Gladiolus communis

Hoe herken je een Gladiolus communis?

Groeivorm

Rechtopgaande plant van 60–70 cm, met smalle waaiers van zwaardvormige bladeren.

Blad

Smal en zwaardvormig, frisgroen; sterft na de bloei af.

Bloem

Aar met tien of meer bloemen in één rij, naar één kant gericht, in juni en juli.

Kleur

Magentaroze met lichte strepen op de onderste bloemblaadjes; er bestaat ook een witte vorm.

Knol

Kleine, platte knol met een vezelige huid; elk jaar groeit er een nieuwe knol bovenop de oude, met broedknolletjes eromheen.

Bloei: juni–juli · Planten: maart–april en september–oktober

Waarom in je tuin?

• Een gladiool die winterhard is: je hoeft de knollen niet elk jaar te rooien.
• Felle, magentaroze kleur in de vroege zomer, tussen de vaste planten.
• Sierlijke, losse aren die passen in een natuurlijke border of grindtuin.
• Een mooie snijbloem; snijd de aren als de onderste bloem opengaat.
• Bijen bezoeken de bloemen.

Waar staat een Gladiolus communis graag?

• Volle zon, op een warme plek.
• Goed doorlatende grond: zand, leem of klei, neutraal tot kalkrijk. Verbeter zware klei met grof zand.
• Droog tot normaal vochtig; in natte winters rotten de knollen.
• Zet ze in groepjes tussen vaste planten, ongeveer 10 cm uit elkaar.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Neutraal of kalkrijk

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,7 m hoog, 0,15 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -15 °C)

Mooi samen met

• Kattenkruid: Lavendelblauwe bloemen aan de voet, ook voor zon en droge grond.
• Lavendel: Dezelfde zonnige, droge plek; bloeit tegelijk.
• Sierui: Paarse bollen in juni naast de magenta aren.
• Siergrassen: Fijne halmen waartussen de roze aren goed opvallen.

Hoe en wanneer plant je een Gladiolus communis?

Planten in maart–april en september–oktober.

1. Plant in september–oktober of in maart–april.
2. Maak de grond los en meng in zware grond wat grof zand door.
3. Plant de knollen 10 cm diep, met de platte kant naar onder en de punt naar boven.
4. Zet ze 10 cm uit elkaar, in groepjes van tien of meer.
5. Geef water na het planten in het voorjaar; in de herfst is dat meestal niet nodig.

Verzorgen

Water

Alleen bij lange droogte in het voorjaar, als de bloemstengels groeien.

Bemesten

In maart wat compost; te veel mest geeft slappe stengels.

Steun

Meestal niet nodig; tussen andere planten steunen ze op elkaar.

Uitgebloeide bloemen

Knip de aren af als je geen zaailingen wilt; laat het blad staan tot het geel is.

Ruimte

Scheid om de paar jaar te dichte groepen.

Tip: Plant hem tussen lage vaste planten in een zonnige border en laat hem staan: elk jaar komen er meer aren bij. Op natte klei plant je hem beter op een verhoogd bed.

Wanneer snoei je een Gladiolus communis?

Wanneer: Gladiolus communis wordt niet gesnoeid; je knipt alleen uitgebloeide aren en afgestorven blad weg.

Hoe:

• Knip na de bloei in juli de uitgebloeide aren af, tenzij je wilt dat hij zich uitzaait.
• Laat het blad vergelen en knip het pas weg als het bruin is, meestal in augustus.
• Laat bij het snijden voor de vaas zoveel mogelijk blad aan de plant staan.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Broedknolletjes

Neem in augustus–september een groep op, haal de kleine knolletjes los en plant ze meteen weer uit. Ze bloeien na één à twee jaar.

Zaaien

Hij zaait zich vanzelf uit. Je kunt ook rijp zaad in een pot zaaien; zaailingen bloeien na twee à drie jaar.

Scheiden

Neem grote groepen in de herfst op en verdeel ze over meerdere plekken.

Hoe komt een Gladiolus communis de winter door?

Winterhard tot −15 °C: jonge planten beschermen.

• Winterhard tot ongeveer −15 °C: in het grootste deel van België kan hij gewoon in de grond blijven.
• Leg op koude of natte plekken een laag bladaarde of stro over de knollen.
• Natte grond is gevaarlijker dan vorst: in klei die nat blijft, rotten de knollen.
• In een pot: zet de pot in de winter vorstvrij of tegen een muur en hou de aarde droog.

Ziektes en plagen

• Trips: Zilvergrijze strepen op blad en bloemen in een warme, droge zomer. Knip aangetaste delen weg en spuit de plant af met water.
• Knolrot: De knollen rotten in natte grond. Plant op een goed doorlatende plek.
• Slakken: Vreten aan de jonge scheuten. Raap ze ’s avonds op.
• Te veel zaailingen: In een open border kan hij zich sterk uitzaaien. Knip de aren na de bloei af.

Het jaar rond

• Maart: Knollen planten. Compost strooien.
• April: Laatste kans om in het voorjaar te planten.
• Mei: De bloemstengels groeien. Water geven bij droogte.
• Juni: Bloei. Snijden voor de vaas.
• Juli: Bloei. Uitgebloeide aren afknippen.
• Augustus: Het blad sterft af; dan wegknippen. Groepen scheiden.
• September: Knollen planten of verdelen.
• Oktober: Planten. Mulch op koude plekken.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de gladiool zijn giftig, vooral de knollen: ze kunnen braken, kwijlen en diarree geven, bij kinderen en ook bij honden, katten en paarden. Gladiolen die je in de herfst rooit, zoals de grootbloemige tuingladiool en acidanthera, bewaar je vorstvrij tot het voorjaar, vaak in de kelder of de garage, waar ook de aardappelen en uien liggen: de platte knollen met hun bruine rok kunnen dan verward worden met sjalotten of uien. Bewaar ze dus apart, in een gelabelde doos of zak, buiten het bereik van kinderen en huisdieren. Laat geen knollen rondslingeren waar honden ze kunnen vinden, en draag handschoenen bij het rooien, schoonmaken en planten. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De naam gladiolus betekent ‘zwaardje’ in het Latijn en verwijst naar de zwaardvormige bladeren.
• Elk jaar groeit er een nieuwe knol bovenop de oude, die zelf verschrompelt.
• Omdat de bloemen van onder naar boven opengaan, blijft een aar lang in bloei, ook in de vaas.