Rododendron

Hoe herken je een rododendron?

Groeivorm

Compacte, brede struik van ongeveer 1 m hoog en 1,5 m breed, dicht vertakt.

Blad

Bijna rond tot breed eirond, 2–4 cm, met een hartvormige voet; donkergroen, de onderkant lichter en blauwachtig. Jong blad is bronskleurig.

Bloem

Hangende klokjes van 3–4 cm in kleine groepjes aan de uiteinden van de takken, zachtroze, in april–mei.

Wortels

Fijn, ondiep wortelnet: de plant haalt zijn voedsel uit de bovenste humuslaag en verdraagt geen verdichte of natte grond.

Groenblijvend

Het blad blijft het hele jaar aan de struik, dus ook in de winter houdt hij structuur in de tuin.

Bloei: april–mei · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en mei

Waarom in je tuin?

• Sierlijke bloei in april en mei met hangende, roze klokjes die vroeg in het seizoen bijen aantrekken.
• Groenblijvend, met rond blad en bronskleurige jonge scheuten als extra siermoment in het voorjaar.
• Blijft compact (ongeveer 1 m hoog en 1,5 m breed), dus ook geschikt voor een kleine tuin of een grote pot.
• Hoeft nauwelijks gesnoeid te worden: een korte klus na de bloei volstaat.
• Mooi gezelschap voor andere zuurminnende planten, zoals pieris en Japanse esdoorn.

Waar staat een rododendron graag?

• Halfschaduw: licht gefilterd licht onder hoge bomen is ideaal. In diepe schaduw bloeit hij weinig, in volle zon verbrandt het blad.
• Zure grond (pH 4,5–6), humusrijk en luchtig: zand, leem of veenachtige grond met veel bladcompost. Op kalkrijke grond worden de bladeren geel.
• Gelijkmatig vochtig, maar goed doorlatend: geen natte voeten en ook geen uitdrogende grond.
• Beschut tegen koude wind en een plek waar de ochtendzon bevroren knoppen niet te snel laat ontdooien.
• Reken op 1–1,5 m ruimte tussen de planten.

Licht

Halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of veen

Zuurtegraad

Zuur

Vocht

Normaal

Grootte

1 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -20 °C)

Mooi samen met

• Pieris: Ook zuurminnend en groenblijvend, met witte klokjes en rood jong blad in het voorjaar.
• Japanse esdoorn: Het fijne blad en de lichte schaduw passen bij dezelfde halfschaduwplek.
• Varens: Frisgroen blad onder de struik houdt de grond koel en vochtig.
• Hosta: Brede bladeren in dezelfde halfschaduw en op humusrijke grond.
• Bosanemoon: Een wit voorjaarsbloempje onder de struik, op dezelfde humusrijke bodem.

Hoe en wanneer plant je een rododendron?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of drassig is.
2. Week de kluit eerst in een emmer water tot er geen luchtbellen meer opstijgen.
3. Graaf een ruim, ondiep plantgat, ongeveer twee keer zo breed als de kluit maar niet dieper, en meng de uitgegraven grond met bladcompost of zure potgrond voor rododendrons.
4. Plant ondiep: de bovenkant van de kluit mag iets boven het maaiveld uitsteken, want de wortels zitten vlak onder het oppervlak.
5. Geef meteen ruim water, liefst regenwater.
6. Leg een laag van 5–8 cm mulch van bladcompost, dennenschors of verteerde bladeren rond de plant, niet tegen de stam.

Verzorgen

Water

Houd de grond altijd licht vochtig, vooral het eerste jaar en in droge zomers. Gebruik liefst regenwater: kalkrijk leidingwater maakt de grond minder zuur. In de late zomer is regelmatig water belangrijk, want dan worden de knoppen voor volgend jaar gevormd.

Bemesten

Eén keer per jaar in april–mei een organische mest of een speciale mest voor rododendrons geven. Niet na juli, zodat de scheuten nog kunnen verhouten.

Mulchen

Vul elk voorjaar of najaar de laag bladcompost of dennenschors aan: dat houdt de wortels koel, vochtig en zuur.

Uitgebloeide bloemen

Breek de uitgebloeide trosjes voorzichtig met de hand af, zonder de jonge scheuten eronder te beschadigen. Zo gaat er geen energie naar zaadvorming.

Onkruid

Schoffel of spit niet rond de plant, want de wortels liggen ondiep. Trek onkruid met de hand uit of laat de mulchlaag het werk doen.

Tip: Plant hem ondiep en geef bij voorkeur regenwater: te diep planten en kalkrijk water zijn de twee meest gemaakte fouten. Dek de knoppen bij late nachtvorst af met tuinvlies.

Wanneer snoei je een rododendron?

Snoeimaanden: maart en mei.

Wanneer: Hij heeft nauwelijks snoei nodig. Verwijder dode of beschadigde takken in maart en breek de uitgebloeide trosjes af direct na de bloei, in mei.

Hoe:

• Breek de uitgebloeide bloemtrosjes af net onder de bloem, zonder de jonge knoppen ernaast te raken.
• Knip dode, bevroren of gekruiste takken terug tot gezond hout, net boven een zijtak of knop.
• Wil je hem kleiner houden of verjongen, doe dat dan in maart in kleine stappen, over twee tot drie jaar verspreid.
• Ruim snoeiafval op en bewaar het buiten bereik van kinderen en dieren, want het blad is giftig.

Let op: Snoei nooit na juni: dan haal je de bloemknoppen voor volgend jaar weg. Ook een snoeibeurt in maart kost je die lente een deel van de bloei.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Afleggen

In het voorjaar een lage, soepele tak naar de grond buigen, de bast op de buigplek licht inkerven, vastpinnen en met bladaarde bedekken. Na een tot twee jaar is hij beworteld en kun je hem loskoppelen.

Halfrijpe stekken

In juli–september stekken van 8–10 cm nemen, de onderste bladeren weghalen en in zure, luchtige stekgrond zetten, liefst met wortelhormoon. Houd ze vochtig en beschut. Wortelen duurt maanden en lukt niet altijd.

Zaaien

Het zaad is heel fijn: strooi het in het voorjaar op vochtige, zure zaaigrond zonder het te bedekken en houd het koel en licht. Zaailingen groeien traag en kunnen verschillen van de moederplant.

Hoe komt een rododendron de winter door?

Winterhard tot −20 °C.

• Winterhard tot ongeveer −20 °C: in België overleeft de struik meestal zonder bescherming.
• De bloemknoppen zijn het gevoeligst: dek bij late nachtvorst de struik af met tuinvlies (geen plastic) en haal het overdag weer weg.
• Geef op vorstvrije, droge dagen water: een groenblijvende struik verdampt ook in de winter. Opgerold blad bij vorst is normaal.
• In een pot: zet hem tegen een beschutte muur en verpak de pot met jute of noppenfolie, want de wortels bevriezen sneller dan in volle grond.

Ziektes en plagen

• Gele bladeren met groene nerven: Ijzergebrek (chlorose) door te kalkrijke grond. Gebruik regenwater, meng zure bladcompost door de bovengrond en geef een mest voor zuurminnende planten.
• Taxuskever: Halfronde happen langs de bladrand; de witte larven vreten de wortels en de plant gaat kwijnen. Zet in augustus–september aaltjes (nematoden) uit tegen de larven zolang de grond warm is.
• Rododendronwants: De bovenkant van het blad is grijsgeel gespikkeld, de onderkant heeft zwarte, kleverige vlekjes. Kies een schaduwrijkere plek, spuit de onderkant van het blad af met water en verwijder zwaar aangetaste bladeren.
• Vorstschade aan knoppen: Bruine, afgestorven knoppen of bloemen na een late vorstnacht. Plant beschut en dek de struik af bij vorst. Snoei pas weg wat dood is als hij uitgelopen is.
• Wortelrot: De plant kwijnt en het blad hangt in natte, verdichte grond. Zorg voor een doorlatende bodem, plant ondiep en kies bij zware klei voor een verhoogd plantbed.

Het jaar rond

• Maart: Dode takken wegknippen. Planten kan bij vorstvrije grond. Mulch aanvullen.
• April: Bloei begint. Bij nachtvorst de knoppen afdekken met tuinvlies. Planten.
• Mei: Bloei. Daarna de uitgebloeide trosjes afbreken en mest voor zuurminnende planten geven.
• Juni: Nieuwe scheuten groeien uit. Water geven bij droogte, liefst regenwater.
• Juli: Water geven bij droogte. Niet meer bemesten.
• Augustus: Regelmatig water geven: de knoppen voor volgend jaar vormen zich. Aaltjes uitzetten tegen taxuskever.
• September: Planten. Water geven bij droogte.
• Oktober: Planten. Mulch van bladcompost aanbrengen.
• November: Pot beschermen tegen vorst. Zure bladcompost als mulch gebruiken.
• December: Rust. Op vorstvrije, droge dagen water geven.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Rododendrons en azalea’s zijn in al hun delen giftig, ook de bloemen en de nectar: ze bevatten grayanotoxinen, die kwijlen, braken, zwakte, een trage hartslag en een lage bloeddruk geven. Vooral geiten, schapen en alpaca’s, maar ook paarden, runderen, konijnen en cavia’s worden er ernstig ziek van, soms al van een kleine hoeveelheid blad; ook honden en katten lopen risico. Gooi snoeiafval dus nooit over de afsluiting van een weide of in een hok, geef het niet aan dieren en pluk geen konijnenvoer tussen de struiken; bel bij twijfel meteen je dierenarts. Kinderen die een blad of bloem in de mond steken of nectar uit de bloemen zuigen, zoals bij dovenetel, krijgen meestal enkel een branderige mond en misselijkheid, maar leer hen het niet te doen. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De soort is genoemd naar J.C. Williams van Caerhays Castle in Cornwall, een groot verzamelaar van rododendrons.
• Azalea’s zijn ook rododendrons: ze horen tot hetzelfde geslacht, dat ongeveer 1000 soorten telt.
• Rhododendron betekent letterlijk ‘rozenboom’, van de Griekse woorden rhodon (roos) en dendron (boom).