
Foto: Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0 · bron
Vaste plant · Caprifoliaceae
Macedonische knautia
Knautia macedonica
In andere talen: Knautie de Macédoine (Français) · Macedonian scabious (English)
De Macedonische knautia komt uit de Balkan, waar hij in graslanden en struikgewas groeit. Het is een vaste plant met een rozet van grijsgroen blad en dunne, sterk vertakte stengels van zo’n 70 cm. Van juni tot oktober dragen die talloze dieprode tot wijnrode bloemhoofdjes van 2–3 cm, als kleine speldenkussentjes. Tuiniers houden van de warme kleur, de lange bloei en de vele bijen en vlinders die erop afkomen; bovendien is het een fijne snijbloem. Er bestaan compacte rassen zoals ‘Mars Midget’ en zaadmengsels in roze, rode en lila tinten, zoals ‘Melton Pastels’.
Licht
Volle zon
warm en licht
Vocht
Droog tot normaal
geen natte voeten
Grond
Zand of leem
elke zuurtegraad
Winterhard
Volledig winterhard
tot -25 °C
Grootte
0,7 m
hoog, 0,5 m breed
Bloei
juni–oktober
| Snoeimaanden | maart en juni–september |
|---|---|
| Hoogte | 0,7 m |
| Inheems in België | Nee, aangeplant |
| Goed voor bijen, vlinders en vogels | Ja, voor bijen en vlinders |
| Giftig voor mens en huisdier | Niet als giftig bekend |
| Bloei | juni–oktober |
Herkennen
Hoe herken je een Macedonische knautia?
- Groeivorm
- Losse, wat uitwaaierende pol van 60–70 cm hoog en zo’n 50 cm breed, met dunne, vertakte stengels.
- Blad
- Rozetblad langwerpig, gaaf tot gelobd; stengelblad kleiner en vaak veerdelig; grijsgroen en licht behaard.
- Bloem
- Bolle hoofdjes van 2–3 cm vol kleine buisbloempjes, op lange, dunne stelen.
- Kleur
- Dieprood tot wijnrood; bij zaadmengsels ook roze en lila.
- Wortels
- Een penwortel met zijwortels: hij laat zich daardoor slecht verplanten.
Bloei: juni–oktober · Zaaien: maart–april · Planten: maart–mei en september · Snoeien: maart en juni–september
In je tuin
Waarom in je tuin?
- Dieprode bloemhoofdjes van juni tot oktober: een warme kleur die met bijna alles combineert.
- Een magneet voor bijen, hommels en vlinders.
- Een sierlijke snijbloem voor een zomers boeket.
- Verdraagt droogte goed en vraagt weinig verzorging.
- De luchtige groei vult open plekken tussen grassen en andere vaste planten.
Waar staat een Macedonische knautia graag?
- Volle zon: in de schaduw gaat hij liggen en bloeit hij minder.
- Zand- of leemgrond, zuur tot kalkrijk, goed doorlatend.
- Droge tot gewone grond; natte voeten in de winter verdraagt hij slecht.
- Plant 40–50 cm uit elkaar, vier à vijf planten per m², liefst tussen grassen of stevige buren.
- Licht
- Zon
- Grondsoort
- Zand of leem
- Zuurtegraad
- Niet kieskeurig
- Vocht
- Droog of normaal
- Grootte
- 0,7 m hoog, 0,5 m breed
- Winterhard
- Winterhard (tot -25 °C)
Mooi samen met
- Vedergras: Fijn, wuivend gras dat hem steunt en de rode hoofdjes laat zweven.
- Patagonisch ijzerhard: Paarse bloemschermen op lange stengels, ook een vlindermagneet.
- Kattenkruid: Een lage, blauwe wolk aan de voet.
- Bossalie: Blauwpaarse aren als contrast met de rode bolletjes.
- Rode zonnehoed: Grotere, roze bloemen voor een zomerse prairieborder.
Onderhoud
Hoe en wanneer plant je een Macedonische knautia?
Planten in maart–mei en september.
- Plant in maart–mei of in september, als de grond niet te nat is.
- Graaf een plantgat twee keer zo breed als de pot; meng op zware grond grof zand door.
- Zet de plant even diep als in de pot, met het hart op de hoogte van de grond.
- Zet er meteen een siergras of een paar stevige buren naast, zodat hij steun heeft.
- Giet goed aan; daarna enkel water bij langdurige droogte.
Verzorgen
- Water
- Na het aanslaan zelden nodig; in potten wel regelmatig.
- Bemesten
- Niet nodig: in rijke grond worden de stengels slap en valt hij nog meer uit elkaar.
- Uitgebloeide bloemen
- Knip ze geregeld weg tot op een zijknop: zo bloeit hij door tot in oktober.
- Steun
- Plant hem tussen grassen of andere planten, of geef een paar takken als steun.
- Snijbloemen
- Snijd stelen met pas geopende hoofdjes en knoppen, ’s ochtends, en zet ze meteen in water.
- Zaailingen
- Laat op het einde van het seizoen enkele hoofdjes rijpen: hij zaait zich uit, zodat je hem houdt als de moederplant na enkele jaren verdwijnt.
Tip: Hij valt wat uit elkaar: zet hem tussen grassen of andere planten die hem steunen, en knip uitgebloeide bloemen weg voor een bloei tot in oktober.
Wanneer snoei je een Macedonische knautia?
Snoeimaanden: maart en juni–september.
Wanneer: Knip van juni tot september geregeld uitgebloeide bloemen weg. In maart ruim je de oude stengels op.
Hoe:
- Knip uitgebloeide hoofdjes met hun steel terug tot op een blad of zijknop.
- Valt de plant midden in de zomer helemaal uit elkaar, knip dan de langste stengels met een derde in: er komen nieuwe bloeistengels.
- Knip in maart de oude stengels weg tot net boven het bladrozet.
Let op: Knip in de herfst niet tot op de grond: laat het bladrozet staan tot het voorjaar.
Vermeerderen
- Zaaien
- Binnen in maart–april in een zaaibak; licht bedekken en vochtig houden. Na half mei uitplanten. Vroeg gezaaide planten bloeien soms al het eerste jaar.
- Stekken
- In april–mei stekken van jonge scheuten aan de voet nemen en in zanderige stekgrond laten wortelen. Zo blijven rassen zuiver.
Hoe komt een Macedonische knautia de winter door?
Winterhard tot −25 °C.
- Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België geen probleem op goed doorlatende grond.
- Natte grond in de winter is de grootste vijand: dan rot het hart.
- In een pot: zet hem in de winter onder een afdak, zodat de grond niet doorweekt.
Ziektes en plagen
- Meeldauw: Wit poeder op het blad, vooral in droge nazomers. Water geven bij droogte en ruimte laten; zwaar aangetaste stengels wegknippen.
- Uit elkaar vallen: Te rijke grond, te veel schaduw of geen steun. Plant hem tussen grassen in de zon en bemest niet.
- Wortelrot: In natte winters op zware grond. Plant hem op een goed doorlatende plek.
- Bladluis: Soms op de stengeltoppen. Meestal ruimen lieveheersbeestjes ze op; anders afspuiten met water.
- Kort leven: Na enkele jaren wordt hij zwakker. Laat zaailingen staan of neem stekken.
Het jaar rond
- Maart: Oude stengels wegknippen. Binnen zaaien. Planten.
- April: Binnen zaaien. Planten. Stekken nemen.
- Mei: Zaailingen uitplanten na half mei. Planten.
- Juni: Begin van de bloei. Bloemen snijden.
- Juli: Bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen.
- Augustus: Bloei. Uitgebloeide bloemen wegknippen. Letten op meeldauw.
- September: Bloei. Enkele hoofdjes laten rijpen. Planten.
- Oktober: Laatste bloemen. Bladrozet laten staan.
Gebruiken
Goed voor dieren
- Bijen
- Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.
- Vlinders
- Nectar voor dagvlinders.
Jij en deze soort
Wist je dat?
- Het geslacht Knautia is genoemd naar Knaut, een Duitse arts en plantkundige uit de 17e eeuw.
- Hij is familie van de beemdkroon, Knautia arvensis, die bij ons in het wild in bermen en graslanden groeit, met lila bloemhoofdjes.
- Knautia en Scabiosa lijken sterk op elkaar. Je ziet het verschil aan de bloempjes: bij Knautia hebben ze meestal vier slippen, bij Scabiosa vijf.