Gynura

Hoe herken je een gynura?

Groeivorm

Kruipende tot klimmende, soms overhangende plant met zachte stengels; ongeveer 50 cm hoog en 60 cm breed als hij wordt bijgehouden.

Blad

Eirond tot lancetvormig met een getande rand, 5–10 cm lang, bedekt met paarse, fluwelige haartjes. De jonge bladeren zijn het meest intens gekleurd.

Bloem

Kleine, oranje, distelachtige bloemhoofdjes die onaangenaam ruiken; ze verschijnen vooral bij oudere planten.

Haartjes

De paarse kleur zit in de fijne haartjes. Ze zijn gevoelig voor water en wrijving.

Wortels

Fijn en vezelig; wortelt makkelijk aan stengelstukken.

Planten: maart–april · Snoeien: maart–mei

Waarom in je tuin?

• Opvallend paars, fluwelig blad dat in de zon bijna licht geeft.
• Groeit snel en vult een lichte plek zonder veel werk.
• Prachtig in een hangmand of op een hoge kast, waar de scheuten naar beneden hangen.
• Zeer makkelijk te vermeerderen met stekken, in water of in potgrond.
• Blijft met snoei compact en bossig.

Waar staat een gynura graag?

• Veel licht, ook een paar uur zon: de kleur is het mooist bij helder licht. Bescherm hem tegen de hete middagzon achter glas.
• Humusrijke, losse potgrond die vocht vasthoudt maar goed doorlaat; licht zuur tot neutraal.
• Kamertemperatuur: 15–25 °C en nooit onder 13 °C. Geen koude tocht.
• Hang of zet hem zo dat de scheuten vrij kunnen hangen of langs een steun omhoog kunnen.

Licht

Zonnig of licht, zonder felle zon

Potgrond

Gewone potgrond of luchtige, humusrijke potgrond

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Water geven

Gewoon

Grootte

0,5 m hoog, 0,6 m breed

Temperatuur

Minimum 13 °C

Mooi samen met

• Tradescantia: Een hangende plant met paars blad, voor een kleurrijke hangmand.
• Klimop: Een groene tegenhanger voor een lichte hoek.
• Chlorophytum (graslelie): Een frisgroene hangplant met dezelfde lichte plek.
• Vetplanten: Hebben veel licht nodig en passen in dezelfde lichte hoek.

Hoe en wanneer plant je een gynura?

Planten in maart–april.

1. Verpot in maart–april, als de wortels de pot vullen of de plant slap wordt.
2. Kies een pot met gaten in de bodem en leg onderin kleikorrels voor afwatering.
3. Gebruik gewone, losse potgrond en meng er wat perliet of zand door.
4. Zet de plant even diep als eerst en druk de grond lichtjes aan; plaats eventueel een steun.
5. Geef een flinke gieter lauw water en laat overtollig water weglopen.

Verzorgen

Water

Geef water als de bovenste 2 cm droog aanvoelt. Giet aan de rand van de pot of in de schotel, niet over het blad: nat blad geeft vlekken.

Bemesten

Van april tot september om de 2–4 weken een halve dosis voeding voor kamerplanten. In de winter niet.

Luchtvochtigheid

Gewone kamerlucht is goed. Besproei het blad niet.

Uitgebloeide bloemen

Knip de knoppen en bloemen weg: ze ruiken onaangenaam en kosten de plant energie.

Steun

Een bamboestokje of ring geeft de lange scheuten houvast; in een hangmand hangen ze vanzelf.

Tip: De paarse haartjes kleuren het mooist bij veel licht. Giet niet over het blad en knip de oranje bloemen weg, want ze ruiken onaangenaam. Knijp de toppen regelmatig uit voor een bossige plant.

Wanneer snoei je een gynura?

Snoeimaanden: maart–mei.

Wanneer: Regelmatig tussen maart en mei, en in de zomer bijknippen als hij te lang wordt.

Hoe:

• Knijp de toppen van lange scheuten uit voor een bossige plant.
• Knip scheuten die kaal of te lang zijn terug tot net boven een blad.
• Verwijder dode of verbleekte bladeren en de bloemknoppen.
• Gebruik de stukken als stek; zo houd je de plant jong.

Let op: Knip met een schone schaar en wees voorzichtig met de haartjes: raak het blad zo weinig mogelijk aan.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Stekken

Het hele groeiseizoen, het best in het voorjaar: knip een top van 8–10 cm, haal de onderste bladeren weg en zet de stek in water of vochtige potgrond. Wortels na 1–3 weken bij kamertemperatuur.

Verjongen

Een oude plant wordt kaal en lang: vervang hem om de 2–3 jaar door een of meer nieuwe planten uit stekken.

Hoe komt een gynura de winter door?

• Niet winterhard: de minimumtemperatuur is 13 °C. Hij mag nooit buiten overwinteren.
• Houd hem licht en bij 15–18 °C, uit de buurt van een koud raam.
• Geef minder water: de grond mag tussen twee beurten oppervlakkig drogen.
• Niet bemesten in de winter. In een donkere hoek verbleekt de kleur.

Ziektes en plagen

• Verbleekt blad: Te weinig licht: de paarse kleur vervaagt en de scheuten worden lang en dun. Zet hem lichter.
• Vlekken op het blad: Water op het blad geeft lelijke vlekken. Giet aan de rand van de pot en droog bespatte bladeren.
• Bladluis en witte vlieg: Kleine insecten op jonge scheuten en onder het blad. Spuit af met lauw water of veeg ze weg; herhaal wekelijks.
• Spint: Fijn spinrag en gespikkeld blad bij droge lucht. Verhoog de luchtvochtigheid en verwijder zwaar aangetaste scheuten.

Het jaar rond

• Januari: Rust: lichte plek, 15–18 °C, weinig water.
• Februari: Rust. Nog niet bemesten.
• Maart: Verpotten en snoeien. Weer meer water.
• April: Snoeien. Beginnen met bemesten.
• Mei: Snoeien en toppen uitknijpen. Stekken nemen.
• Juni: Groeiseizoen. Bloemknoppen wegknippen.
• Juli: Groeiseizoen. Water geven, tegen hete zon beschermen.
• Augustus: Groeiseizoen. Bijknippen indien nodig.
• September: Minder bemesten.
• Oktober: Bemesten stoppen. Uit de koude tocht zetten.
• November: Rust. Weinig water.
• December: Rust: licht en niet te koud.

Wist je dat?

• De plant hoort bij de composieten, dezelfde familie als de madeliefjes en zonnebloemen.
• De paarse kleur zit in de fijne haartjes op het blad en is het mooist bij helder licht; in een donkere hoek verbleekt hij.
• Stekken wortelen binnen enkele weken, in water of in vochtige potgrond.