Sint-Janskruid

Hoe herken je een Sint-Janskruid?

Groeivorm

Rechtopgaande, bovenaan vertakte vaste plant van 30–60 cm hoog en ongeveer 40 cm breed, met een kruipende wortelstok.

Stengel

Rond, met twee duidelijke lijsten in de lengte.

Blad

Klein, ovaal tot langwerpig, 1–3 cm, tegenoverstaand en zonder steel, met doorschijnende puntjes die je tegen het licht ziet.

Bloem

Stralend geel, ongeveer 2 cm, met vijf kroonblaadjes met zwarte stipjes langs de rand en een pluim van meeldraden; in trossen van juni tot augustus.

Vrucht

Kleine doosvruchtjes met talloze piepkleine zaadjes.

Sap

Wrijf je een bloemknop of bloem tussen je vingers, dan kleuren die roodpaars.

Bloei: juni–augustus · Zaaien: april–mei · Planten: april–mei en september · Snoeien: maart en september

Waarom in je tuin?

• Een lange gele bloei in de volle zomer, van juni tot augustus.
• Bijen, hommels en zweefvliegen halen er stuifmeel.
• Inheems en geschikt voor een natuurlijke tuin, een bloemenweide of een droge border.
• Droogtebestendig en tevreden met arme, stenige grond.
• Een plant vol verhalen en volksgebruiken rond midzomer.

Waar staat een Sint-Janskruid graag?

• Zon of halfschaduw; in de volle zon bloeit hij het rijkst.
• Elke goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk; ook arme, stenige grond.
• Droog tot normaal vochtig; natte voeten verdraagt hij slecht.
• Zet de planten op 30–40 cm van elkaar, liefst in een groepje.
• Plant hem niet in of naast een wei met paarden, koeien of schapen.

Licht

Zon en halfschaduw

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

0,6 m hoog, 0,4 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -30 °C)

Mooi samen met

• Wilde marjolein: Paarsroze bloemen op dezelfde zonnige, droge plek, ook geliefd bij bijen.
• Margriet: Witte bloemen naast het geel in een bloemenweide.
• Duizendblad: Platte schermen en fijn blad, even droogtebestendig.
• Knoopkruid: Paarse knoppen die vlinders en hommels aantrekken.
• Slangenkruid: Blauwe aren die het geel prachtig doen uitkomen.

Hoe en wanneer plant je een Sint-Janskruid?

Planten in april–mei en september.

1. Plant in april–mei of in september, als de grond niet bevroren of te nat is.
2. Graaf een plantgat dubbel zo breed als de pot; op zware grond meng je er wat grof zand door.
3. Zet de plant even diep als in de pot.
4. Hou 30–40 cm afstand tussen de planten.
5. Geef meteen water en hou de grond de eerste weken licht vochtig.
6. Mulchen is niet nodig; op droge grond houdt een dun laagje grind het onkruid tegen.

Verzorgen

Water

Na het aanslaan zelden nodig: hij verdraagt droogte goed.

Bemesten

Niet nodig: op rijke grond worden de stengels slap.

Uitgebloeide bloemen

Knip ze na de bloei weg als je niet wil dat hij zich overal uitzaait.

Dode stengels

Laat je ze in de winter staan, dan vinden insecten er beschutting; knip ze in maart weg.

Handschoenen

Draag handschoenen als je met de plant werkt, zeker op zonnige dagen.

Tip: Knip na de bloei de uitgebloeide stengels terug als je niet wil dat hij zich overal uitzaait. Plant hem nooit in of naast een wei: voor paarden, koeien en schapen is hij giftig.

Wanneer snoei je een Sint-Janskruid?

Snoeimaanden: maart en september.

Wanneer: Een echte snoei is niet nodig. Na de bloei, in september, knip je de uitgebloeide stengels terug; in maart haal je de dode stengels van vorig jaar weg.

Hoe:

• Knip uitgebloeide stengels in september terug tot een paar centimeter boven de grond als je zaailingen wil voorkomen.
• Laat je ze staan, dan zaait hij zich uit en vinden insecten er in de winter beschutting.
• Haal in maart de dode stengels weg, voor de nieuwe scheuten verschijnen.
• Steek uitlopers die te ver gaan aan de rand af.

Let op: Draag handschoenen bij het knippen: het sap kan de huid gevoeliger maken voor zonlicht.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

Zaai in april–mei buiten of in potjes, op de grond en niet afdekken: het zaad kiemt in het licht.

Delen

Steek in het voorjaar of in september een stuk met wortels van de rand van de pol af en plant het elders.

Zelfuitzaai

Zaailingen verschijnen vanzelf rond de plant; verplant ze jong.

Hoe komt een Sint-Janskruid de winter door?

Winterhard tot −30 °C.

• Zeer winterhard, tot ongeveer −30 °C: in België is geen bescherming nodig.
• In de winter blijven er korte, bebladerde scheutjes aan de voet over, waaruit hij in het voorjaar opnieuw uitloopt.
• Natte, zware grond in de winter is een groter gevaar dan vorst.

Ziektes en plagen

• Roest: Oranje poederpuistjes op de onderkant van het blad. Knip aangetaste stengels weg en zorg voor een luchtige plek.
• Uitzaaien: Zaailingen overal in de tuin. Knip de bloemen na de bloei weg en wied zaailingen jong.
• Slappe stengels: Op te rijke of te vochtige grond vallen de stengels om. Bemest niet en kies een schralere plek.
• Wortelrot: De plant kwijnt weg op natte grond. Verplant hem naar een drogere plek met een goede afwatering.

Het jaar rond

• Maart: Dode stengels wegknippen. Planten delen.
• April: Zaaien en planten.
• Mei: Zaaien en planten.
• Juni: Begin van de bloei rond Sint-Jan.
• Juli: Volle bloei. Bijen en hommels in de tuin.
• Augustus: Einde van de bloei. Zaad oogsten.
• September: Uitgebloeide stengels terugknippen als je geen zaailingen wil. Planten of delen.
• Oktober: Zaailingen wieden waar je ze niet wil.
• November: Rust.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Sint-Janskruid maakt de huid gevoelig voor zonlicht (bij mensen en bij grazende dieren) en heeft gevaarlijke wisselwerkingen met veel geneesmiddelen, zoals de pil, bloedverdunners, antidepressiva en hart- en hiv-medicatie, die erdoor minder goed werken. Maak er zelf geen thee of tinctuur van om in te nemen, zeker niet als je medicijnen neemt. Laat het in de tuin staan voor bijen en vlinders. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De doorschijnende puntjes in het blad zijn oliekliertjes; daaraan dankt de plant de naam perforatum, ‘doorboord’.
• Wrijf je een bloem tussen je vingers, dan kleuren die roodpaars door de rode kleurstof hypericine.
• In Californië werd sint-janskruid een plaag op weiden. Vanaf de jaren 1940 hield men hem daar met succes in toom met bladkevertjes die op de plant leven.