Gazania

Hoe herken je een gazania?

Groeivorm

Lage, kussenvormige plant van 20–25 cm hoog en ongeveer 30 cm breed.

Blad

Smal, lancetvormig of ingesneden; bovenaan donkergroen, onderaan zilverwit viltig.

Bloem

Bloemhoofdjes van 5–8 cm breed op korte stelen; open bij zon, dicht ’s nachts en bij somber weer.

Kleur

Oranje, geel, rood, roze, crème en brons, vaak met een donkere ring en witte vlekjes aan de voet van de bloemblaadjes.

Bloeitijd

Van juni tot oktober, zolang het zonnig en warm is.

Bloei: juni–oktober · Zaaien: februari–april · Planten: mei

Waarom in je tuin?

• Een onvermoeibare bloei van juni tot in oktober.
• Verdraagt hitte en droogte: ideaal voor een zuidbalkon, potten en een grindtuin.
• Felle, exotische kleuren met een opvallend oog in het hart.
• Bijen komen op de open bloemen af.
• Weinig werk: weinig water en in de volle grond geen mest nodig.

Waar staat een gazania graag?

• De zonnigste plek van de tuin: alleen in volle zon gaan de bloemen open.
• Arme tot gewone, goed doorlatende zand- of leemgrond, zuur tot kalkrijk.
• Droog: natte voeten verdraagt hij slecht.
• Plant op 25–30 cm van elkaar; in een pot of bak op ongeveer 20 cm.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog

Grootte

0,25 m hoog, 0,3 m breed

Winterhard

Verdraagt lichte vorst (tot -2 °C)

Mooi samen met

• Lavendel: Grijs blad en paarse aren op dezelfde droge, zonnige plek.
• Muurpeper: Een laag, droogtebestendig tapijt voor de rand van een grindtuin.
• Vedergras: Fijne, wuivende halmen tussen de felle bloemen.
• Blauwe salie: Blauwe aren die het oranje en geel laten oplichten.

Hoe en wanneer plant je een gazania?

Planten in mei.

1. Zaai in februari–april binnen bij 18–20 °C; het zaad kiemt meestal binnen een à twee weken.
2. Verspeen de zaailingen in potjes en hou ze licht en niet te warm, zodat ze compact blijven.
3. Laat ze in mei een week afharden en plant uit na half mei, als er geen vorst meer komt.
4. Plant even diep als in het potje, op 25–30 cm van elkaar.
5. In een pot: gebruik potgrond gemengd met wat zand of grind, en een pot met een afvoergat.
6. Geef na het planten water en daarna alleen als de grond echt droog is.

Verzorgen

Water

Weinig: alleen als de grond diep uitgedroogd is. In een pot wat vaker, maar laat de grond tussendoor opdrogen.

Bemesten

In de volle grond niet nodig. In een pot elke drie à vier weken wat vloeibare mest voor bloeiende planten.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze regelmatig weg, met steel en al: dat houdt de bloei op gang.

Opruimen

Verwijder geel of rot blad aan de voet; dat voorkomt schimmels.

Tip: Plant op de zonnigste en droogste plek, want de bloemen gaan alleen open bij zon. Neem in augustus een paar stekken: zo heb je volgend jaar gratis nieuwe planten.

Wanneer snoei je een gazania?

Wanneer: Snoeien is niet nodig. Je knipt alleen de uitgebloeide bloemen weg, van juni tot oktober.

Hoe:

• Knip uitgebloeide bloemen met hun steel weg, zo laag mogelijk.
• Haal geel of rot blad aan de voet weg.
• Wil je een plant overwinteren, knip hem dan in de herfst wat in voor je hem oppot en binnenzet.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai in februari–april binnen bij 18–20 °C, licht afgedekt, en verspeen de zaailingen in potjes.

Stekken

In augustus–september: neem stekken van niet-bloeiende zijscheuten aan de voet, laat ze wortelen in een mengsel van potgrond en zand en overwinter ze licht en vorstvrij.

Hoe komt een gazania de winter door?

Winterhard tot −2 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: hij verdraagt hooguit een lichte vorst tot ongeveer −2 °C en overleeft een natte Belgische winter buiten niet.
• Je kunt een plant in de herfst oppotten en licht, koel en vorstvrij overwinteren bij 5–10 °C, met heel weinig water.
• Makkelijker is stekken nemen in de nazomer, of elk jaar opnieuw zaaien.

Ziektes en plagen

• Rot: Planten worden zacht en bruin aan de voet in natte grond of bij te veel water. Plant op een droge plek en geef minder water.
• Grijze schimmel: Grijs pluis op bloemen en blad bij nat weer. Haal aangetaste delen weg en geef de planten ruimte.
• Bladluis: Op knoppen en jonge scheuten. Afspuiten met water; lieveheersbeestjes helpen.
• Bloemen blijven dicht: Te weinig zon. Zet potten op een zonnigere plek; bij bewolkt weer is dicht normaal.
• Slakken: Vreten jonge planten na het uitplanten. Controleer ’s avonds.

Het jaar rond

• Februari: Binnen zaaien bij 18–20 °C.
• Maart: Zaaien en verspenen.
• April: Laatste zaaironde. Jonge planten licht en koel houden.
• Mei: Afharden en na half mei uitplanten.
• Juni: Eerste bloei. Weinig water geven.
• Juli: Bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen.
• Augustus: Bloei. Stekken nemen om te overwinteren.
• September: Bloei. Stekken nemen; planten in een pot bemesten.
• Oktober: Laatste bloemen. Planten oppotten om binnen te overwinteren, of opruimen.
• December: Overwinterde planten en stekken koel en licht houden, met nauwelijks water.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Het geslacht is genoemd naar Theodorus Gaza, een Griekse geleerde uit de vijftiende eeuw die de plantenboeken van Theophrastus in het Latijn vertaalde.
• De bloemen openen en sluiten elke dag opnieuw onder invloed van licht en temperatuur.
• In delen van Australië is gazania uit tuinen ontsnapt en een lastig onkruid geworden.