Lampenpoetser

Hoe herken je een lampenpoetser?

Groeivorm

Groenblijvende, losse struik van ongeveer 2 m hoog en 1,5 m breed, met een wat hangende, vertakte kroon.

Blad

Smal en lancetvormig, leerachtig groen; de jonge scheuten zijn zilverbehaard en roodachtig.

Bloem

Felrode, cilindrische bloemborstels van ongeveer 10 cm, van juni tot augustus; de kleur komt van de meeldraden.

Vrucht

Kleine, houtige, napvormige vruchtjes die in groepjes rond de tak blijven zitten, vaak jarenlang.

Wortels

Fijn en vezelig, gevoelig voor verstikking: de grond moet doorlatend en luchtig zijn.

Bloei: juni–augustus · Planten: mei–juni · Snoeien: augustus–september

Waarom in je tuin?

• Felrode bloemborstels van juni tot augustus: een opvallende exoot op het terras.
• Groenblijvend blad, met jonge, zilverbehaarde, roodachtige scheuten die extra sier geven.
• Bijen komen op de nectarrijke bloemen af.
• Mooi in een pot, als solitair op het terras of in een zuidgerichte, beschutte hoek.
• Compact van formaat: ongeveer 2 m hoog en 1,5 m breed, en met snoeien in toom te houden.

Waar staat een lampenpoetser graag?

• Volle zon: alleen dan bloeit hij rijk; in halfschaduw blijft de bloei schaars.
• Doorlatende, humusrijke, zure tot neutrale grond of potgrond; geen kalk.
• Normaal vochtig: de kluit mag in het groeiseizoen nooit helemaal uitdrogen, maar water mag niet blijven staan.
• Beschut tegen koude wind, bijvoorbeeld tegen een zuidmuur of op een warm terras.
• Als hij buiten staat: 1,5 m ruimte; in een pot minstens 30–40 cm doorsnede.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand of leem

Zuurtegraad

Zuur of neutraal

Vocht

Normaal

Grootte

2 m hoog, 1,5 m breed

Winterhard

Matig winterhard (tot -7 °C): bescherm hem in strenge winters

Mooi samen met

• Agapanthus: Blauwe bloemschermen in de zomer, ook in een pot op het terras.
• Lavendel: Paarse bloemen en geur, zelfde warme, zonnige plek.
• Olijfboom: Zilvergroen blad, een mediterrane sfeer op het terras.
• Rozemarijn: Groenblijvend, geurend en bijvriendelijk, in een aparte pot.
• Pelargonium: Rode of roze bloemen de hele zomer op het terras.

Hoe en wanneer plant je een lampenpoetser?

Planten in mei–juni.

1. Zet hem pas buiten of plant hem pas uit in mei–juni, als er geen vorst meer te verwachten is.
2. Kies een pot van minstens 30–40 cm met drainagegaten en een laagje kleikorrels onderaan. Gebruik zure potgrond (voor rododendrons) met een derde zand of perliet.
3. Zet de plant even diep als in de oude pot en druk de grond aan.
4. In de volle grond: graaf een gat twee keer zo breed als de kluit, in zure of neutrale, doorlatende grond tegen een zonnige, beschutte muur.
5. Geef meteen water, bij voorkeur regenwater, en houd de grond de eerste weken vochtig.
6. Leg een laag zure mulch (schors of bladcompost) op de grond, zonder de stam te bedekken.

Verzorgen

Water

In het groeiseizoen regelmatig, zodat de kluit licht vochtig blijft; liefst regenwater, want kalkrijk water geeft bleke bladeren. Laat geen water in het bord staan.

Bemesten

Van mei tot augustus maandelijks een meststof voor zuurminnende planten, volgens de dosering op de verpakking.

Verpotten

Om de 2–3 jaar in april–mei in een iets grotere pot met verse, zure potgrond.

Uitgebloeide bloemen

De uitgebloeide borstels groeien door tot een bladscheut. Knip ze niet te diep terug.

Terrasplek

Zet hem van mei tot oktober op een zonnig, beschut terras; wen hem aan het buitenlicht door hem eerst enkele dagen in de halfschaduw te zetten.

Tip: Kweek hem in een pot en zet hem van mei tot oktober op een zonnig, beschut terras. Overwinter hem licht, koel en vorstvrij; in een milde streek mag hij tegen een zuidmuur blijven staan.

Wanneer snoei je een lampenpoetser?

Snoeimaanden: augustus–september.

Wanneer: Na de bloei, in augustus–september.

Hoe:

• Knip de uitgebloeide borstels met een paar centimeter groene scheut eraan weg.
• Vorm de struik licht bij: kort te lange scheuten in tot boven een bladknoop.
• Haal dode of zwakke takken helemaal weg.
• Laat de houtige vruchtjes zitten of knip ze mee weg; ze zijn niet schadelijk.

Let op: Snoei niet in oud, kaal hout: daar loopt hij vaak niet meer uit. Snoei ook niet laat in het najaar, want de nieuwe groei vriest dan makkelijk af.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Halfhoutige stekken

In juli–september: stekken van 8–10 cm van stevig, halfverhout hout, onderste bladeren weg, in zandige, zure potgrond onder plastic op een warme, lichte plek. Wortelen duurt weken tot maanden: geduld.

Zaaien

Het zaad uit de houtige vruchtjes strooi je op het oppervlak van vochtige, zure zaaigrond bij ongeveer 18–20 °C, zonder te bedekken. Zaailingen kunnen verschillen van de moederplant.

Hoe komt een lampenpoetser de winter door?

Winterhard tot −7 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet volledig winterhard: hij verdraagt lichte vorst tot ongeveer −7 °C, maar niet als de wortels in een pot bevriezen.
• Zet hem in oktober, voor de eerste vorst, binnen op een lichte, koele (5–10 °C), vorstvrije plek: een koude serre of een lichte kelder. Water spaarzaam: de kluit mag net niet uitdrogen. Geen mest.
• In een milde streek kan hij tegen een zuidmuur blijven staan, met een dikke laag mulch en een vliesdoek bij vorst; houd er rekening mee dat hij in een strenge winter kan sneuvelen.

Ziektes en plagen

• Gele bladeren: Door kalkrijk gietwater of grond (ijzergebrek). Giet met regenwater en gebruik zure potgrond.
• Schildluis en spint: Vooral tijdens de overwintering binnen: kleefrig blad, bruine schilden of fijn spinsel. Wrijf de luizen weg met een natte doek, spoel het blad af en lucht regelmatig.
• Bruine, vallende bladeren: Door uitdroging of juist natte voeten in de pot. Houd de kluit licht vochtig en zorg dat het water kan wegvloeien.
• Geen bloemen: Te weinig licht of te hard gesnoeid. Zet hem in volle zon en snoei enkel lichtjes na de bloei.

Het jaar rond

• Maart: Binnen op een lichte, koele plek. Nog weinig water.
• April: Verpotten indien nodig. Iets meer water geven.
• Mei: Na de ijsheiligen buiten zetten of uitplanten. Maandelijks voeden.
• Juni: Begin van de bloei. Regelmatig water geven.
• Juli: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• Augustus: Bloei afronden. Licht snoeien. Stekken nemen.
• September: Licht snoeien. Stekken nemen.
• Oktober: Voor de eerste vorst naar binnen halen.
• November: Koel en licht overwinteren, spaarzaam water.
• December: Rust binnen, bijna geen water.

Goed voor dieren

Bijen

Nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen.

Wist je dat?

• Hij werd vroeger Callistemon citrinus genoemd; dat geslacht is sinds de jaren 2000 bij Melaleuca ondergebracht.
• De rode ‘borstel’ bestaat uit lange meeldraden, niet uit bloemblaadjes.
• De houtige vruchtjes blijven vaak jarenlang in groepjes rond de tak zitten.