Beemdooievaarsbek

Hoe herken je een beemdooievaarsbek?

Groeivorm

Losse, brede pol van 60–80 cm hoog en ongeveer 60 cm breed, met vertakte bloeistengels.

Blad

Groot en handvormig, diep ingesneden in 7–9 smalle, getande slippen.

Bloem

Schotelvormige bloemen van 3–4 cm met vijf kroonblaadjes, violetblauw met fijne, donkere adertjes.

Vrucht

Een lange, snavelvormige vrucht die bij rijpheid openspringt en de zaden wegschiet.

Wortels

Een korte, stevige wortelstok met diepe wortels; de pol breidt langzaam uit.

Bloei: juni–augustus · Zaaien: maart–april en september · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juli–augustus

Waarom in je tuin?

• Grote blauwe bloemen midden in de zomer, een kleur die weinig vaste planten zo mooi hebben.
• Een inheemse plant voor een bloemenweide of een natuurlijke border.
• Bijen en hommels vliegen er de hele bloeitijd op af.
• Sterk, lang levend en heel winterhard.
• Mooi, diep ingesneden blad dat in de herfst vaak rood en oranje kleurt.

Waar staat een beemdooievaarsbek graag?

• Zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
• Voedzame leem- of kleigrond, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig: hij verdraagt wat droogte, maar bloeit beter als de grond niet uitdroogt.
• Plant op 50–60 cm afstand; in een bloemenweide in groepjes tussen het gras.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,8 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -40 °C)

Mooi samen met

• Margriet: Witte bloemen naast het blauw, in dezelfde bloemenweide.
• Knoopkruid: Paarse bloemhoofdjes die vlinders lokken, eveneens inheems.
• Rozen: Een klassieke combinatie: het blauw naast roze en witte rozen.
• Duizendblad: Platte witte of roze schermen tussen de schotelbloemen.
• Siergrassen: Steun en beweging; de stengels kunnen ertegen leunen.

Hoe en wanneer plant je een beemdooievaarsbek?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en meng er wat compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Houd 50–60 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen water en de eerste weken bij droogte.
6. In een bloemenweide plant je in een open plek in de grasmat, zodat het gras de jonge plant niet verdringt.

Verzorgen

Water

Alleen het eerste jaar bij droogte; daarna zelden nodig.

Bemesten

Op leem of klei niet nodig; op armere grond wat compost in het voorjaar.

Steun

De hoge stengels vallen na regen vaak open. Een lage plantensteun of buurplanten om tegen te leunen helpen.

Terugknippen

Na de bloei terugknippen: dat voorkomt uitzaaien en geeft nieuw blad en soms nog wat bloemen.

Scheuren

Om de 4–5 jaar in het voorjaar, als de pol te groot of kaal wordt.

Tip: Knip hem eind juli terug tot vlak boven de grond: zo voorkom je uitzaaien, krijg je fris blad en vaak nog wat bloemen in de nazomer.

Wanneer snoei je een beemdooievaarsbek?

Snoeimaanden: maart en juli–augustus.

Wanneer: Na de bloei, eind juli of in augustus, en de oude stengels in maart.

Hoe:

• Knip na de bloei alle bloeistengels en het oude blad terug tot 5–10 cm boven de grond.
• Binnen enkele weken komt er nieuw, fris blad en soms een tweede, kleinere bloei.
• Wil je dat hij zich uitzaait, bijvoorbeeld in een bloemenweide, laat dan een paar stengels staan tot het zaad rijp is.
• Knip in maart afgestorven blad en stengels weg.

Let op: Wacht niet te lang: zodra de vruchten rijp zijn, springen ze open en schieten ze de zaden een flink eind van de plant.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

In maart–april of in september buiten zaaien, ter plaatse of in een pot; het zaad kiemt beter na een koude periode. Rassen komen niet zuiver uit zaad.

Scheuren

In maart–april of in september–oktober: graaf de pol op en snijd hem met een spade in stukken met elk een paar knoppen. Meteen terugplanten.

Hoe komt een beemdooievaarsbek de winter door?

Winterhard tot −40 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −40 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de herfst af; de plant overwintert ondergronds en loopt in maart–april weer uit.
• Laat in een natuurtuin enkele stengels staan als schuilplaats voor insecten.

Ziektes en plagen

• Uitzaaien: Zaailingen overal in de border. Knip na de bloei terug, of kies het gevuld bloeiende ras dat geen zaad zet.
• Omvallen: De stengels vallen na regen open en de plant wordt rommelig. Steun tijdig of knip na de bloei terug.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in de nazomer, vooral na droogte. Knip de plant terug; het nieuwe blad is meestal gezond.
• Slakken: Ze vreten in het voorjaar aan het jonge blad. Raap ze ’s avonds op.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels wegknippen. Planten en scheuren. Buiten zaaien.
• April: Planten. Buiten zaaien. Plantensteun plaatsen.
• Mei: Letten op slakken.
• Juni: Begin van de bloei.
• Juli: Volle bloei. Eind juli terugknippen.
• Augustus: Terugknippen als dat nog niet gebeurd is. Er groeit nieuw blad.
• September: Planten en scheuren. Buiten zaaien.
• Oktober: Planten. Herfstkleur in het blad.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam Geranium komt van het Griekse ‘geranos’, kraanvogel: de lange vrucht lijkt op een vogelsnavel. Vandaar ook de naam ooievaarsbek.
• De rijpe vrucht werkt als een katapult: de vijf deelvruchtjes krullen plots op en schieten de zaden weg.
• Na de bloei buigen de bloemsteeltjes naar beneden; als de vrucht rijpt, richten ze zich weer op.