Brede lathyrus

Hoe herken je een brede lathyrus?

Groeivorm

Kruidachtige klimplant met gevleugelde stengels tot 2 m, die in de winter bovengronds afsterft; ongeveer 1 m breed.

Blad

Elk blad bestaat uit één paar langwerpige, blauwgroene deelblaadjes en een vertakte rank.

Bloem

Vlinderbloemen van 2–3 cm in trossen aan lange stelen, magentaroze, wit of lichtroze; zonder geur.

Vrucht

Platte peulen van 5–10 cm met enkele zaden, die bij rijpheid openspringen.

Wortels

Een diepe, vlezige penwortel: daardoor droogtebestendig, maar moeilijk te verplanten.

Bloei: juni–september · Zaaien: maart–mei · Planten: april–mei en september–oktober · Snoeien: maart en november

Waarom in je tuin?

• Lange bloei van juni tot september, zonder dat je elk jaar opnieuw hoeft te zaaien.
• Droogtebestendig dankzij de diepe wortels: ideaal voor een zonnige, droge plek of een talud.
• Een goede snijbloem: knip regelmatig en hij bloeit langer door.
• Hommels en andere bijen bezoeken de bloemen graag.
• Klimt snel tegen een hek, een obelisk of door een struik, en bedekt ook een droge helling.

Waar staat een brede lathyrus graag?

• Volle zon; in de schaduw bloeit hij weinig.
• Elke goed doorlatende grond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Droog tot normaal: eenmaal ingeworteld kan hij goed tegen droogte.
• Geef hem steun: gaas, een hek, een obelisk of een struik om doorheen te klimmen. Reken op 50–60 cm tussen de planten.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Droog of normaal

Grootte

2 m hoog, 1 m breed

Winterhard

Winterhard (tot -25 °C)

Mooi samen met

• Heesterroos: De lathyrus klimt door de roos en bloeit door als de eerste rozenbloei voorbij is.
• Lavendel: Een droogtebestendige partner voor dezelfde zonnige plek.
• Kogeldistel: Staalblauwe bollen naast de roze bloemtrossen op een droge plek.
• Kattenkruid: Lage, blauwe bloei aan de voet, die de kale onderkant verbergt.

Hoe en wanneer plant je een brede lathyrus?

Planten in april–mei en september–oktober.

1. Zaai binnen in maart–april of buiten in april–mei. Week de harde zaden een nacht in lauw water of schuur ze licht op met schuurpapier.
2. Zaai 1–2 cm diep in diepe potjes, want de wortels gaan meteen de diepte in.
3. Plant uit in april–mei of in september–oktober, meteen op een definitieve plek.
4. Graaf een plantgat iets groter dan de kluit en zet de plant even diep, op 50–60 cm van elkaar.
5. Zet meteen een steun of gaas, zodat de ranken houvast vinden.
6. Geef flink water en houd de grond het eerste seizoen licht vochtig.

Verzorgen

Water

Het eerste jaar regelmatig bij droogte; daarna alleen bij langdurige droogte.

Bemesten

Nauwelijks nodig. Een beetje compost in het voorjaar volstaat; te veel stikstof geeft veel blad en weinig bloemen.

Steun

Leid de jonge stengels in het voorjaar naar het gaas; daarna klimmen ze vanzelf met hun ranken.

Uitgebloeide bloemen

Knip uitgebloeide bloemen en jonge peulen weg: zo bloeit hij langer en zaait hij zich minder uit.

Snijbloemen

Knip ’s ochtends trossen waarvan de onderste bloemen net open zijn en zet ze meteen in water.

Tip: Plant hem meteen op zijn definitieve plek, want door de diepe wortels verplant hij slecht. Knip uitgebloeide bloemen en jonge peulen geregeld weg: zo bloeit hij langer, zaait hij zich minder uit en blijven er geen giftige zaden aan de plant.

Wanneer snoei je een brede lathyrus?

Snoeimaanden: maart en november.

Wanneer: Knip de afgestorven stengels in november of in maart af tot net boven de grond. In de zomer knip je uitgebloeide bloemen weg.

Hoe:

• Knip in de zomer geregeld uitgebloeide bloemen en peulen weg.
• Knip na de eerste nachtvorsten of in maart alle dode stengels af tot 5–10 cm boven de grond.
• Laat je de stengels in de winter staan, dan beschermen ze de voet; ruim ze in maart op, voor de nieuwe scheuten verschijnen.

Let op: Draag handschoenen als je peulen en zaden opruimt en laat ze niet liggen waar kinderen of dieren komen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

Oogst rijpe, bruine peulen voor ze openspringen. Week de zaden voor het zaaien een nacht in water en zaai in maart–april binnen of in april–mei buiten. Kleuren komen niet altijd zuiver terug.

Scheuren

Kan in het vroege voorjaar, maar gaat moeizaam door de diepe wortels. Steek een stuk met voldoende wortel en knoppen af en plant het meteen.

Hoe komt een brede lathyrus de winter door?

Winterhard tot −25 °C.

• Winterhard tot ongeveer −25 °C: in België is geen bescherming nodig.
• In de herfst sterft hij bovengronds af; in het voorjaar lopen nieuwe scheuten uit de wortels.
• Markeer de plek, zodat je de wortels niet beschadigt als je in het vroege voorjaar in de border werkt.

Ziektes en plagen

• Slakken: Vreten de jonge scheuten in het voorjaar. Controleer ’s avonds en bescherm jonge planten.
• Meeldauw: Wit poeder op het blad in de nazomer, vooral bij droogte. Geef water aan de voet en knip aangetaste stengels weg; de plant komt volgend jaar gewoon terug.
• Bladluis: Op de toppen en bloemknoppen in de vroege zomer. Spuit ze af met water; lieveheersbeestjes helpen mee.
• Kale onderkant: In de zomer wordt de plant onderaan kaal en geel. Zet er lagere planten voor die de voet verbergen.
• Uitzaaien: Zaailingen op plekken waar je ze niet wilt. Knip peulen tijdig weg en wied zaailingen jong, voor de penwortel diep zit.

Het jaar rond

• Maart: Dode stengels opruimen. Binnen zaaien.
• April: Binnen en buiten zaaien. Planten. Steun plaatsen.
• Mei: Buiten zaaien. Planten. Jonge stengels leiden. Letten op slakken.
• Juni: Begin van de bloei. Bloemen snijden.
• Juli: Volle bloei. Uitgebloeide bloemen en peulen wegknippen.
• Augustus: Bloei. Water geven bij langdurige droogte.
• September: Laatste bloei. Planten. Zaad oogsten.
• Oktober: Planten.
• November: Afgestorven stengels afknippen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. De peulen en zaden van lathyrus lijken op erwten, maar zijn giftig: in grote hoeveelheden of bij langdurig eten beschadigen ze het zenuwstelsel. Eet er niets van, ook niet als peultje, en leer kinderen het verschil met de erwten uit de moestuin. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• De Engelse naam everlasting pea verwijst ernaar dat hij, anders dan de eenjarige reukerwt, elk jaar terugkomt.
• Als vlinderbloemige leeft hij samen met bacteriën in knolletjes aan de wortels, die stikstof uit de lucht vastleggen.
• De rijpe peulen springen bij droog, warm weer open, draaien zich daarbij in een spiraal en slingeren de zaden weg.