Nachtschone

Hoe herken je een nachtschone?

Groeivorm

Rond en dicht vertakt, als een kleine struik, 60–80 cm hoog en zo’n 60 cm breed.

Blad

Eirond tot hartvormig, spits, 5–10 cm, glanzend frisgroen, tegenoverstaand.

Bloem

Trompetvormig, met een lange buis en een open mond van zo’n 3 cm, in groepjes aan de toppen; open van de late namiddag tot de volgende ochtend, van juli tot oktober.

Kleur

Magenta, roze, rood, geel en wit, vaak gestreept of gevlekt, en vaak meerdere kleuren op dezelfde plant.

Zaad

Zwart, gerimpeld zaad zo groot als een peperkorrel; giftig.

Knol

Een dikke, donkere knolwortel die elk jaar groter wordt en vorstvrij kan overwinteren; giftig.

Bloei: juli–oktober · Zaaien: maart–mei · Planten: mei–juni · Snoeien: oktober

Waarom in je tuin?

• Geurt zoet in de avond en de nacht: ideaal bij een terras of een zitplek.
• Bloeit onvermoeibaar van juli tot de eerste vorst.
• Verschillende kleuren, gestreepte en gevlekte bloemen op één plant: elke avond een verrassing.
• Nachtvlinders komen op de geurende bloemen af.
• Makkelijk uit zaad, en de knol kun je jaren bewaren, zoals bij een dahlia.
• Verdraagt warmte en wat droogte, ook in een grote pot.

Waar staat een nachtschone graag?

• Volle zon en een warme plek; in de schaduw bloeit ze veel minder.
• Gewone, goed doorlatende tuingrond: zand, leem of klei, zuur tot kalkrijk.
• Normaal vochtig; in een pot regelmatig water geven.
• Reken op 50–60 cm ruimte per plant, bij het terras of een raam waar je ’s avonds zit.

Licht

Zon

Grondsoort

Zand, leem of klei

Zuurtegraad

Niet kieskeurig

Vocht

Normaal

Grootte

0,8 m hoog, 0,6 m breed

Winterhard

Verdraagt lichte vorst (tot -5 °C)

Mooi samen met

• Siertabak: Ook een avondgeurer: samen een geurend terras.
• Dahlia: Dezelfde zonnige border en dezelfde bewaring van de knollen in de winter.
• Cosmos: Luchtige bloemen overdag, terwijl de nachtschone pas ’s avonds opengaat.
• Siergrassen: Fijne halmen tussen de dichte, groene struikjes.

Hoe en wanneer plant je een nachtschone?

Planten in mei–juni.

1. Zaai in maart–april binnen, één à twee zaden per potje, 1–2 cm diep, bij 18–20 °C; een nacht weken versnelt de kieming.
2. Of zaai in mei ter plaatse, als de grond warm is.
3. Pot een overwinterde knol in april binnen op in potgrond, zodat hij al uitloopt.
4. Plant na half mei uit, als er geen nachtvorst meer komt, op 50–60 cm afstand; een knol zet je met de top zo’n 5 cm onder de grond.
5. Geef goed water na het planten en leg een laagje mulch rond de voet.

Verzorgen

Water

Regelmatig water geven in droge periodes; in potten vaker. Gevestigde planten verdragen wat droogte.

Bemesten

Een schep compost bij het planten volstaat. In potten om de drie weken wat mest voor bloeiende planten.

Mulchen

Een laag compost houdt de grond in de zomer vochtig en koel.

Uitgebloeide bloemen

Wegknippen hoeft niet: de plant blijft vanzelf bloeien. Pluk zaad weg als je geen zaailingen wilt of als er kinderen spelen.

Knol

Graaf de knol in oktober–november op, na de eerste lichte vorst, en bewaar hem vorstvrij.

Tip: Zet de nachtschone bij het terras of onder een open slaapkamerraam: de bloemen gaan open als jij thuiskomt en geuren tot diep in de nacht.

Wanneer snoei je een nachtschone?

Snoeimaanden: oktober.

Wanneer: Snoeien is niet nodig. In oktober, na de eerste lichte vorst, knip je de stengels af als je de knol opgraaft.

Hoe:

• Knip de zwartgevroren stengels af tot zo’n 10 cm boven de grond.
• Graaf de knol voorzichtig op, laat de aarde opdrogen en borstel ze eraf.
• Knip in de zomer gebroken of te lange takken gewoon terug.

Let op: Knol en zaad zijn giftig: was je handen na het werk en laat niets rondslingeren waar kinderen of huisdieren bij kunnen.

Snoeien: wanneer en hoe · Snoeikalender en basisregels

Vermeerderen

Zaad

In maart–april binnen of in mei buiten zaaien. Oogst in september–oktober de zwarte zaden en bewaar ze droog, buiten bereik van kinderen.

Knol bewaren

Graaf de knol in de herfst op, bewaar hem vorstvrij en plant hem het volgende jaar opnieuw: oudere knollen geven grotere planten.

Hoe komt een nachtschone de winter door?

Winterhard tot −5 °C: beschermen in strenge winters.

• Niet volledig winterhard: de knol verdraagt een paar graden vorst, tot ongeveer −5 °C, maar in een natte of strenge Belgische winter rot of bevriest hij.
• Graaf de knol in oktober–november op, laat hem een paar dagen drogen en bewaar hem vorstvrij bij 5–10 °C in droog zand of krantenpapier, zoals een dahlia.
• Tegen een beschutte zuidmuur kun je hem laten staan onder een dikke laag mulch, maar dat lukt niet elke winter.
• In een pot: zet de pot met de knol droog en vorstvrij in een garage of kelder.

Ziektes en plagen

• Bladluis: Op jonge scheuten. Afspuiten met water; lieveheersbeestjes helpen.
• Slakken: Ze vreten jonge planten aan. Bescherm ze de eerste weken en raap ze ’s avonds weg.
• Knolrot: Zachte, rotte knollen in de bewaring. Laat ze goed drogen voor je ze opbergt en bewaar ze koel, droog en vorstvrij.
• Weinig bloemen: Te veel schaduw of te veel stikstof. Kies een zonnige plek en bemest minder.

Het jaar rond

• Januari: Knollen in de bewaring nakijken op rot.
• Maart: Binnen zaaien bij 18–20 °C.
• April: Binnen zaaien. Overwinterde knollen binnen oppotten.
• Mei: Na half mei uitplanten of ter plaatse zaaien.
• Juni: Planten. Water geven bij droogte.
• Juli: Begin van de bloei; ’s avonds genieten van de geur.
• Augustus: Volle bloei. Water geven bij droogte.
• September: Bloei. Zaad oogsten.
• Oktober: Laatste bloei. Na de eerste vorst stengels afknippen en knollen opgraven.
• November: Knollen drogen en vorstvrij opbergen.

Eetbaar en bruikbaar

Niet eetbaar. Alle delen van de nachtschone zijn giftig, vooral de zaden en de knolwortel: inslikken geeft braken, buikpijn en diarree, en het sap kan de huid irriteren. De zwarte, gerimpelde zaadjes vallen makkelijk op de grond en worden graag opgeraapt door kinderen: pluk ze weg waar kinderen spelen en bewaar zaad buiten hun bereik. Wie de knollen in de herfst rooit om binnen te overwinteren, bewaart ze droog en buiten het bereik van kinderen en huisdieren, en niet bij de aardappelen of andere groenten. Ondanks de naam is het geen nachtschade. Bij inslikken: bel meteen het Antigifcentrum (in België 070 245 245) of je huisarts.

Goed voor dieren

Vlinders

Nectar voor dagvlinders.

Wist je dat?

• Op één plant kunnen bloemen in verschillende kleuren staan, en ook gestreepte en gevlekte bloemen.
• De Duitse plantkundige Carl Correns bestudeerde begin 20e eeuw de erfelijkheid met de nachtschone: een rode en een witte ouder geven roze nakomelingen.
• Mirabilis betekent ‘wonderbaarlijk’ in het Latijn.