Ooievaarsbek

Hoe herken je een ooievaarsbek?

Groeivorm

Dichte, ronde pol van ongeveer 60 cm hoog en even breed, die langzaam uitbreidt.

Blad

Rond, handvormig diep ingesneden en zacht behaard; in de herfst oranje tot rood.

Bloem

Schotelvormig, 4–5 cm breed, violetblauw met donkere nerven; in juni, soms tot begin juli.

Vrucht

Vormt geen zaad, want de plant is steriel.

Wortels

Korte, vlezige wortelstokken; de pol wordt elk jaar een beetje breder.

Bloei: juni–juli · Planten: maart–april en september–oktober · Snoeien: maart en juli

Waarom in je tuin?

• Een zee van violetblauwe bloemen in juni, druk bezocht door bijen en hommels.
• Onverwoestbaar en langlevend: een pol kan jarenlang op dezelfde plek blijven staan.
• Groeit in zon en halfschaduw, op zand, leem en klei, zuur of kalkrijk.
• Mooie herfstkleur: het behaarde blad kleurt oranje tot rood.
• Steriel, dus geen zaailingen die overal in de border opduiken.

Waar staat een ooievaarsbek graag?

• Volle zon of halfschaduw; in de zon bloeit hij het rijkst.
• Elke gewone tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtige grond die in de winter niet langdurig nat staat.
• Reken op 40–50 cm tussen de planten; in groepjes van drie of vijf krijg je snel een gesloten geheel.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Rozen: Een klassieker: het blauw staat mooi bij roze, wit en abrikoos, en de pol bedekt de kale voet van de struik.
• Vrouwenmantel: Geelgroene wolkjes naast het violetblauw, in dezelfde zon of halfschaduw.
• Sierui: Paarse bollen die rond dezelfde tijd boven het blad uitsteken.
• Pioen: Bloeit ook in juni en vraagt dezelfde zonnige plek.
• Kattenkruid: Neemt het blauw over tot in september, als de ooievaarsbek al uitgebloeid is.

Hoe en wanneer plant je een ooievaarsbek?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in maart–april of in september–oktober, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Maak een plantgat dat twee keer zo breed is als de pot en meng er een schep compost door.
3. Zet de plant even diep als in de pot, met de knoppen net onder het grondoppervlak.
4. Houd 40–50 cm afstand, of zet de planten in groepjes van drie.
5. Druk de grond goed aan en geef meteen een flinke gieter water.
6. Houd de grond de eerste weken vochtig, tot de plant goed geworteld is.

Verzorgen

Water

Jonge planten wekelijks bij droogte. Daarna alleen water bij langdurige droogte.

Bemesten

In maart wat compost rond de pol volstaat. Te veel mest geeft slap blad dat openvalt.

Mulchen

Een dunne laag compost of bladcompost in het voorjaar houdt de grond vochtig en onderdrukt onkruid.

Steun

Meestal niet nodig. Op rijke grond of na een stortbui valt hij open; een lage ring van takjes helpt.

Na de bloei

De pol valt na de bloei uit elkaar: knip dan alles kort terug (zie snoeien).

Tip: Knip meteen na de bloei, in juli, alles kort terug en geef een gieter water: binnen enkele weken heb je een frisse bladpol en soms een kleine nabloei.

Wanneer snoei je een ooievaarsbek?

Snoeimaanden: maart en juli.

Wanneer: Direct na de bloei, meestal in juli. In maart haal je nog het oude, verdorde blad weg.

Hoe:

• Knip na de bloei alle stengels en bladeren terug tot 5–10 cm boven de grond.
• Geef daarna water en wat compost: binnen enkele weken staat er een frisse bladpol.
• Soms volgt in augustus een kleine nabloei.
• Haal in maart het afgestorven blad van vorig jaar weg, voor de nieuwe scheuten verschijnen.

Let op: Knip je niet terug, dan blijft de pol de rest van de zomer slordig en open liggen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april of september–oktober. Steek de pol met een spade in stukken met elk een paar knoppen en wortels en plant ze meteen opnieuw.

Zaaien

Lukt niet: deze hybride is steriel en vormt geen zaad. Vermeerder hem dus altijd door scheuren.

Hoe komt een ooievaarsbek de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −35 °C: in België is geen bescherming nodig.
• Het blad sterft in de winter af; de plant loopt in maart–april weer uit.
• In een pot: zet de pot beschut tegen een muur en zorg dat hij niet in het water staat.

Ziektes en plagen

• Slakken: Vreten in het voorjaar aan het jonge blad. Raap ze ’s avonds en houd de grond rond de pol vrij van afval.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral in droge zomers. Knip aangetast blad weg en geef water; het nieuwe blad is meestal gezond.
• Openvallende pol: Normaal na de bloei. Terugknippen lost het op; geef minder mest als het elk jaar al voor de bloei gebeurt.
• Weinig bloei: Te veel schaduw of een oude, kale pol. Verplant naar een zonniger plek of scheur de pol.

Het jaar rond

• Maart: Oud blad weghalen. Compost rond de pol strooien.
• April: Planten of scheuren. Letten op slakken bij het jonge blad.
• Mei: De pol groeit snel. Eventueel een lage steun plaatsen.
• Juni: Volle bloei. Druk bezoek van bijen en hommels.
• Juli: Na de bloei alles kort terugknippen. Water en compost geven.
• Augustus: Fris blad, soms een kleine nabloei. Water geven bij droogte.
• September: Planten of scheuren.
• Oktober: Herfstkleur in oranje en rood. Planten kan nog.
• November: Het blad sterft af. Rust.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Omdat hij steriel is, vormt hij niet de snavelvormige vruchten waaraan ooievaarsbekken hun naam danken.
• De ‘geraniums’ op de vensterbank zijn eigenlijk pelargoniums; de echte Geranium is een winterharde vaste plant zoals deze.
• Zijn ouders, Geranium ibericum en Geranium platypetalum, groeien in het wild in de bergen van de Kaukasus.