Hyacintboon

Hoe herken je een hyacintboon?

Groeivorm

Eenjarige, windende klimmer van 2–3 m hoog en ongeveer 50 cm breed; de stengels zijn vaak paars getint.

Blad

Drietallig: drie hartvormige tot driehoekige deelblaadjes van 8–15 cm, groen, vaak met een paarse tint.

Bloem

Erwtachtige bloemen in rechtopstaande trossen, roze tot paars (ook wit). Juli–oktober.

Peul

Platte, gebogen, glanzend paarse peulen van 5–8 cm met enkele zaden.

Wortels

Diepe penwortel met knolletjes die stikstof uit de lucht binden.

Bloei: juli–oktober · Zaaien: april–juni · Planten: mei–juni

Waarom in je tuin?

• Snelle, eenjarige klimmer: in één zomer 2–3 m hoog.
• Sier in drie lagen: paarse stengels, roze tot paarse bloemtrossen (juli–oktober) en glanzende paarse peulen.
• Bijen en hommels bezoeken de bloemen.
• Mooi op een wigwam of obelisk in de border of de moestuin.
• Eenvoudig te zaaien en makkelijk te verzorgen.

Waar staat een hyacintboon graag?

• Volle zon op een warme, beschutte plek, bijvoorbeeld voor een zuid- of westmuur.
• Gewone, goed doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig: gelijkmatig water zonder natte voeten.
• Geef hem een steun van 2–3 m: een obelisk, een wigwam van bamboestokken, een net of een hekwerk.
• Plant 25–30 cm uit elkaar; hij past ook in een grote pot van minstens 30 cm.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

3 m hoog, 0,5 m breed

Winterhard

Vorstgevoelig: binnen overwinteren (boven 5 °C)

Mooi samen met

• Zinnia: Kleurrijke eenjarige voor dezelfde zonnige plek.
• Cosmea: Luchtig, bloeit lang en trekt ook bijen aan.
• Afrikaantje (Tagetes): Een compacte, gele of oranje rand aan de voet van de steun.
• Klimmende kapucijner: Een andere eenjarige klimmer met bloemen in vurige kleuren.

Hoe en wanneer plant je een hyacintboon?

Planten in mei–juni.

1. Week de zaden een nacht in lauw water.
2. Zaai in april binnen, 2–3 cm diep, in potjes van 8–9 cm bij 18–24 °C; ze kiemen in 1–2 weken.
3. Of zaai eind mei–juni buiten, 2–3 cm diep, als de grond warm is en er geen nachtvorst meer komt.
4. Verhard binnen gezaaide planten af en plant ze eind mei–juni uit.
5. Plant 25–30 cm uit elkaar bij een steun en geef meteen water.
6. Leg een laag mulch rond de voet en bescherm jonge planten tegen slakken.

Verzorgen

Water

Gelijkmatig vochtig houden, vooral tijdens de bloei en de peulvorming; in droge periodes ruim water.

Bemesten

Weinig nodig: een beetje compost bij het planten volstaat. Te veel stikstof geeft veel blad en weinig bloemen.

Steun

Leid jonge scheuten naar de steun; daarna windt hij zich zelf.

Peulen

Laat enkele peulen rijpen voor zaad; haal de rest weg als je de bloei langer wilt houden.

Tip: Bonen verdragen verplanten minder goed: zaai hem liever direct op de definitieve plek bij een steun zodra de grond warm is. Op de zonnigste plek worden de peulen het mooist paars.

Wanneer snoei je een hyacintboon?

Wanneer: Hij is eenjarig en wordt niet gesnoeid. Knip alleen te lange of beschadigde ranken bij.

Hoe:

• Leid lange ranken terug naar de steun of knip de uiteinden eruit.
• Verwijder verwelkte bloemtrossen als je geen zaad wilt.
• Laat enkele peulen aan de plant rijpen voor zaad.
• Verwijder de afgestorven plant na de eerste vorst.

Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaaien

April binnen of mei–juni buiten: week de zaden een nacht en zaai ze 2–3 cm diep bij minstens 18 °C. Ze kiemen in 1–2 weken.

Zaad oogsten

In september–oktober laat je enkele peulen aan de plant bruin en papierachtig worden. Oogst de zaden, laat ze drogen en bewaar ze koel en donker voor volgend jaar.

Hoe komt een hyacintboon de winter door?

Winterhard tot 5 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet winterhard: bij vorst sterft hij af en hij houdt niet van minder dan ongeveer 5 °C. Behandel hem als eenjarige.
• Verwijder de dode planten na de eerste vorst; ze kunnen op de composthoop.
• Bewaar zaad droog, koel en donker tot volgend jaar.

Ziektes en plagen

• Bladluis: Op jonge toppen en bloemtrossen in de zomer. Afspuiten met water of lieveheersbeestjes hun werk laten doen.
• Slakken: Jonge planten worden in mei en juni aangevreten. Een ring rond de plant helpt, en slakken ’s avonds verzamelen.
• Weinig of late bloei: Een koele zomer, te weinig zon of te veel stikstof. Zet hem op een zonnige, warme plek en bemest niet te veel.
• Zaden kiemen niet of rotten: Te koude, natte grond. Zaai pas buiten als de grond warm is, of zaai binnen.

Het jaar rond

• Januari: Rust. Zaad en steun klaarmaken.
• Februari: Plannen. Steun herstellen.
• Maart: Grond voorbereiden. Potjes en potgrond klaarzetten.
• April: Binnen zaaien. Zaden eerst een nacht weken.
• Mei: Afharden. Eind mei buiten zaaien of uitplanten.
• Juni: Buiten zaaien of uitplanten. Steun plaatsen. Water geven.
• Juli: Eerste bloei. Water geven.
• Augustus: Bloei en peulen. Water geven.
• September: Volle bloei en peulen. Zaad laten rijpen.
• Oktober: Bloei tot de eerste vorst. Zaad oogsten.
• November: Afgestorven planten opruimen.
• December: Rust. Zaad droog bewaren.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. De glanzende paarse peulen en de bonen van de hyacintboon lijken op die van stokbonen of pronkbonen. In de tropen worden ze na lang koken gegeten, maar rauw of te kort gekookt zijn ze giftig, voor mensen en voor dieren. Kweek hem hier als sierplant, eet er niets van en zet hem niet tussen de bonen in de moestuin, zodat niemand ze samen plukt. Houd kinderen en huisdieren weg van de peulen en zaden. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• In de tropen wordt de plant als voedsel- en voedergewas geteeld; rauw is hij giftig.
• Thomas Jefferson kweekte de hyacintboon al in zijn tuin op Monticello.
• Als vlinderbloemige leeft hij met stikstofbindende bacteriën in knolletjes aan de wortels.