Knoopkruid

Hoe herken je een knoopkruid?

Groeivorm

Bladrozet met rechtopgaande, vertakte stengels van 40–60 cm; ongeveer 40 cm breed.

Blad

Lancetvormig en ruw; de onderste bladeren soms grof getand, de bovenste smal en gaafrandig.

Bloem

Paarsroze bloemhoofdjes van 2–4 cm; de grote randbloemen staan als een krans naar buiten. Bloei van juni tot september.

Schubben

Onder het hoofdje zitten vliezige, licht- tot donkerbruine schubben, waaraan hij zijn Engelse naam brown knapweed dankt.

Wortels

Korte, houtige wortelstok met diepe wortels; daardoor kan hij goed tegen droogte.

Bloei: juni–september · Zaaien: maart–april en september · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en september

Waarom in je tuin?

• Een topper voor vlinders zoals zandoogjes, dikkopjes en blauwtjes.
• Hommels en bijen halen er nectar en stuifmeel.
• Lange bloei van juni tot september.
• Putters en andere zaadeters eten in de herfst van de zaden.
• Makkelijk te zaaien in een bloemenweide en goed bestand tegen droogte.

Waar staat een knoopkruid graag?

• Volle zon; in de schaduw bloeit hij weinig en vallen de stengels om.
• Schrale, goed doorlatende zand-, leem- of kleigrond, zuur tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig.
• Voedselrijke grond is niet goed: dan groeit het gras te sterk en verdringt het de bloemen.
• Plant op 30–40 cm afstand, of zaai hem in een bloemenweide samen met andere wilde bloemen.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Margriet: Witte bloemen in mei–juni, voor het knoopkruid op zijn best is.
• Gewone rolklaver: Gele bloempjes laag tussen het knoopkruid, ook een topper voor bijen.
• Geel walstro: Gele, geurende pluimpjes in dezelfde schrale grond.
• Wilde peen: Witte schermen in dezelfde maanden, goed voor zweefvliegen en kevers.
• Grote ratelaar: Een halfparasiet op gras die de grasgroei remt, zodat wilde bloemen meer kansen krijgen.

Hoe en wanneer plant je een knoopkruid?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober; zaaien kan in maart–april of in september.
2. Maak de grond onkruidvrij en verwijder in een grasveld een plag, zodat de plant of het zaad niet door het gras wordt verstikt.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond aan.
4. Hou 30–40 cm tussen de planten.
5. Zaai dun op de oppervlakte, hark het zaad licht in en hou de grond vochtig tot de kiemplantjes er zijn.
6. Giet nieuwe planten goed aan; daarna is water geven zelden nodig.

Verzorgen

Water

Alleen in het eerste jaar bij langdurige droogte.

Bemesten

Niet doen: in schrale grond bloeit hij het rijkst en blijft hij stevig.

Maaien

Maai een bloemenweide pas na de bloei, in september, en voer het maaisel af.

Uitgebloeide bloemen

In een border kun je ze wegknippen voor een langere bloei, maar laat er een paar staan voor de putters.

Steun

Niet nodig in schrale grond; in rijke grond kunnen de stengels omvallen.

Tip: Laat het maaisel na de maaibeurt in september een paar dagen liggen, zodat het zaad kan uitvallen, en voer het daarna af. Zo blijft de grond schraal en komt het knoopkruid elk jaar terug.

Wanneer snoei je een knoopkruid?

Snoeimaanden: maart en september.

Wanneer: In september maai of knip je de uitgebloeide stengels af. In een border mag je ze ook laten staan en in maart terugknippen.

Hoe:

• Maai een bloemenweide in september op 5–10 cm hoogte en laat het maaisel een paar dagen liggen, zodat het zaad kan uitvallen.
• Voer het maaisel daarna af, zodat de grond schraal blijft.
• In een border knip je de stengels in maart terug tot vlak boven de rozet.
• Laat een paar stengels in de winter staan voor zaadetende vogels en overwinterende insecten.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Zaai in maart–april of in september ter plaatse of in potjes; het zaad kiemt vlot. In een open bloemenweide zaait hij zich ook vanzelf uit.

Delen

In maart–april of in oktober oudere pollen opgraven en met een spade in stukken steken, elk met een paar knoppen.

Hoe komt een knoopkruid de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −35 °C: geen bescherming nodig.
• De stengels sterven af; de bladrozet en de wortelstok overwinteren.
• Laat een deel van de uitgebloeide stengels staan: putters eten van de zaden en insecten schuilen ertussen.

Ziektes en plagen

• Meeldauw: Wit poeder op het blad in droge nazomers. Meestal onschuldig; zwaar aangetaste stengels wegknippen.
• Omvallen: In te rijke grond of te veel schaduw. Niet bemesten en een zonnige, schralere plek kiezen.
• Verdrongen door gras: In een voedselrijke weide wint het gras. Maaisel afvoeren, de grond verschralen en eventueel grote ratelaar zaaien om het gras te remmen.
• Bladluis: Op de stengeltoppen in het voorjaar. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels in de border terugknippen. Zaaien of planten.
• April: Zaaien of planten. Zaailingen vochtig houden.
• Juni: Eerste bloemhoofdjes. Vlinders en hommels op de bloemen.
• Juli: Volle bloei.
• Augustus: Bloei. Uitgebloeide hoofdjes in de border wegknippen of laten staan voor de vogels.
• September: Laatste bloei. De bloemenweide maaien en het maaisel afvoeren. Zaaien.
• Oktober: Planten of delen.
• December: Rust. Zaadhoofdjes voor de putters.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• De grote randbloemen zijn onvruchtbaar: ze dienen alleen om insecten te lokken.
• De Engelse naam brown knapweed verwijst naar de bruine schubben onder de bloemhoofdjes.
• Putters eten graag de zaden van knoopkruid en halen ze met hun spitse snavel uit de hoofdjes.