
Foto: JJ Harrison (https://www.jjharrison.com.au/), CC BY-SA 3.0 · bron
Bol- of knolgewas · Iridaceae
Schizostylis
Hesperantha coccinea
In andere talen: Crimson flag lily (English)
Schizostylis, tegenwoordig botanisch Hesperantha coccinea, komt uit Zuid-Afrika, waar hij langs beekjes en in vochtige graslanden van de Drakensbergen groeit. Hij vormt pollen met smal, zwaardvormig blad, dat aan een irisblad doet denken. Van september tot in november verschijnen op stelen van ongeveer 60 cm sterrenvormige bloemen in rood, roze of wit. Hij bloeit door tot de eerste vorst, als de meeste andere planten al klaar zijn. Daarom is hij zo geliefd als late kleur in de border en als snijbloem, die lang goed blijft in een vaas. Hij houdt van zon en grond die in de zomer niet uitdroogt.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Normaal tot nat
mag niet uitdrogen
Grond
Zand, leem of klei
elke zuurtegraad
Winterhard
tot -12 °C
beschermen in strenge winters
Grootte
0,6 m
hoog, 0,3 m breed
Bloei
september–november
| Snoeimaanden | februari–maart |
|---|---|
| Hoogte | 0,6 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | september–november |
Herkennen
Hoe herken je een schizostylis?
- Groeivorm
- Overblijvende plant van ongeveer 60 cm hoog en 30 cm breed, die met wortelstokken pollen vormt.
- Blad
- Smal, zwaardvormig en frisgroen, in een waaier; het sterft in de winter deels of helemaal af.
- Bloem
- Sterrenvormige bloemen van ongeveer 4–5 cm, in een losse aar aan een rechte steel, in rood, roze of wit, van september tot november.
- Bloeiritme
- De bloemen openen zich in de zon en sluiten bij somber weer.
- Wortels
- Kruipende wortelstokken die zich langzaam uitbreiden en zo de pol vergroten.
Bloei: september–november · Planten: maart–mei · Snoeien: februari–maart
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Bloeit van september tot november, als de meeste zomerbloeiers klaar zijn.
- De sterrenvormige bloemen in rood, roze of wit geven de herfst een frisse kleurtoets.
- Een mooie snijbloem die lang meegaat in de vaas.
- Het smalle, irisachtige blad vormt de rest van het jaar een nette pol.
- Verdraagt een vochtige tot natte plek, bijvoorbeeld langs een vijver, waar veel zonminnende planten het laten afweten.
Waar staat een schizostylis graag?
- Volle zon; in halfschaduw bloeit hij minder.
- Humusrijke zand-, leem- of kleigrond, zuur tot kalkrijk, die ’s zomers niet uitdroogt.
- Normaal vochtig tot nat: ideaal naast een vijver of in een vochtige border.
- Plant op 20–25 cm van elkaar, in groepjes van minstens vijf.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand, leem of klei
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Normaal of nat
- Grootte
- 0,6 m hoog, 0,3 m breed
- Winterhard
- Matig winterhard (tot -12 °C): bescherm hem in strenge winters
Mooi samen met
- Herfstaster: Bloeit tegelijk in paars en blauw en vormt een mooi contrast met de rode bloemen.
- Japanse anemoon: Roze en witte bloemen in dezelfde late zomer, ook van een vochtige plek.
- Siergrassen: Pluimen in de herfst geven een zachte achtergrond voor de sterren.
- Zonnehoed: Gele bloemen in de late zomer naast het rood.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een schizostylis?
Planten in maart–mei.
- Plant in maart–mei, als de zwaarste vorst voorbij is.
- Graaf een plantgat van ongeveer 5–8 cm diep en meng er compost door voor een vochthoudende grond.
- Zet de wortelstokken met de ogen naar boven en dek ze af met 5 cm grond.
- Houd 20–25 cm afstand tussen de planten; in een pot volstaan drie of vijf planten per pot.
- Geef flink water en leg een laag mulch van compost of schors.
Verzorgen
- Water
- Houd de grond in de zomer vochtig: bij droogte krijg je weinig of geen bloei. Geef liever één keer flink water dan elke dag een beetje.
- Bemesten
- In het voorjaar compost; eventueel in de zomer een meststof voor bloeiende planten.
- Mulchen
- Een laag compost of schors houdt de grond vochtig en beschermt de wortelstokken in de winter.
- Uitgebloeide bloemen
- Knip uitgebloeide stengels aan de voet weg: zo blijft de pol netjes en bloeit hij langer.
- Snijbloemen
- Knip de stelen als de eerste twee, drie knoppen opengaan; de rest bloeit open in de vaas.
Tip: Zet hem op een zonnige plek met grond die in de zomer niet uitdroogt, en verdeel de pollen om de drie à vier jaar: zo blijft hij rijk bloeien.
Wanneer snoei je een schizostylis?
Snoeimaanden: februari–maart.
Wanneer: Eind februari tot maart, voor de nieuwe scheuten uitlopen. Tussendoor knip je uitgebloeide stengels weg.
Hoe:
- Knip het dode blad van het voorgaande jaar tot enkele centimeters boven de grond.
- Knip uitgebloeide bloemstengels in het najaar aan de voet weg.
- Bij zachte winters blijft een deel van het blad groen: knip alleen wat bruin is.
Vermeerderen
- Verdelen
- In maart–april, om de drie à vier jaar: graaf de pol op, verdeel hem in stukken met drie tot vijf scheuten en plant ze meteen terug op dezelfde diepte.
- Zaaien
- Zaai in het voorjaar in een pot met vochtige zaaigrond op een lichte, warme plek. Zaailingen bloeien na enkele jaren.
Hoe komt een schizostylis de winter door?
Winterhard tot −12 °C: beschermen in strenge winters.
- Vrij winterhard, tot ongeveer −12 °C: in de meeste Belgische winters kan hij buiten blijven.
- Leg een laag mulch van compost of bladeren van 10 cm over de pol, zeker op een koude of open plek.
- In een pot: zet hem op een beschutte plek en bescherm de pot tegen doorvriezen.
Ziektes en plagen
- Slakken: Ze eten jonge scheuten en bloemknoppen. Verzamel ze ’s avonds of leg een barrière van grof zand.
- Weinig of geen bloei: Meestal te droog, te schaduwrijk of een te dichte pol. Geef water, kies een zonnige plek en verdeel de pol.
- Vorstschade: Vroege nachtvorst in oktober of november kan de bloemen beschadigen. Plant hem op een beschutte plek en knip de aangetaste stengels weg.
- Bruine bladpunten: Teken van droogte. Geef water en leg mulch.
Het jaar rond
- Februari: Eind februari: dood blad terugknippen.
- Maart: Dood blad terugknippen. Planten of verdelen.
- April: Planten of verdelen. Mulch aanbrengen.
- Mei: Planten. Letten op slakken.
- Juni: Water geven bij droogte.
- Juli: Ruim water geven. Letten op droogte.
- Augustus: Water geven. Knoppen vormen zich.
- September: Begin van de bloei. Snijden voor de vaas.
- Oktober: Volle bloei. Uitgebloeide stengels wegknippen.
- November: Laatste bloemen tot de eerste vorst.
- December: Dikke laag mulch over de pol leggen.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Zijn oude botanische naam Schizostylis betekent ‘gespleten stijl’; hij is later ondergebracht bij het geslacht Hesperantha.
- De naam Hesperantha komt uit het Grieks en betekent ‘avondbloem’.
- De bloemen openen zich in de zon en sluiten bij somber weer.