Zonneoog

Hoe herken je een zonneoog?

Groeivorm

Rechtopgaande, compacte pol van 1–1,2 m hoog en ongeveer 60 cm breed, met stijve, vertakte stengels.

Blad

Tegenoverstaand, eirond tot lancetvormig, gezaagd en ruw aanvoelend; donkergroen.

Bloem

Bloemhoofdjes van 5–8 cm met goudgele lintbloemen rond een geel tot bruingeel, gewelfd hart. Enkel of halfgevuld, van juli tot september.

Vrucht

Zaadhoofdjes die in de herfst en winter blijven staan; vinken eten er graag van.

Wortels

Een dichte, vezelige wortelpol die niet woekert.

Bloei: juli–september · Zaaien: maart–april · Planten: maart–mei en september–oktober · Snoeien: maart

Waarom in je tuin?

• Bloeit van juli tot in september, en met wat wegknippen van uitgebloeide bloemen nog langer.
• Bijen en vlinders vinden er nectar en stuifmeel; vogels eten in de winter van de zaden.
• Een uitstekende snijbloem die lang goed blijft in de vaas.
• Stevig, makkelijk en heel winterhard; hij groeit op zand, leem en klei.
• Brengt warme, gele kleur in de nazomerborder, samen met grassen en andere prairieplanten.

Waar staat een zonneoog graag?

• Volle zon: in de schaduw worden de stengels slap en bloeit hij minder.
• Elke goed doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Droog tot normaal vochtig. Eenmaal geworteld kan hij goed tegen droogte.
• In heel rijke grond wordt hij hoog en valt hij om: daar is steun nodig.
• Plant op 50–60 cm, het mooist in groepjes van drie of vijf.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

1,2 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -35 °C)

Mooi samen met

• Rode zonnehoed: Ook een prairieplant die tegelijk bloeit: roze naast goudgeel.
• Kogeldistel: Staalblauwe bollen als contrast bij het geel.
• Vingergras: Luchtige pluimen en herfstkleur tussen de stevige pollen; ook uit de prairie.
• Bossalie: Blauwe aren vooraan in de border, voor een warm kleurcontrast.
• Herfstaster: Neemt in september en oktober het over met paars en blauw.

Hoe en wanneer plant je een zonneoog?

Planten in maart–mei en september–oktober.

1. Plant in maart–mei of in september–oktober.
2. Graaf een plantgat twee keer zo breed als de kluit en maak de grond goed los. Op arm zand een schep compost erbij, op rijke grond niets.
3. Zet de plant even diep als in de pot en druk de grond goed aan.
4. Houd 50–60 cm tussen de planten.
5. Geef meteen ruim water en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Leg een dunne laag mulch rond de voet, maar niet tegen de stengels.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar bij droogte. Daarna alleen in lange, droge periodes; dan bloeit hij ook langer.

Bemesten

Een laagje compost in april is genoeg. Extra mest geeft lange, slappe stengels.

Steun

In rijke grond of op een winderige plek: zet in mei een plantensteun of een paar takken rond de pol.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze weg tot net boven een blad of zijknop: er volgen nieuwe bloemen. Laat vanaf september de laatste zaadhoofdjes staan voor de vogels.

Snijbloemen

Snijd ’s ochtends stelen waarvan de bloem net open is en zet ze meteen in water.

Scheuren

Om de 4–5 jaar in het voorjaar, als de pol in het midden minder bloeit.

Tip: Zet de steun al in mei, als de stengels nog laag zijn: ze groeien er dan onzichtbaar doorheen en vallen in augustus niet om.

Wanneer snoei je een zonneoog?

Snoeimaanden: maart.

Wanneer: Knip de oude stengels in maart terug, net voor de nieuwe scheuten verschijnen. Laat ze in de winter staan voor vogels en insecten.

Hoe:

• Knip alle dode stengels af tot 5–10 cm boven de grond.
• Knip in de zomer uitgebloeide bloemen weg tot net boven een blad of zijknop.
• Wil je een lagere, stevigere plant? Knip eind mei de helft van de stengels met een derde in: ze vertakken en bloeien iets later.
• Haal dunne, zwakke stengels aan de voet weg.

Let op: Snoei niet in de herfst: de zaadhoofden zijn wintervoer voor vinken en in de holle stengels overwinteren insecten.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Scheuren

In maart–april: steek de pol op en verdeel hem met een spade in stukken met elk een paar knoppen en wortels. Meteen terugplanten en water geven.

Zaaien

In maart–april binnen, op 18–20 °C, dun afgedekt. Plant de jonge planten in mei uit. Rassen komen niet altijd zuiver uit zaad.

Hoe komt een zonneoog de winter door?

Winterhard tot −35 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −35 °C: geen bescherming nodig.
• Laat de stengels en zaadhoofden in de winter staan: vogels eten de zaden en met rijp erop zijn ze mooi.
• In een grote pot overleeft hij de winter ook; zet de pot wel op potvoetjes, zodat het water weg kan.

Ziektes en plagen

• Omvallende stengels: Vooral in rijke grond, in de schaduw of na een regenbui. Zet tijdig steun, bemest niet en kies een zonnige plek.
• Meeldauw: Wit poeder op de bladeren in de nazomer, vooral bij droogte. Geef water aan de voet, laat ruimte tussen de planten en knip aangetaste bladeren weg.
• Bladluis: Kolonies op de stengeltoppen in juni–juli. Spuit ze af met water; lieveheersbeestjes en vogels helpen mee.
• Slakken: Vreten in het voorjaar aan de jonge scheuten. Raap ze ’s avonds op en houd de grond rond jonge planten open.

Het jaar rond

• Maart: Oude stengels terugknippen. Planten of scheuren. Binnen zaaien.
• April: Planten. Binnen zaaien. Compost geven.
• Mei: Jonge planten uitplanten. Steun plaatsen in rijke grond.
• Juni: Water geven bij droogte. Letten op bladluis.
• Juli: Begin van de bloei. Bloemen snijden. Uitgebloeide bloemen wegknippen.
• Augustus: Volle bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen. Water geven bij lange droogte.
• September: Laatste bloei. Planten. Zaadhoofden laten staan.
• Oktober: Planten. Stengels laten staan voor de vogels.
• December: Rust. Vinken eten van de zaadhoofden.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Vogels

Bessen, zaden of insecten als voedsel, of een plek om te nestelen.

Wist je dat?

• Heliopsis betekent ‘lijkt op de zon’ (Grieks helios = zon, opsis = uiterlijk); helianthoides betekent ‘lijkend op een zonnebloem’.
• Het zonneoog is familie van de zonnebloem, maar een ander geslacht. Anders dan bij de zonnebloem vormen ook de gele lintbloemen zaad.
• In Noord-Amerika groeit hij in het wild in prairies, langs bosranden en in bermen.