeit vaak breder dan hoog, dus geef hem ruimte rondom. Voor een smallere plek bestaat het rechtopgaande ras ‘Vanessa’.

Licht

Zon of halfschaduw

Grond

Elke tuingrond

Vocht

Normaal

Grootte

8 m hoog, 8 m breed

Winterhard

In heel België, geen bescherming nodig

Mooi samen met

• Toverhazelaar: Uit dezelfde familie: bloeit ook in de winter en kleurt mooi in de herfst.
• Winterheide: Bloeit in de winter aan de voet, samen met de rode meeldraden.
• Japanse esdoorn: Nog een herfstkleurder voor de middelgrote tuin, in de halfschaduw.

Hoe en wanneer plant je een perzisch ijzerhout?

1. Plant van november tot maart, met kluit of uit pot.
2. Zet hem vrij, op een plek waar je de herfstkleur en de winterbloei goed ziet.
3. Plant even diep als hij stond en geef ruim water na het planten.
4. Wil je een boom op stam, koop dan een exemplaar dat al op stam gekweekt is; anders groeit hij breed en meerstammig.

Verzorgen

Water

De eerste jaren bij droogte; daarna enkel in lange droge periodes.

Bemesten

Wat compost in het voorjaar volstaat.

Mulch

Een laag bladaarde of houtsnippers houdt de grond koel en vochtig.

Geduld

Hij groeit traag: een jonge boom heeft enkele jaren nodig voor hij zijn brede, gelaagde vorm krijgt.

Tip: Plant hem waar de lage herfst- en winterzon erdoor schijnt: dan gloeien de herfstkleuren en de rode bloempjes op.

Wanneer snoei je een perzisch ijzerhout?

Snoeimaanden: maart–april.

Wanneer: Dode, zieke en gebroken takken kan je het hele jaar verwijderen. Vormsnoei na de bloei, in maart–april.

Hoe:

• Snoei weinig: de brede, gelaagde vorm is juist zijn charme.
• Wil je een stam, haal dan geleidelijk de laagste takken weg, verspreid over enkele jaren.

Let op: Knip niet in de kroon om hem kleiner te houden: dan verliest hij zijn vorm. Geef hem van bij het planten genoeg ruimte.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen

Buig in de herfst een lage tak naar de grond, kerf hem licht in en dek hem af met aarde; na een jaar of twee heeft hij wortels.

Zaaien

Zaai vers zaad in de herfst buiten in een pot; het kiemt traag, vaak pas na een tweede winter.

Hoe komt een perzisch ijzerhout de winter door?

Winterhard in heel België: geen bescherming nodig.

• Volledig winterhard.
• In februari–maart bloeit hij op de kale takken: kleine rode meeldraden, mooi tegen de gevlekte schors.

Ziektes en plagen

• Strenge vorst tijdens de bloei: Een strenge vorst in februari–maart kan de bloempjes beschadigen; de boom zelf lijdt er niet onder.
• Natte grond: Op natte, zware grond groeit hij slecht. Kies een goed doorlatende plek.
• Weinig herfstkleur: In te veel schaduw kleurt hij minder fel. Geef hem een plek in de zon.

Het jaar rond

• Februari: Bloei: kleine rode meeldraden op de kale takken.
• Maart: De bloei loopt af; vormsnoei na de bloei. Laatste maand om te planten.
• April: Laatste maand voor de vormsnoei; het blad loopt uit.
• Juli: Water geven bij lange droogte.
• Oktober: Volle herfstkleur: geel, oranje, rood en purper.
• November: Plantseizoen; de gevlekte schors komt weer in beeld.

Wat kan je ermee?

Tuin en landschap

Een van de mooiste herfstkleurders voor middelgrote tuinen, met een sierlijke schors en winterbloei.

Voor de natuur

De vroege bloempjes leveren stuifmeel voor de eerste bijen.

Wist je dat?

• Genoemd naar de Duitse natuuronderzoeker Friedrich Parrot, die in 1829 als eerste de berg Ararat beklom. ‘IJzerhout’ verwijst naar het zeer harde, zware hout.
• Hij hoort bij de toverhazelaarfamilie: net als de toverhazelaar bloeit hij in de winter op de kale takken.
• In zijn thuisland groeit hij in de oude Hyrcanische bossen langs de Kaspische Zee.